Пятница 18 августа 2017 года | 08:04
  • бел / рус
  • eng

Аляксандр Тамковіч: Калі б нехта сказаў, што мы будзем будаваць АЭС, я б адправіў яго да псіхіятра

07.04.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Аляксандр Тамковіч: Калі б нехта сказаў, што мы будзем будаваць АЭС, я б адправіў яго да псіхіятра Labadzenka.bY

12 красавіка ў Прэс-клубе а 17-ай гадзіне адбудзецца дыскусія "Чарнобыль: паміж мінулым і будучыняй" і прэзентацыя нямецкага перакладу кнігі “Філасофія дабрыні. Ад катастрофы – да сада надзеі”.

Журналіст і пісьменнік Аляксандр Тамковіч з радасцю пагаджаецца на інтэрв’ю і запрашае да сябе на гарбату. Дома гаспадар сустракае ў цішотцы з партрэтам зніклага аператара Дзмітрыя Завадскага і прапануе сядаць на канапу – “на ёй сядзеў увесь палітычны бамонд Беларусі”. Сядаеш і спрабуеш уявіць, як на гэтым самым месцы сядзелі суаўтары апошняй (пакуль што) кнігі Аляксандра Тамковіча – нобелеўская лаўрэатка Святлана Алексіевіч і паэт ды палітык Уладзімір Някляеў.

Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” пагутарыла з Аляксандрам Тамковічам пра шлях у літаратуру, яго герояў, сітуацыю ў краіне і творчыя планы.

Пра галоўную праблему беларускай апазіцыі

Камунікаваць з людзьмі немагчыма ў жорсткіх рамках, асабліва калі ты займаешся журналістыкай – суразмоўцы не раскрыюцца. А расказаць пра кагосьці нешта новае вельмі цяжка. Напрыклад, пра праваабаронцу Валера Шчукіна. Усе ведаюць пра яго змаганне. А мне ён расказваў, як яго дачка вучылася граць на фартэп’яна. У тыя часы інструмент быў у дэфіцыце, дый грошай на яго не было. Тады Валер Шчукін выразаў фанеру і намаляваў на ёй клавішы. І такія выпадкі можна знайсі ў кожнага, іншая справа – так пагаварыць з чалавекам, каб ён нешта расказаў. Я вельмі не люблю, калі просяць даслаць інтэрв’ю перад публікацыяй, асабліва палітыкі, якія хочуць падавацца белымі і пухнатымі. Яны думаюць, што калі скажуць так, як напісана ў рэкламнай улётцы, людзі іх лепей зразумеюць. Я так не думаю: людзі зразумеюць тады, калі з імі размаўляеш на іх мове. Праблема ўсёй нашай апазіцыі менавіта ў гэтым.

Пра сваю “галерэю”

10 год таму, калі я пачынаў працаваць у біяграфічным жанры, у мяне не было глабальных мэтаў нешта зрабіць (зараз ёсць). Тады мной кіраваў не нейкі пафас, а жаданне вярнуцца “ў абойму”. Цяпер я хачу стварыць сваю суб’ектыўную “галерэю”. Бо ў сучаснай энцыклапедыі Рэспублікі Беларусь шмат каго няма, там цэнзура страшная. Да мяне неяк прыйшоў Вінцук Вячорка і запытаўся: “А ў энцыклапедыі БНФ ёсць?” Мы паглядзелі – няма. Гэта кажа аб тым, што пройдзе гадоў 15, і людзі не будуць памятаць, як што было. Калі я яшчэ быў вайсковым журналістам, мне тры генералы распавядалі, як вызвалялі Мнск на танку, які цяпер стаіць каля Дома афіцэраў.

У першай маёй кніжцы “Судьбы”, якую мне вельмі дапамагаў рабіць Аляксандр Фядута, быў на той час дырэктар тэатру Музкамедыі Аляксей Ісаеў. А ў беларускім перакладзе “Лёсы” яго ўжо няма, бо да яго ўзнікла шмат пытанняў. Такіх прыкладаў няшмат, але яны ёсць.

