Среда 13 декабря 2017 года | 19:37
  • бел / рус
  • eng

Нацыянальны ўніверсітэт: калі мы перастанем хадзіць па коле? (ФОТА)

27.11.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, "ЕўраБеларусь",  
Нацыянальны ўніверсітэт: калі мы перастанем хадзіць па коле? (ФОТА) Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Каб стварыць нацыянальны ўніверсітэт, мала зрабіць у ім беларускую мову навучання. Чым ён ёсць сёння – кузняй кадраў ці супольнасцю мыслення? Якія выклікі стаяць перад ім у час крызісу адукацыі?

На двух беларусаў – тры ўніверсітэты?

У Мінску 25 – 26 лістапада прайшла канферэнцыя “Нацыянальны ўніверсітэт у ХХІ стагоддзі: місія і выклікі”, ініцыяваная Таварыствам беларускай мовы імя Ф. Скарыны. “Першы ўніверсітэт з беларускай мовай навучання – не чарговая навучальная ўстанова накшталт ужо існуючых, гэта прынцыпова новая акадэмічная супольнасць, якая будзе даваць імпульсы ўсяму грамадству”, – дэкларавалі арганізатары канферэнцыі. Старшыня ТБМ і дэпутат Палаты прадстаўнікоў Алена Анісім на адкрыцці імпрэзы зазначыла, што канферэнцыя адбываецца напярэдадні стагоддзя аднаўлення беларускай дзяржаўнасці, таму 25 сакавіка – 100-я ўгодкі абвяшчэння незалежнасці БНР – павінна прайсці “пад знакам нацыянальнага яднання”.

Алег Трусаў. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Непасрэдна на канферэнцыі можна было назіраць, хутчэй, не яднанне, а разнастайнасць : сярод выступоўцаў слова трымалі прадстаўнікі розных ініцыятыў, звязаных са стварэннем нацыянальнага ўніверсітэта, ці нават універсітэтаў. Былы старшыня ТБМ, сустаршыня аргкамітэту па стварэнні ўніверсітэта “Альбарутэнія” Алег Трусаў распавёў, што сёлета ў верасні арганізацыя атрымала ў Мінску памяшканне для будучай установы. Далейшымі крокамі будуць рэгістрацыя назвы, статута і атрыманне ліцэнзіі прыватнай вну. Частку дакументаў плануецца атрымаць да 25 сакавіка 2018 года. Назву “Альбарутэнія” для нацыянальнага ўніверсітэта прапанавала доктар філасофіі і сакральнай тэалогіі Ірына Дубянецкая. Такім чынам удалося вырашыць некалькі пытанняў: па-першае, ужыванне назвы “нацыянальны” ці “беларускі” строга абмежаванае, яе можа надаваць толькі кіраўнік дзяржавы. У той жа час як Альбарутэнію нашу краіну ведалі ў Сярэднявеччы. Такім чынам аргкамітэт хоча падкрэсліць не толькі беларускія, але і еўрапейскія карані беларускага ўніверсітэта.

Сустаршыня аргкамітэта Аляксандр Мілінкевіч прадстаўляе яшчэ адзін праект – Вольны Беларускі Універсітэт. Па яго словах, гэта будзе беларуска-еўрапейскі праект з дыстанцыйным навучаннем. Гэта не паўтарэнне досведу ЕГУ, і збольшага ён будзе віртуальным.

Аляксандр Мілінкевіч. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

“Наша мэта №1 – стварэнне рэфарматарскай беларускай эліты, здольнай правесці трансфармацыю ў краіне”, – абвесціў Аляксандр Мілінкевіч.

Вольны Беларускі Універсітэт будзе будавацца паводле прынцыпу “усё, што можна, робім у Беларусі, што нельга – у Еўропе”. Так, у Варшаве ўжо зарэгістраваная ГА “Вольны Беларускі Універсітэт”. Гэта арганізацыя-пасярэднік, якая будзе ажыццяўляць камунікацыю паміж беларусамі, якія жадаюць атрымаць адукацыю, і польскімі ўніверсітэтамі. У кіруючую раду Вольнага Беларускага Універсітэта ўвайшлі Святлана Алексіевіч, Станіслаў Шушкевіч, Алесь Бяляцкі, Уладзімір Дунаеў, гісторык Аляксандр Краўцэвіч і шэраг іншых беларускіх і польскіх прафесараў.

