Пятница 24 ноября 2017 года | 23:12
  • бел / рус
  • eng

“Розум і сумленне не могуць маўчаць” (ФОТА)

30.10.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
“Розум і сумленне не могуць маўчаць” (ФОТА) Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

У Мінску гуманітарыі з чатырох краін абмяркоўвалі, як супрацьстаяць “вайне ў галовах”.

28 – 29 кастрычніка ў Мінску праходзіла міжнародная канферэнцыя “Логас і патас: гуманітарная рэфлексія ва ўмовах вайны”, на якой выступілі мысляры з Беларусі, Літвы, Украіны і Расіі. Асноўнай праблемай, якую абмяркоўвалі ўдзельнікі канферэнцыі, стала “неабвешчаная вайна”, якая разгортваецца ў апошнія гады не толькі ва Украіне, але і на ўсёй усходнееўрапейскай прасторы.

Таццяна Шчытцова

Па словах сябра аргкамітэта канферэнцыі прафесара філасофіі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта Таццяны Шчытцовай, галоўным у сустрэчы было акрэсліць месца і пазіцыянаванне гуманітарнай рэфлексіі ў кантэксце сацыяльна-палітычнай сітуацыі ў нашым рэгіёне, а таксама засярэдзіцца на здольнасці гуманітарыяў паўплываць на гэтую сітуацыю: супрацьстаяць мілітарызацыі, прапагандзе, прасоўваць альтэнатыўныя арыенціры для нашых грамадстваў.  

На адкрыцці канфрэнцыі адзін з заснавальнікаў Міжнароднай асацыяцыі гуманітарыяў Алег Турый зазначыў, што “розум і сумленне не могуць маўчаць, яны павінны казаць, і казаць пра нешта вельмі істотнае, што датычыцца кожнага з нас. Слова можа забіваць не горш за гарматы, але слова можа і лячыць, і адкрываць перспектывы”.

Алег Турый

Каардынатарка Лятучага ўніверсітэту Таццяна Вадалажская звярнула ўвагу на тое, што беларускі бок у абмеркаванні акрэсленай тэмы – не пасярэднік (як гэта выглядае ў палітычнм полі), а зацікаўлены бок і ўдзельнік.

Пленарнае пасяджэнне першага дня канферэнцыі адкрыла Валерыя Караблёва з Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэту імя Т. Шаўчэнкі, якая выступіла з дакладам “Канец “канца гісторыі”: афектыўны паварот і рэаліі “гібрыднага міру”.

Валерыя Караблёва

Валерыя Караблёва казала не столькі пра вайну, колькі паспрабавала змясціць яе ў больш шырокі кантэкст, бо вайна, па яе словах, – не прычына, а сімптом істотных тэктанічных зрухаў еўрапейскай цывілізацыі. “Адной з ключавых прыкмет гэтага свету з’яўляецца вяртанне афекта ў палітыку. Яны ствараюць танальнасць і напрамак палітычнага дзеяння”.

Выступоўца звярнула ўвагу на неабходнасць выпрацаваць адэкватны сацыяльна-палітычны слоўнік для апісання працэсаў, якія цяпер адбываюцца ў свеце: размыванне межаў паміж праўдай і хлуснёй, вайной і мірам, нормай і паталогіяй.

“Сёння вайна – гэта не зона абнулення ўсіх інстытуцый і правіл. Гэта зона дзеяння іншых інстытуцый і правіл, якія не перарываюць сваіх кантактаў з зонай “нармальнасці”. Застаецца вельмі мала актараў, зацікаўленых у спыненні вайны, таму што гэта не падзея, а структура”.

Дакладчыца нагадала, што ў 1992 годзе адначасова выйшлі ў свет две кнігі: “Канец гісторыі і апошні чалавек” Фрэнсіса Фукуямы і “Новы сусветны беспарадак” Кена Джоўіта. Абодва аўтара сыходзяць з аднолькавага стартавага пасылу: у 1989 годзе адбываецца падзея сусветнага маштабу – радыкальны пералом у гісторыі. Праўда, трактоўка і далейшыя прагнозы гэтага пералому ў аўтараў супрацьлеглыя.

