Воскресенье 24 февраля 2019 года | 03:16
  • бел / рус
  • eng

Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)

26.01.2019  |  Общество   |  Радыё "Свабода",  
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)

Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.

Аксана Шэлест і іншыя эксперты Беларускай нацыянальнай платформы Форуму грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства (БНП) ладзяць па ўсёй Беларусі інфармацыйныя дні аб праграме Еўрапейскага Саюза "Усходняе партнёрства". Яны прадстаўляюць сваё бачанне развіцця "трэцяга сектара", сітуацыю з правамі чалавека, рэалізацыю праграм, якія фінансуюцца Еўрасаюзам і рэалізуюцца грамадскімі аб’яднаннямі супольна з уладаю.

"Між грамадзянскай супольнасцю і ўладаю няма партнёрства, але ёсць камунікацыя", — адзначыла на сустрэчы ў Магілёве 23 студзеня кіраўнік сакратарыята БНП Святлана Каралёва. Паводле яе, такая сітуацыя — прагрэс у параўнанні з папярэднімі гадамі, калі грамадскія арганізацыі называлі "пятай калонай" і ліквідавалі.

Аксана Шэлест прэзентавала на сустрэчы вынікі даследавання "Грамадзянская супольнасць Беларусі: актуальны стан і ўмовы развіцця". Асаблівасцямі яе развіцця эксперт падзялілася са "Свабодай".

Аксана Шэлест прэзентуе вынікі даследавання стану грамадзянскай супольнасці

Тэзісна пра беларускую грамадзянскую супольнасць

  • "Трэці сектар" нешматлікі па колькасці людзей і арганізацый;
  • Стаўленне ўлады да грамадзянскай супольнасці прынцыпова не мяняецца і застаецца неспрыяльным для развіцця грамадскай ініцыятывы;
  • У асяроддзі грамадскіх аб’яднанняў апошнія гады назіраецца трэнд на дэпалітызацыю дзейнасці;
  • Большасць беларусаў дрэнна разумее, што такое грамадзянская супольнасць і грамадскія арганізацыі;
  • Апошнія гады назіраецца імклівае равіццё сфер, звязаных з культурай, медыя, урбаністыкай, новымі падыходамі ў адукацыі;
  • Расійская палітыка стварае выклікі для грамадзянскай супольнасці Беларусі.

Аксана Шэлест

Што такое грамадзянская супольнасць і чаму яна важная

"Грамадзянская супольнасць — гэта ініцыятывы і аб’яднанні людзей, створаных для рэалізацыі іх інтарэсаў і правоў, якія існуюць па-за межамі дзяржаўных структур, прыватнага жыцця, камерцыйнай ды эканамічнай дзейнасці", — тлумачыць Аксана Шэлест.

Паводле яе, паколькі ў Беларусі адсутнічае палітычнае поле, а палітычныя партыі пазбаўленыя магчымасці прадстаўляць інтарэсы грамадзян, то "ўся актыўнасць, функцыі назірання, забеспячэння балансу інтарэсаў, кантролю за тым, што робяць дзяржструктуры, сканцэнтравана ў асяродку грамадзянскай супольнасці", — тлумачыць эксперт.

У заходніх краінах арганізацыі грамадзянскай супольнасці забяспечваюць дынамічнае развіццё грамадства, адзначае яна. У іх асяроддзі нараджаюцца і апрабуюцца новыя ідэі ды падыходы, якія закранаюць разнастайныя сферы: культуру, сацыяльную палітыку, экалогію, укараненне тэхналогій.

Кіраўнік сакратарыята БНП Святлана Каралёва

Якая ў Беларусі грамадзянская супольнасць і што перашкаджае ёй развівацца

Паводле афіцыйнай статыстыкі, у Беларусі ў 2017 годзе было 2856 грамадскіх арганізацый. На 100 тысяч чалавек прыпадае 32 зарэгістраваныя аб’яднанні. Эксперт кажа, што "гэта меней, чым у Азербайджане". Яна адзначае, што афіцыйная статыстыка не ўлічвае незарэгістраваных суполак, а таксама тых, якія маюць рэгістрацыю не ў Беларусі. Звесткі не адрозніваюць сапраўдныя арганізацыі грамадзянскай супольнасці і структуры, якія залежаць ад дзяржавы і звязаныя з ёй.