Для філосафа і метадолага Уладзіміра Мацкевіча ўніверсітэт – выключна еўрапейскі панятак. У гэтым сэнсе сапраўднага ўніверсітэта ў Беларусі няма. Таму што адукацыя – гэта толькі частка місіі ўніверсітэта. Апроч гэтага абавязковымі яе складнікамі мусяць быць даследванні, а таксама індывідуальны ўнёсак выкладчыкаў у развіццё тых ці іншых галін. Цяпер жа адукацыя ў беларускіх вну выйшла на першае месца, ад выкладчыкаў амаль не патрабуецца індывідуальнага падыходу, а толькі стандартызаванае выкладанне без усялякага развіцця.

Уладзімір Мацкевіч. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Урэшце рэшт, універсітэт – гэта еднасць супольнасцяў выкладчыкаў і студэнтаў. Таму захаванне ідэі нацыі і магчымасці працаваць на найвышэйшым узроўні ў перадавых галінах можа быць дасягнута толькі супольнымі намаганнямі калектыву людзей, якія змогуць аб’яднацца і ўтварыць аўтаномныя правілы свайго існавання.

Зрэшты, ці патрэбны ўвогуле нацыянальны ўніверсітэт у глабальным свеце, дзе на месца нацыянальных дзяржаў прыходзяць транснацыянальныя карпарацыі, часам значна мацнейшыя за дзяржавы? Сябра аргкамітэта Павел Церашковіч прапануе паглядзець на мапу і адказаць на пытанне: ці зніклі з яе нацыянальныя дзяржавы? Не, іх колькасць расце. І пакуль яны з’яўляюцца адзінымі палітычнымі актарамі, захоўваецца неабходнасць у захаванні нацыянальных універсітэтаў, перакананы прафесар.

Павел Церашковіч. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

“Нам не ўдасца адразу стварыць нацыянальны ўніверсітэт як мару аб “рэспубліцы навукоўцаў”. На жаль, няма інстытуцыянальных падмуркаў для гэтага. Адзінае, што мы можам зрабіць – працаваць так, нібыта ў нас ужо ёсць “рэспубліка навукоўцаў”, – прапануе прафесар.

Крызіс адукацыі: што застаецца?

Ірына Дубянецкая ў сваім выступе адзначыла, што ў сучасных варунках універсітэт як сацыяльны інстытут сябе зжыў. Мадэрны ўніверсітэт не можа адказваць на выклікі постмадэрнай прасторы.

Затое яны знайшлі адказ у Балонскім працэсе, у аснове якога палягае стандартызацыя і ўніверсалізацыя веды. Аднак акадэмічная мабільнасць, якую прадугледжвае Балонскі працэс, размывае саму ідэю ўніверсітэта – знаходжанне ў адным месцы. Ідэя сацыяльнай і геаграфічнай мабільнасці значыць, што ніякіх гаворак пра нацыянальныя ўніверсітэты быць не можа. Але Беларусь, выштурхнутая з агульнацывілізацыйных працэсаў, пакуль не адчувае на сабе крызісаў, якія перажывае еўрапейскі ўніверсітэт.

Ірына Дубянецкая. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Другі ўзровень крызісу ўніверсітэта, на думку Ірыны Дубянецкай, звязаны з тым, што мы апынуліся ў часе высокіх інфармацыйных тэхналогій. Цяпер мы мусім казаць не пра трансляцыю веды, а пра працу з інфармацыяй. У гэтым сэнсе слушнай выглядае ідэя стварэння сеткавага (класцернага) універсітэта, які б уключыў у сябе ўсё, што ёсць у беларускай інтэлектуальнай прасторы (як унутры краіны, так і па-за яе межамі), каб генераваць і пашыраць веду дзеля фармавання беларускай ідэнтычнасці.

Каардынатарка Лятучага ўніверсітэту Таццяна Вадалажская лічыць, што за гады свайго фармавання ўніверсітэт як інстытуцыя заняў унікальную пазіцыю, стаўшы стваральным элементам у трох сістэмах мадэрнага грамадства: у мысленні, культуры і адукацыі. Аднак у сучаснай сітуацыі галоўны выклік звязаны з тым, што легітымнае месца ўніверсітэта як інстытута ў гэтых трох сістэмах перастае такім быць. Калі раней нацыянальны ўніверсітэт задаваў галоўную карціну таго, чаму навучаецца чалавек, то сёння гэтая роля знікае. Цяпер універсітэт – гэта, найперш, супольнасць, якая вызначае, чым яна ёсць у адукацыйнай, культурнай, нацыянальнай і больш шырокіх прасторах.