“Канец гісторыі” значыць, што будучыні няма альбо яна ўспрымаецца як пагроза (глабальнае пацяпленне, вычарпанне прыродых рэсурсаў і г.д.). Яго асноўныя сімптомы – крызіс лібералізму і мадэлі аб’яднанай Еўропы. “Мінулае і будучыня знікаюць, мы жывем у бясконцым цяперашнім. Але гэта не тое цяперашняе, у якім нам камфортна, а тое, у якім мы хаваемся ад пагрозлівай будучыні. Галоўнае светаадчуванне – нават не апакаліпсіс, а радыкальная невядомасць”.

Паводле ж Кена Джоўіта, настаў час не прагрэсу, а пастаянных крызісаў, і галоўная барацьба будзе разгортвацца за межы і ідэнтычнасці.

На думку Валерыі Караблёвай, “канец гісторыі” ўсё ж не адбыўся, бо яшчэ не вычарпаны праект мадэрну. Таму трэба шукаць новыя праекты будучыні, новыя варыянты мадэрнасці. І многія актары цяпер вяртаюцца да лозунга Вялікай французскай рэвалюцыі – “Свабода. Роўнасць. Братэрства” – як да сімвалічнага коду мадэрнасці. І Кен Джоўіт піша, што свабода сёння рэалізуецца праз грамадзянскую супольнасць, роўнасць – праз інстытут дзяржавы, а братэрства – гэта нацыя. 

Беларускі філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч у межах пленарнага пасяджэння разважаў над дэфініцыяй кансцыентальнай вайны, якая накіравана, перадусім, на свядомасць. Выступоўца адаслаў слухачоў да двух сваіх тэкстаў: напісаным у 2014 годзе артыкуле “Расія прайграла вайну”, дзе апісваюцца 5 тыпаў канфліктаў, прадстаўленых у расійска-ўкраінскіх узаемаадносінах – ад традыцыйнай вайны да кансцыентальнай. Другі тэкст – “Глабальнае пацяпленне пасля халоднай вайны”, дзе гаворка ідзе пра мір, у якім мы жывем, і якому пагражае вайна.

Уладзімір Мацкевіч

“Мэтай кансцыентальнай вайны з’яўляецца не проста ўплыў на свядомасць, а знішчэнне пэўнага тыпу свядомасці”, – мяркуе Уладзімір Мацкевіч.

Інфармацыйная вайна ў якасці “тэатру ваенных дзеянняў” таксама мае свядомасць, таму ў пэўнай частцы супадае з кансцыентальнай. Нават “зброю” яны выкарыстоўваюць аднолькавую – прапаганду і агітацыю. Аднак ёсць паміж гэтымі двума тыпамі канфліктаў і адрозненні. У інфармацыйнай вайне асноўнай мэтай з’яўляецца ўтварэнне афектыўнага стану войск, насельніцтва, адпаведна, уздзеянне ідзе на афектыўную частку свядомасці. У кансцыентальнай вайне яно пашыраецца не толькі на афектыўны бок, але і на здольнасць успрымаць інфармацыю, суадносіць паміж сабой розныя яе часткі і рабіць высновы.

“Часам нас забаўляе з’яўленне на тэлебачанні рознага кшталту перадач пра экстрасэнсаў і псеўданавуковых праграм, якія транслююцца за агромныя грошы на вялізную аўдыторыю. Пакуль мы не разумеем, што гэта ідзе інфармацыйная падрыхтоўка да кансцыентальнай вайны”, – патлумачыў выступоўца.

Кансцыентальная вайна, па словах Уладзіміра Мацкевіча, патрабуе прызыву філосафаў на фронт, прычым не ў якасці “гарматнага мяса”, а ў якасці менавіта філосафаў.

Канферэнцыя паказала, наколькі розныя оптыкі выкарыстоўваюць прадстаўнікі розных краін у даследванні тэмы вайны.

“Можна адзначыць пэўную спецыфічнасць у гэтай сітуацыі. Напрыклад, украінскія навукоўцы выказваюць больш практычнае і глыбокае стаўленне да яе. У расійскіх даследчыкаў больш тэарэтызавання і вялікі масіў эмпірычнай інфармацыі. Беларусы, як мне падалося, найбольш разважлівыя”, – падзялілася ўражаннямі са Службай інфармацыі “ЕўраБеларусі” пасля форума Таццяна Вадалажская.   

Таццяна Вадалажская

Па яе словах, многія прадстаўленыя на канферэнцыі даследванні яшчэ чакаюць свайго абагульнення, але ўжо даюць шмат інфармацыі для разважання. Напрыклад, датычна мовы варожасці, якая была прадстаўлена праз даследванне анлайн-камунікацыі.