Пра шлях да беларускасці

У 2007 годзе па прапанове спачылага Аляксея Караля я пачаў рабіць парныя нарысы для “Новага часу”, якія пазней сталі кніжкай “Асобы”. Пасля за гэта на мяне падаў у суд Мікалай Чаргінец. Ён запатрабаваў з мяне 100 мільёнаў, чым зрабіў самым “дарагім” журналістам у гісторыі Беларусі. (Сярод парных нарысаў Шушкевіч-Кебіч, Пазняк-Малафееў у “Новым часе” выйшаў і нарыс пра двух генералаў – Грыба і Чаргінца. – ЕўраБеларусь.). Але пасля 100 мільёнаў пераўтварыліся ў пяць, а суд пастанавіў выплаціць мільён.

Дык вось, калі Кароль мне прапанаваў рабіць гэтыя нарысы, я падзякаваў і сказаў, што газета на беларускай мове, і мне будзе цяжка. А Кароль кажа: “Ну пішы, будзем перакладаць”.  Мне стала сорамна. Жонка прынесла з працы праграму, якая падкрэслівае русізмы, я абклаўся слоўнікамі і пачаў пакрысе пісаць. Бедныя людзі, якія першымі гэта чыталі! Але з часам я спакойна стаў пісаць на беларускай мове, а пасля таго, як расіянам прадалі газавую трубу і ў нас з’явіўся “Газпрам”, я прынцыпова не хачу пісаць на рускай мове, хоць часам даводзіцца рабіць гэта для “Свободных новостей”.

Пра кнігу “Філасофія дабрыні. Ад катастрофы – да сада надзеі”

Кніжка – гэта спроба аднавіць справядлівасць. Бо ўсё, што зрабіў фонд “Дзецям Чарнобыля”, шмат хто перацягвае на сябе. Я прапаноўваў Генадзю Грушавому зрабіць кніжку, гаворка пра гэта цягнулася год. Нарэшце дамовіліся, але за гадзіну да інтэрв’ю ён мне тэлефануе і кажа, што здарылася няшчасце з яго маці і трэба ехаць да яе. Тады я паехаў у Польшчу і быў там без сувязі, а калі вярнуўся, атрымаў СМСку, што ў Грушавога здарыўся інфаркт. Я ж не ведаў, што ён хворы на анкалогію… Так мы і не запісалі інтэрв’ю.

Але жонка Генадзя Ірына Грушавая (падчас інтэрв’ю яна тэлефануе Аляксандру Тамковічу з Берліна. – ЕўраБеларусь.) узялася за гэтую справу і мы зрабілі кнігу. Я магу дакладна сказаць, калі яна пачыналася – 9 лістапада 2014 года, бо гэта дзень майго нараджэння, а для немцаў – дзень падзення берлінскага мура. Я падаў ідэю выдаць кнігу нямецкай амбасадзе.

Канешне, пасля “Чарнобыльскай малітвы” цяжка сказаць нешта новае пра радыяцыю. Мне проста хацелася справядлівасці: людзі так шмат зрабілі, а іх адсунулі.

Мы з жонкай праехалі амаль 5 000 км па чарнобыльскай зоне. Што ўразіла: заканчваецца зона і праз 200 метраў на горцы стаіць новенькі кароўнік, фарба ледзьве высахла. Мы не маглі зразумець, як так: тут нічога нельга збіраць, есці – а праз 200 метраў каровы пасвяцца. А як жа снег, вецер, грунтовыя воды?.. Калі б мне 10 год таму нехта сказаў, што мы пад Астраўцом будзем будаваць сваю АЭС, я б адправіў чалавека да псіхіятра. Немцы да 2022 года закрыюць усе свае атамныя станцыі, а мы будуем.