Таццяна Вадалажская. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Так, у сферы культуры ўніверсітэт – месца выпрацоўкі сэнсаў, і задача канкрэтнага ўніверсітэта ў тым, каб стаць актарам культурнай палітыкі (выбудаваць стасункі з іншымі актарамі – дзяржавай, транснацыянальнымі карпарацыямі, іншымі супольнасцямі). На ўзроўні мыслення для ўніверсітэта стаіць пытанне, як выйсці ў месца, дзе існуюць праблемы, і ў стасункі з носьбітамі гэтых праблем. Што да адукацыі, сёння мы маем велізарную колькасць ведаў хаатычнага кшталту. І ўніверсітэт павінен вызначыцца з тым, што ён робіць у адукацыйным працэсе: займаецца трансляцыяй ведаў ці робіць нешта новае.

Такім чынам, сённяшні ўніверсітэт – не месца, дзе можна атрымаць спецыяльнасць і дыплом. Ён мусіць стаць той пляцоўкай, дзе ажыццяўляецца “агульнасць думкі” – камунікацыя паміж рознымі агентамі інавацый у свеце. Ён павінен быць месцам для рэфлексіі, на якую ў штодзённым жыцці не хапае часу.

Зрэшты, не хапіла яе і на канферэнцыі. Увогуле склалася адчуванне, што некалькі ініцыятыў, пераследуючы адну мэту, разумеюць і імкнуцца рэалізаваць яе па-рознаму ці, як зазначыла Таццяна Вадалажская, па-рознаму ставяць пытанні. Хоць сама па сабе наяўнасць шматлікіх актараў на полі стварэння нацыянальнага ўніверсітэту – вельмі добры знак.

“Што мяне радуе ў дадзенай сітуацыі – гэта чарговы зварот да тэмы нацыянальнага ўніверсітэту. Бо без абмеркавання і назапашвання ў ёй зместу рухацца далей вельмі складана. Але мяне бянтэжыць тое, што мы кожнага разу звяртаемся да тэмы ўніверсітэта наноў, і ўзнікае адчуванне, што ўсяго папярэдняга шляху не было. Не шляху, звязанага з падачай заявак (аб стварэнні нацыянальнага ўніверсітэта. – ЕўраБеларусь.), а шляху разумення ідэі і праблем універсітэта. А гэтыя пытанні так ці інакш ужо ставіліся і адказы на іх – як інтэлектуальныя, так і практычныя – шукаліся. У нас, як заўжды, няма памяці і спробы прыцягнуць тое, што ўжо напрацавана”, – падзялілася сваімі адчуваннямі са Службай інфармацыі “ЕўраБеларусі” Таццяна Вадалажская.

Чытайце таксама рэфлексію Уладзіміра Мацкевіча што да канферэнцыі: Карга-ўніверсітэт

Падпісвайцеся на наш Telegram-канал "Думаць Беларусь"!

Другие новости раздела «Общество»