Аксана Шэлест кажа, што "ўлада робіць усё, каб развіццё грамадзянскай супольнасці не выйшла за рамкі, дзе яно будзе некантраляваным".

"Для арганізацый грамадзянскай супольнасці выстаўлены шэраг перашкод, каб яны не маглі займацца легальна сваёй дзейнасцю. Практыка выкарыстання заканадаўства не спрыяе развіццю грамадзянскай ініцыятывы. Незалежныя грамадскія аб’яднанні не могуць здабыць рэсурсы для ажыццяўлення сваіх мэтаў, што ўскладняе іх існаванне і пашырэнне", — тлумачыць яна.

Эксперты БНП расапавядаюць аб праграме "Усходняе партнёрства"

Стаўленне дзяржавы да грамадзянскай супольнасці

У цяперашнім стаўленні ўлады да грамадскіх аб’яднанняў дамінуюць прагматычныя падыходы, даводзіць эксперт.

Дзяржава намагаецца скарыстацца з іх рэсурсаў для імітацыі працэсаў грамадскага дыялогу, якога патрабуюць адносіны з Еўрасаюзам, а таксама для вырашэння сацыяльных праблем, з якімі ўладныя структуры не могуць справіцца праз недахоп рэсурсаў, спецыялістаў, навыкаў.

"Дапусціць жа грамадзянскую супольнасць да выканання больш уплывовых функцый, напрыклад, удзельнічаць у прыняцці рашэнняў, кантраляваць іх выкананне, улада не збіраецца", — канстатуе эксперт.

Паводле яе, улада робіць тактычныя саступкі, што дазваляе арганізацыям грамадзянскай супольнасці скарыстацца іх вынікамі.

"Не трэба пры гэтым мець ілюзіі наконт устойлівасці і доўгатэрміновасці такіх падыходаў", — засцерагае суразмоўца.

Аксана Шэлест. За ёй слайд, якім ілюструецца, як беларускае грамадства ставіцца да пытання незалежнасці Беларусі

Стаўленне грамадзянскай супольнасці да супрацы з уладай

Аксана Шэлест кажа, што цяпер у асяроддзі грамадскіх арганізацый назіраецца трэнд на дэпалітызацыю. Паводле яе, такая рыторыка апраўдваецца неабходнасцю скарыстацца з магчымасці дыялогу з уладамі.

У апошнія гады дэпалітызацыю "пачалі дэклараваць нават у тых сферах, якія не могуць быць дэпалітызаванымі ў прынцыпе, напрыклад, у праваабарончым сектары. Тое ж тычыцца і развіцця самога "трэцяга сектара", паколькі гэта палітычнае пытанне і працэс".

На думку суразмоўцы, імкненне трымацца далей ад палітычнага парадку дня і тэматыкі ёсць "самападманам".

"Калі лідары і актыў арганізацый не забываюцца пра свае мэты, то рана ці позна яны трапляюць у сферу палітыкі, бо гэта пытанне змены каштоўнасцяў, сістэмы адносін у краіне, іх культуры", — выказвае сваю думку аб праблеме Аксана Шэлест.

Стаўленне насельніцтва да грамадзянскай супольнасці. Паводле эксперта, стан грамадзянскай культуры ў грамадстве невысокі. Беларусы ў большасці сваёй "дужа дрэнна" разумеюць, што такое грамадзянская супольнасць і грамадскія аб’яднанні, чаго яны дамагаюцца ды чым адрозніваюцца да іншых структур.

"Практыка ўдзелу ў грамадскіх справах, салідарнасці, супольнага вырашэння праблем дужа не развітыя. 9 з 10 грамадзян не маюць ніякага досведу дзейнасці ў грамадскіх ініцыятываў — гэта сумна. Зразумела, нямала людзей залічаныя ў БРСМ і ДАСААФ, але гэтыя арганізацыі не не варта залічваць да суб’ектаў грамадзянскай супольнасці", — адзначае эксперт.