“Развагі патрабуе пытанне, ці дастаткова нам той мовы, якой мы апісваем вайну. Меркаванні падзяліліся: адны навукоўцы кажуць, што трэба шукаць новыя паняцці, іншыя сцвярджаюць, што рэфлексіўнае нагрувашчванне не дае разумення, лепш узяць ужо існуючыя катэгорыі і напаўняць іх сэнсам. Сам па сабе інструментар даследвання праблемны, і гэта вельмі важны напрамак. Тым больш, што праз усю канферэнцыю пралягала думка пра тое, што мы маем не толькі актуалізацыю вайны ў нас пад бокам, але ўвогуле зменены стан грамадства, які можна зразумець праз вайну значна больш дакладна, чым праз мір”.

Канферэнцыя "Логас і патас: гуманітарная рэфлексія ва ўмовах вайны” праходзіла ў Мінску 28 - 29 кастрычніка 2017 г. У аргкамітэт канферэнцыі ўвайшлі: Міжнародная асацыяцыя гуманітарыяў, Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт (Вільнюс), Лятучы ўніверсітэт (Мінск), Цэнтр міждысцыплінарных гуманітарных даследаванняў (Мінск ), Інстытут “Палітычная сфера” (Мінск-Вільнюс).

Чытайце таксама:

Падпісвайцеся на наш Telegram-канал "Думаць Беларусь"!

Другие новости раздела «Общество»