Нямецкія эксперты задаволеныя ўзроўнем беларускіх НДА
Нямецкія эксперты задаволеныя ўзроўнем беларускіх НДА
У 2018 годзе чакаюцца новыя сумесныя праекты беларускіх і нямецкіх некамерцыйных арганізацый.
Теория и практика
Теория и практика
Не нужно называть себя практиком, если ты втиснут в систему и твоя свобода простирается "от сих до сих".
Летучий университет запускает дистанционное обучение. Комментарий Татьяны Водолажской
Летучий университет запускает дистанционное обучение. Комментарий Татьяны Водолажской
Никто не будет отрицать, что сегодня фраза "тот, кто владеет информацией, владеет миром" актуальна как никогда. Хорошее образование, самосовершенствование — залог успешности в жизни.
Рэзалюцыя канферэнцыі "Масавыя рэпрэсіі ў СССР у гістарычнай традыцыі і калектыўнай памяці"
Рэзалюцыя канферэнцыі "Масавыя рэпрэсіі ў СССР у гістарычнай традыцыі і калектыўнай памяці"
17-18 лістапада 2017 года ў Мінску праходзіла міжнародная навуковая канферэнцыя "Масавыя рэпрэсіі ў СССР у гістарычнай традыцыі і калектыўнай памяці".
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 11, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 11, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 11, 2017.
Гутарка з Ірынай Дубянецкай "Кніга кніг" і культурная рэвалюцыя Францішка Скарыны" (Відэа)
Гутарка з Ірынай Дубянецкай "Кніга кніг" і культурная рэвалюцыя Францішка Скарыны" (Відэа)
1 снежня 2017 года ў кнігарні "ЛогвінаЎ" адбылася гутарка з акадэмічным дырэктарам Беларускага калегіума, доктарам сакральнай тэалогіі і доктарам філасофіі, вядомым біблеістам Ірынай Дубянецкай.
Безнадега для циников
Безнадега для циников
Всегда есть надежда на честь, достоинство, преданность Родине! Если в стране есть люди чести, то они и есть гаранты государства. Им доверяют.
Стоит ли студентам тратить время, слушая лекции в аудитории?
Стоит ли студентам тратить время, слушая лекции в аудитории?
Какие возможности открывает для беларусов онлайн-обучение.
Словарный запас: "Блокчейн" (Видео)
Словарный запас: "Блокчейн" (Видео)
"Блокчейн" — слово, которое сегодня у всех на слуху, особенно благодаря биткойну и другим криптовалютам.
Производство и потребление
Производство и потребление
Я не про беларусскую молочку, и не пинский трикотаж. Про интеллектуальное производство и потребление. Про внутренний интеллектуальный рынок.
Нацыянальны ўніверсітэт: калі мы перастанем хадзіць па коле? (ФОТА)
Нацыянальны ўніверсітэт: калі мы перастанем хадзіць па коле? (ФОТА)
Каб стварыць нацыянальны ўніверсітэт, мала зрабіць у ім беларускую мову навучання. Чым ён ёсць сёння – кузняй кадраў ці супольнасцю мыслення? Якія выклікі стаяць перад ім у час крызісу адукацыі?
Карга-ўніверсітэт
Карга-ўніверсітэт
Рэфлексія Уладзіміра Мацкевіча што да адбыўшайся ў Мінску канферэнцыі, прысвечанай тэме стварэння нацыянальнага ўніверсітэта ў Беларусі.
Ты кто?
Ты кто?
Всем надо отказаться от черно-белой картины мира. Мир разный, многообразный, а мы все пытаемся рисовать его двумя красками: черное-белое, красное-коричневое.
Андрэй Ягораў: Мусім працаваць больш эфектыўна (Аўдыё)
Андрэй Ягораў: Мусім працаваць больш эфектыўна (Аўдыё)
На нядаўнім форуме ў Вільні беларускія праваабаронцы прааналізавалі сваю дзейнасць даволі крытычна.
Стрым-праграма "Гарызонт падзей. Як з гледача стварыць грамадзяніна" (Відэа)
Стрым-праграма "Гарызонт падзей. Як з гледача стварыць грамадзяніна" (Відэа)
Толькі адгрымеў афіцыёзны "Лістапад", а ўжо ў снежні мінчукоў і гасцей сталіцы чакае фестываль дакументальнага кіно аб правах чалавека WATCH DOCS Belarus.
Даследванне рэпрэсій неабходна, каб людзі перасталі рамантызаваць савецкую дзяржаву
Даследванне рэпрэсій неабходна, каб людзі перасталі рамантызаваць савецкую дзяржаву
У Мінску ўпершыню за 20 год прайшла міжнародная канферэнцыя, прысвечаная злачынствам Вялікага тэрору.
Надо думать Беларусь
Надо думать Беларусь
Местечковость и провинциальность — это не от места жительства или происхождения! Это про то, что в сознании.
Глобальное потепление после холодной войны
Глобальное потепление после холодной войны
Текст Владимира Мацкевича "Глобальное потепление после холодной войны" посвящен анализу того, как устроен современный мир.
Памяць, якая павінна жыць
Памяць, якая павінна жыць
Прафесар Алесь Смалянчук напярэдадні канферэнцыі «Масавыя рэпрэсіі ў СССР у гістарычных даследаваннях і калектыўнай памяці» разважае, чаму гэтая імпрэза надзвычай важная для беларускага грамадства.
Ну, за юбилей! Не чокаясь
Ну, за юбилей! Не чокаясь
Спрятаться с головой под одеяло — отличная защита от Бабая, серого волчка и прочих воображаемых чудовищ. Но от реальных опасностей это не спасет: ни от пожара, ни от наводнения, ни от сильного мороза.
Як жывуць і працуюць людзі з інваліднасцю – латвійскі досвед

Сацыяльнае прадпрымальніцтва, занятасць як рэабілітацыя і “момант адпачынку” за кошт мясцовага самакіравання і спонсараў.

Глобальное потепление после холодной войны

Текст Владимира Мацкевича "Глобальное потепление после холодной войны" посвящен анализу того, как устроен современный мир.

Летучий университет запускает дистанционное обучение. Комментарий Татьяны Водолажской

Никто не будет отрицать, что сегодня фраза "тот, кто владеет информацией, владеет миром" актуальна как никогда. Хорошее образование, самосовершенствование — залог успешности в жизни.

Теория и практика

Не нужно называть себя практиком, если ты втиснут в систему и твоя свобода простирается "от сих до сих".