Среда 24 мая 2017 года | 05:16
  • бел / рус
  • eng

Аляксандр Тамковіч: Калі б нехта сказаў, што мы будзем будаваць АЭС, я б адправіў яго да псіхіятра

07.04.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Аляксандр Тамковіч: Калі б нехта сказаў, што мы будзем будаваць АЭС, я б адправіў яго да псіхіятра Labadzenka.bY

12 красавіка ў Прэс-клубе а 17-ай гадзіне адбудзецца дыскусія "Чарнобыль: паміж мінулым і будучыняй" і прэзентацыя нямецкага перакладу кнігі “Філасофія дабрыні. Ад катастрофы – да сада надзеі”.

Журналіст і пісьменнік Аляксандр Тамковіч з радасцю пагаджаецца на інтэрв’ю і запрашае да сябе на гарбату. Дома гаспадар сустракае ў цішотцы з партрэтам зніклага аператара Дзмітрыя Завадскага і прапануе сядаць на канапу – “на ёй сядзеў увесь палітычны бамонд Беларусі”. Сядаеш і спрабуеш уявіць, як на гэтым самым месцы сядзелі суаўтары апошняй (пакуль што) кнігі Аляксандра Тамковіча – нобелеўская лаўрэатка Святлана Алексіевіч і паэт ды палітык Уладзімір Някляеў.

Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” пагутарыла з Аляксандрам Тамковічам пра шлях у літаратуру, яго герояў, сітуацыю ў краіне і творчыя планы.

Пра галоўную праблему беларускай апазіцыі

Камунікаваць з людзьмі немагчыма ў жорсткіх рамках, асабліва калі ты займаешся журналістыкай – суразмоўцы не раскрыюцца. А расказаць пра кагосьці нешта новае вельмі цяжка. Напрыклад, пра праваабаронцу Валера Шчукіна. Усе ведаюць пра яго змаганне. А мне ён расказваў, як яго дачка вучылася граць на фартэп’яна. У тыя часы інструмент быў у дэфіцыце, дый грошай на яго не было. Тады Валер Шчукін выразаў фанеру і намаляваў на ёй клавішы. І такія выпадкі можна знайсі ў кожнага, іншая справа – так пагаварыць з чалавекам, каб ён нешта расказаў. Я вельмі не люблю, калі просяць даслаць інтэрв’ю перад публікацыяй, асабліва палітыкі, якія хочуць падавацца белымі і пухнатымі. Яны думаюць, што калі скажуць так, як напісана ў рэкламнай улётцы, людзі іх лепей зразумеюць. Я так не думаю: людзі зразумеюць тады, калі з імі размаўляеш на іх мове. Праблема ўсёй нашай апазіцыі менавіта ў гэтым.

Пра сваю “галерэю”

10 год таму, калі я пачынаў працаваць у біяграфічным жанры, у мяне не было глабальных мэтаў нешта зрабіць (зараз ёсць). Тады мной кіраваў не нейкі пафас, а жаданне вярнуцца “ў абойму”. Цяпер я хачу стварыць сваю суб’ектыўную “галерэю”. Бо ў сучаснай энцыклапедыі Рэспублікі Беларусь шмат каго няма, там цэнзура страшная. Да мяне неяк прыйшоў Вінцук Вячорка і запытаўся: “А ў энцыклапедыі БНФ ёсць?” Мы паглядзелі – няма. Гэта кажа аб тым, што пройдзе гадоў 15, і людзі не будуць памятаць, як што было. Калі я яшчэ быў вайсковым журналістам, мне тры генералы распавядалі, як вызвалялі Мнск на танку, які цяпер стаіць каля Дома афіцэраў.

У першай маёй кніжцы “Судьбы”, якую мне вельмі дапамагаў рабіць Аляксандр Фядута, быў на той час дырэктар тэатру Музкамедыі Аляксей Ісаеў. А ў беларускім перакладзе “Лёсы” яго ўжо няма, бо да яго ўзнікла шмат пытанняў. Такіх прыкладаў няшмат, але яны ёсць.

Пра шлях да беларускасці

У 2007 годзе па прапанове спачылага Аляксея Караля я пачаў рабіць парныя нарысы для “Новага часу”, якія пазней сталі кніжкай “Асобы”. Пасля за гэта на мяне падаў у суд Мікалай Чаргінец. Ён запатрабаваў з мяне 100 мільёнаў, чым зрабіў самым “дарагім” журналістам у гісторыі Беларусі. (Сярод парных нарысаў Шушкевіч-Кебіч, Пазняк-Малафееў у “Новым часе” выйшаў і нарыс пра двух генералаў – Грыба і Чаргінца. – ЕўраБеларусь.). Але пасля 100 мільёнаў пераўтварыліся ў пяць, а суд пастанавіў выплаціць мільён.