Пра наступную кнігу і сітуацыю ў краіне

На новую кнігу я хачу збіраць грошы праз “Талаку”. Я ніколі такога не рабіў і ўвогуле не прадаваў свае кніжкі. Але цяпер, на жаль, без дапамогі людзей не абыйсціся. Кніжка не палітычная, яна будзе называцца “Мазаіка жыцця”. Калісьці я ўжо рабіў кніжку “Найноўшая гісторыя ў асобах”, там сабраны нарысы пра 100 чалавек. Але гэта для Беларусі мала. І цяпер хачу зрабіць “другую хвалю”. Там будуць Зміцер Вайцюшкевіч, Ігар Варашкевіч, Алег Хаменка, Алесь Камоцкі, Кася Камоцкая, Іван Кірчук, Сяргей Харэўскі, Генік Лойка, Андрэй Кудзіненка і Андрэй Курэйчык, Юлія Чарняўская і многія іншыя.

Хацеў пачаць кампаню на Вялікдзень, але цяпер у краіне такія абставіны, што давядзецца адкласці да траўня – спадзяюся, да гэтага часу напружанне суцішыцца. Увогуле, галоўнае адрозненне паміж падзеямі сёлетняга Дня Волі і Плошчы 2010 года ў тым, што тады ўладам было чаго баяцца, а цяпер – не. Тады на Плошчу ішлі за палітыкамі, а цяпер іх збольшага пасадзілі. Улада не можа зразумець адно: справа не ў палітыках і не ў “пятай калоне”. Людзі бачаць, у што пераўтвараецца краіна.

Другие новости раздела «Общество»