На інфармацыйным дні аб праграме "Усходняе партнёрства" ў Магілёве

Высновы

Аксана Шэлест кажа: калі ўмовы для грамадзянскай супольнасці не зменяцца, то імклівага развіцця "трэцяга сектара" чакаць не выпадае. Яна спадзяецца, што сусветныя тэндэнцыі ў інавацыях паўплываюць на з’яўленне ў Беларусі новых кірункаў і форм грамадскай дзейнасці, якія паўплываюць на развіццё ўсёй грамадзянскай супольнасці.

На думку эксперта, нестабільнасць сітуацыі ў рэгіёне праз расійскую палітыку — выклік і для беларускай грамадзянскай супольнасці. Інфармацыйная вайна з боку Расіі — гэта выклік, які можа "нас забіць ці развіць".

"Грамадзянская супольнасць — гэта не толькі сацыяльныя паслугі і культурны крэатыў, але і самавызначэнне, нацыянальная годнасць, уласны голас і сіла. Калі зможам адказваць на такія выклікі, то гэта стане сведчаннем нашага развіцця і ўзмацнення", — кажа Аксана Шэлест.

Падпісвайцеся на наш Telegram-канал "Думаць Беларусь": http://t.me/methodology_by!

Другие новости раздела «Общество»

Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.
Спор философа с Богом за Беларусь
Спор философа с Богом за Беларусь
"Бороться с Богом мне незачем, а вот поспорить за Беларусь — есть повод", — пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
Большинство беларусов считают свою страну самодостаточной — вне зависимости от того, на каком языке говорят. И уверены, что она должна оставаться независимой.
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
17 декабря 2018 года в Минске Летучий университет и Галерея TUT.BY провели публичную встречу с легендарным польским диссидентом, общественным деятелем и журналистом Адамом Михником.
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Адукацыйная пляцоўка была створана на ўзор Лятучага ўніверсітэта, які пад канец 1970-х гадоў дзейнічаў у Польшчы.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 12, 2018.
Ці ёсць жыццё пасля стартапу, альбо Што агульнага паміж культурай і мопсам?
Ці ёсць жыццё пасля стартапу, альбо Што агульнага паміж культурай і мопсам?
Пры цяперашняй модзе на стартапы людзі навучыліся вельмі добра прэзентаваць сябе і свае праекты, але адказу на пытанне “А што далей?” – няма.
Татьяна Водолажская: Онлайн­ создает совершенно новую образовательную среду
Татьяна Водолажская: Онлайн­ создает совершенно новую образовательную среду
Дистанционные программы стремительно набирают популярность. Как в таких условиях трансформировать работу университетов, чтобы сохранить их конкурентоспособность на рынке образовательных услуг?
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 11, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 11, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 11, 2018.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 10, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 10, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 10, 2018.
Жыццё, якое яно ёсць. За што любяць і ненавідзяць “Ганцавіцкі час”
Жыццё, якое яно ёсць. За што любяць і ненавідзяць “Ганцавіцкі час”
Калі не заўважаць праблем і нарываў, то ўсё згніе і загіне.
Минимум политики, денег и влияния. Как живет гражданское общество Беларуси
Минимум политики, денег и влияния. Как живет гражданское общество Беларуси
В Беларуси действуют три тысячи инициатив и организаций гражданского общества. Действуют часто без формальной регистрации, денег и возможности влиять на принятие решений на уровне государства.
Гражданское общество Беларуси: актуальное состояние и условия развития (2015-2017)
Гражданское общество Беларуси: актуальное состояние и условия развития (2015-2017)
Представляем вашему вниманию отчет по результатам комплексного исследования гражданского общества Беларуси за период 2015-2017 годов.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 9, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 9, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 9, 2018.
«Сначала был шок». Как в Щучине шли к решению проблем людей с инвалидностью

В Щучине подвели итоги кампании «Повестка 50» и подписали местный план действий по реализации Конвенции по правам людей с инвалидностью.

Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений

Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".

Донорская помощь гражданскому обществу Беларуси — под колпаком у государства

Государство перехватывает донорские потоки у независимых организаций и инициатив, имеющих демократическую повестку.

Владимир Мацкевич. Воспоминания о политике

В начале февраля 2019 года беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в течение недели в своем блоге в Фейсбуке делился воспоминаниями и размышлениями о положении дел в беларусской политике.