Андрэй Ягораў: Мусім працаваць больш эфектыўна (Аўдыё)
Андрэй Ягораў: Мусім працаваць больш эфектыўна (Аўдыё)
На нядаўнім форуме ў Вільні беларускія праваабаронцы прааналізавалі сваю дзейнасць даволі крытычна.
Стрым-праграма "Гарызонт падзей. Як з гледача стварыць грамадзяніна" (Відэа)
Стрым-праграма "Гарызонт падзей. Як з гледача стварыць грамадзяніна" (Відэа)
Толькі адгрымеў афіцыёзны "Лістапад", а ўжо ў снежні мінчукоў і гасцей сталіцы чакае фестываль дакументальнага кіно аб правах чалавека WATCH DOCS Belarus.
Даследванне рэпрэсій неабходна, каб людзі перасталі рамантызаваць савецкую дзяржаву
Даследванне рэпрэсій неабходна, каб людзі перасталі рамантызаваць савецкую дзяржаву
У Мінску ўпершыню за 20 год прайшла міжнародная канферэнцыя, прысвечаная злачынствам Вялікага тэрору.
Надо думать Беларусь
Надо думать Беларусь
Местечковость и провинциальность — это не от места жительства или происхождения! Это про то, что в сознании.
Глобальное потепление после холодной войны
Глобальное потепление после холодной войны
Текст Владимира Мацкевича "Глобальное потепление после холодной войны" посвящен анализу того, как устроен современный мир.
Памяць, якая павінна жыць
Памяць, якая павінна жыць
Прафесар Алесь Смалянчук напярэдадні канферэнцыі «Масавыя рэпрэсіі ў СССР у гістарычных даследаваннях і калектыўнай памяці» разважае, чаму гэтая імпрэза надзвычай важная для беларускага грамадства.
Ну, за юбилей! Не чокаясь
Ну, за юбилей! Не чокаясь
Спрятаться с головой под одеяло — отличная защита от Бабая, серого волчка и прочих воображаемых чудовищ. Но от реальных опасностей это не спасет: ни от пожара, ни от наводнения, ни от сильного мороза.
Грошы інвалідаў забіраюць чыноўнікі? (Відэа)
Грошы інвалідаў забіраюць чыноўнікі? (Відэа)
Праграма "Людскія справы" на "Белсаце" рыхтавалася з траўня — хацелі зрабіць рэпартаж з урачыстага адкрыцця ўнікальнай экасцяжыны ў Валожынскiм раёне для iнвалiдаў-вазочнікаў.
Встреча в Минске с нидерландским профессором Полом Деккером (Видео)
Встреча в Минске с нидерландским профессором Полом Деккером (Видео)
3 ноября 2017 года Press Club Belarus совместно с Белорусским институтом стратегических исследований (BISS) организовали в Минске встречу с профессором Полом Деккером (Нидерланды).
Оксана Шелест: Благодаря идеологам и БРСМ, советская идентичность в Беларуси молодеет (Видео)
Оксана Шелест: Благодаря идеологам и БРСМ, советская идентичность в Беларуси молодеет (Видео)
С уходом старших поколений советская идентичность в стране никуда не делась.
"Прощай, Ленин!": три истории расставания с советским прошлым (Видео)
"Прощай, Ленин!": три истории расставания с советским прошлым (Видео)
Blog-Tv Trixter рассказывает три разные истории трех разных людей о расставании с советским прошлым.
"Здравствуй, Ленин!": три мнения о том, что именно в нас осталось от "советского человека" (Видео)
"Здравствуй, Ленин!": три мнения о том, что именно в нас осталось от "советского человека" (Видео)
Blog-Tv Trixter разбирается с тем, что в нас осталось от "советского человека" и как мы обходимся с советским наследием — и в своей личной жизни и истории, и в жизни и истории страны.
Уладзімір Мацкевіч: 7 лістапада трэба зрабіць Днём пазбаўлення ад пачвар мінуўшчыны
Уладзімір Мацкевіч: 7 лістапада трэба зрабіць Днём пазбаўлення ад пачвар мінуўшчыны
Мы не можам выкрасліць гэты дзень з гісторыі, але мы можам выпрацаваць наша асабістае стаўленне да яго.
"Новые советские" беларусы: характеристики и распространенность идентификации с "советским народом"
"Новые советские" беларусы: характеристики и распространенность идентификации с "советским народом"
Процессы десоветизации в Беларуси, которые с большей или меньшей интенсивностью обсуждаются исследователями и интеллектуалами последние 25 лет, так и не приобрели системного характера.
Чаму беларусы пакідаюць краіну? Меркаванне сацыёлага Таццяны Вадалажскай (Відэа)
Чаму беларусы пакідаюць краіну? Меркаванне сацыёлага Таццяны Вадалажскай (Відэа)
"З’ехаць нельга застацца". Коску ў гэтым сказе маладыя беларусы ставяць адразу пасля першага слова.
“Грамадства само не хоча мадэрнізацыі, яно арыентавана на стабільнасць” (ФОТА)
“Грамадства само не хоча мадэрнізацыі, яно арыентавана на стабільнасць” (ФОТА)
Замежныя стажыроўкі і нават гарвардскі дыплом пры працаўладкаванні ў Беларусі нярэдка становяцца не перавагай, а перашкодай.
Слезть с иглы коммунизма
Слезть с иглы коммунизма
Ни я, ни Грицанов до меня, ни Алексиевич — это не проблемы. Проблему представляет собой коммунизм, а не мы.
Пераможца Гедройца-2017 — Зміцер Бартосік. Відэазапіс анлан-трансляцыі
Пераможца Гедройца-2017 — Зміцер Бартосік. Відэазапіс анлан-трансляцыі
31 кастрычніка абвясцілі новага пераможцу літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца. Уладальнікам узнагароды стаў Зміцер Бартосік, аўтар кнігі "Быў у пана верабейка гаварушчы".
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 10, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 10, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 10, 2017.
Гуманитарное сопротивление тотальности войны (Фото)
Гуманитарное сопротивление тотальности войны (Фото)
Конференция "Логос и патос: гуманитарная рефлексия в условиях войны" прошла в эти выходные в Минске.
Андрэй Ягораў: Усё залежыць ад людзей на месцах

У межах кампаніі “Павестка 50” на Століншчыне стартаваў сацыяльны праект “Роўныя – Роўным”.

Глобальное потепление после холодной войны

Текст Владимира Мацкевича "Глобальное потепление после холодной войны" посвящен анализу того, как устроен современный мир.

Последняя на континенте: Беларусь отпраздновала столетие Октября

Беларусь — единственная из бывших республик СССР, где 7 ноября осталось государственным праздником и выходным днем (Кыргызстан в минувшем октябре отказался от празднования революционной даты).

Стрым-праграма "Гарызонт падзей. Як з гледача стварыць грамадзяніна" (Відэа)

Толькі адгрымеў афіцыёзны "Лістапад", а ўжо ў снежні мінчукоў і гасцей сталіцы чакае фестываль дакументальнага кіно аб правах чалавека WATCH DOCS Belarus.