Беларусь на апошнім месцы па ўстойлівасці грамадскіх арганізацый
Беларусь на апошнім месцы па ўстойлівасці грамадскіх арганізацый
Пры гэтым для нашай краіны гэта, хоць нязначны, але прагрэс. Аднак ці на самай справе беларускім НДА стала лягчэй дыхаць?
Директор Lawtrend Ольга Смолянко обсудила в налоговом ведомстве проблему ликвидации НКО
Директор Lawtrend Ольга Смолянко обсудила в налоговом ведомстве проблему ликвидации НКО
8 августа состоялась встреча директора Центра правовой трансформации (Lawtrend) Ольги Смолянко с замминистра по налогам и сборам Эллой Селицкой, курирующей вопросы налогообложения юридических лиц.
В Минске отпразднуют День независимости Украины
В Минске отпразднуют День независимости Украины
Праздник украинской культуры, приуроченный к 26-й годовщине независимости Украины, пройдет 20 августа на территории Верхнего города.
Владимир Мацкевич: Природа режима не меняется — профсоюзы не первые и не последние
Владимир Мацкевич: Природа режима не меняется — профсоюзы не первые и не последние
В случае с обысками и арестами в независимых профсоюзах пока можно рассматривать две версии — некомпетентность правоохранительных органов и злой умысел в отношении наиболее сильных организаций.
Заявление БНП в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов
Заявление БНП в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов
4 августа 2017 года Координационный комитет Беларусской национальной платформы ФГО ВП выступил с заявлением в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов.
Совместное заявление правозащитников: преследование профсоюза РЭП — политически мотивированное
Совместное заявление правозащитников: преследование профсоюза РЭП — политически мотивированное
3 августа 2017 года беларусские правозащитные организации выступили с совместным заявлением в защиту председателя профсоюза РЭП Геннадия Федынича и главного бухгалтера профсоюза Игоря Комлика.
Дело профсоюзов: иррациональная политическая профилактика
Дело профсоюзов: иррациональная политическая профилактика
Правозащитники не сомневаются в политической подоплеке действий властей в отношении независимого профсоюзного движения.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 7, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 7, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 7, 2017.
Министерство информации – в "лидерах" по закрытости от СМИ
Министерство информации – в "лидерах" по закрытости от СМИ
В ходе опроса, проведенного ОО "БАЖ", самыми «закрытыми» от СМИ журналисты назвали Оперативно-аналитический центр, Министерство информации и Комитет государственной безопасности.
Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе
Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе
Имеющихся организаций "третьего сектора" крайне мало для такой страны, как Беларусь.
Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА
Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА
Грамадзянская супольнасць была сховішчам матэрыяльных, чалавечых і іншых рэсурсаў для таго, каб знішчыць палітычны рэжым.
Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем?
Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем?
Эколагі і эканамісты пратэстуюць супраць будаўніцтва воднага шляху Е40, які злучыць Балтыйскае і Чорнае мора, прайшоўшы ўздоўж беларуска-ўкраінскай мяжы.
Валянціна Шаўчэнка: Сяброўка – карэнная канадка – сустракае мяне словамі “Добрай раніцы!”
Валянціна Шаўчэнка: Сяброўка – карэнная канадка – сустракае мяне словамі “Добрай раніцы!”
Сярод усіх прамоў дэлегатаў VII з’езду беларусаў свету, бадай, самай яскравай і запамінальнай стала прамова прадстаўніцы Згуртавання беларусаў Канады.
Уладзiмір Макей, “легіянеры” і прах княгіні Радзівіл: у Мінску прайшоў VII з’езд беларусаў свету
Уладзiмір Макей, “легіянеры” і прах княгіні Радзівіл: у Мінску прайшоў VII з’езд беларусаў свету
15 – 16 ліпеня ў Мінску праходзіў VII з’езд беларусаў свету, у якім узялі ўдзел 160 дэлегатаў з замежжа і 145 з Беларусі.
Беларусь на последнем месте по количеству НПО в странах Восточного партнерства
Беларусь на последнем месте по количеству НПО в странах Восточного партнерства
В сравнении с другими странами региона Восточного партнерства, в Беларуси насчитывается наименьшее число общественных организаций как в абсолютных цифрах, так и в пересчете на 100 тыс. населения.
Таццяна Вадалажская: Універсітэт больш не “вішанька” на “торце” адукацыйнай сістэмы
Таццяна Вадалажская: Універсітэт больш не “вішанька” на “торце” адукацыйнай сістэмы
Месца Універсітэту ў сучасным свеце кардынальна мяняецца. Як і з кім выбудоўваць стасункі падчас “дажджу інавацый”?
Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах
Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах
В мае 2017 года Летучим университетом была проведена организационно-деятельностная игра с целью нахождения стратегии устойчивой коммуникации между субъектами инновационной деятельности в Беларуси.
Як мы ўплываем на клімат? (Фота і аўдыё)
Як мы ўплываем на клімат? (Фота і аўдыё)
Вядучыя эксперты ў галіне клімата і энергетыкі сабраліся на адкрытай лекцыі-дыскусіі ў Мінску, каб абмеркаваць, як змяняецца клімат і якую ролю ў гэтым працэсе адыгрывае дзейнасць чалавека.
Елена Тонкачева: Оценке ПА ОБСЕ беларусской ситуации крайне не хватает вопроса АЭС
Елена Тонкачева: Оценке ПА ОБСЕ беларусской ситуации крайне не хватает вопроса АЭС
Резолюция «Положение в Восточной Европе» с критикой Азербайджана, Беларуси и России принята и является рабочим документом ПА ОБСЕ, несмотря на ее отсутствие в итоговой Минской декларации.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 6, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 6, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 6, 2017.
«Повестка 50»: от антисолидарности к взаимодействию

Что мешает формировать локальные повестки по реализации прав людей с инвалидностью в беларусских городах: недостаток ресурсов или традиционализм и «антисолидарность» местных сообществ?

Взгляд беларусских правозащитников на правозащитную деятельность и вопросы сотрудничества

Представляем отчет по результатам исследования сектора правозащитных организаций и инициатив Беларуси.

Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе

Имеющихся организаций "третьего сектора" крайне мало для такой страны, как Беларусь.

Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах

В мае 2017 года Летучим университетом была проведена организационно-деятельностная игра с целью нахождения стратегии устойчивой коммуникации между субъектами инновационной деятельности в Беларуси.