Дык вось, калі Кароль мне прапанаваў рабіць гэтыя нарысы, я падзякаваў і сказаў, што газета на беларускай мове, і мне будзе цяжка. А Кароль кажа: “Ну пішы, будзем перакладаць”.  Мне стала сорамна. Жонка прынесла з працы праграму, якая падкрэслівае русізмы, я абклаўся слоўнікамі і пачаў пакрысе пісаць. Бедныя людзі, якія першымі гэта чыталі! Але з часам я спакойна стаў пісаць на беларускай мове, а пасля таго, як расіянам прадалі газавую трубу і ў нас з’явіўся “Газпрам”, я прынцыпова не хачу пісаць на рускай мове, хоць часам даводзіцца рабіць гэта для “Свободных новостей”.

Пра кнігу “Філасофія дабрыні. Ад катастрофы – да сада надзеі”

Кніжка – гэта спроба аднавіць справядлівасць. Бо ўсё, што зрабіў фонд “Дзецям Чарнобыля”, шмат хто перацягвае на сябе. Я прапаноўваў Генадзю Грушавому зрабіць кніжку, гаворка пра гэта цягнулася год. Нарэшце дамовіліся, але за гадзіну да інтэрв’ю ён мне тэлефануе і кажа, што здарылася няшчасце з яго маці і трэба ехаць да яе. Тады я паехаў у Польшчу і быў там без сувязі, а калі вярнуўся, атрымаў СМСку, што ў Грушавога здарыўся інфаркт. Я ж не ведаў, што ён хворы на анкалогію… Так мы і не запісалі інтэрв’ю.

Але жонка Генадзя Ірына Грушавая (падчас інтэрв’ю яна тэлефануе Аляксандру Тамковічу з Берліна. – ЕўраБеларусь.) узялася за гэтую справу і мы зрабілі кнігу. Я магу дакладна сказаць, калі яна пачыналася – 9 лістапада 2014 года, бо гэта дзень майго нараджэння, а для немцаў – дзень падзення берлінскага мура. Я падаў ідэю выдаць кнігу нямецкай амбасадзе.

Канешне, пасля “Чарнобыльскай малітвы” цяжка сказаць нешта новае пра радыяцыю. Мне проста хацелася справядлівасці: людзі так шмат зрабілі, а іх адсунулі.

Мы з жонкай праехалі амаль 5 000 км па чарнобыльскай зоне. Што ўразіла: заканчваецца зона і праз 200 метраў на горцы стаіць новенькі кароўнік, фарба ледзьве высахла. Мы не маглі зразумець, як так: тут нічога нельга збіраць, есці – а праз 200 метраў каровы пасвяцца. А як жа снег, вецер, грунтовыя воды?.. Калі б мне 10 год таму нехта сказаў, што мы пад Астраўцом будзем будаваць сваю АЭС, я б адправіў чалавека да псіхіятра. Немцы да 2022 года закрыюць усе свае атамныя станцыі, а мы будуем.

Пра наступную кнігу і сітуацыю ў краіне

На новую кнігу я хачу збіраць грошы праз “Талаку”. Я ніколі такога не рабіў і ўвогуле не прадаваў свае кніжкі. Але цяпер, на жаль, без дапамогі людзей не абыйсціся. Кніжка не палітычная, яна будзе называцца “Мазаіка жыцця”. Калісьці я ўжо рабіў кніжку “Найноўшая гісторыя ў асобах”, там сабраны нарысы пра 100 чалавек. Але гэта для Беларусі мала. І цяпер хачу зрабіць “другую хвалю”. Там будуць Зміцер Вайцюшкевіч, Ігар Варашкевіч, Алег Хаменка, Алесь Камоцкі, Кася Камоцкая, Іван Кірчук, Сяргей Харэўскі, Генік Лойка, Андрэй Кудзіненка і Андрэй Курэйчык, Юлія Чарняўская і многія іншыя.

Хацеў пачаць кампаню на Вялікдзень, але цяпер у краіне такія абставіны, што давядзецца адкласці да траўня – спадзяюся, да гэтага часу напружанне суцішыцца. Увогуле, галоўнае адрозненне паміж падзеямі сёлетняга Дня Волі і Плошчы 2010 года ў тым, што тады ўладам было чаго баяцца, а цяпер – не. Тады на Плошчу ішлі за палітыкамі, а цяпер іх збольшага пасадзілі. Улада не можа зразумець адно: справа не ў палітыках і не ў “пятай калоне”. Людзі бачаць, у што пераўтвараецца краіна.

Другие новости раздела «Общество»

Андрэй Ягораў: Захады Украіны супраць расійскай прапаганды – стрэл у нагу самому сабе
Андрэй Ягораў: Захады Украіны супраць расійскай прапаганды – стрэл у нагу самому сабе
Забарона расійскіх сацсетак і георгіеўскай стужкі не вырашае праблемы, але абмяжоўвае свабоду, фундаментальныя правы чалавека і дэмакратыю.
Иван Веденин: Зачем «снимать ведро с головы» и как научиться видеть будущее?
Иван Веденин: Зачем «снимать ведро с головы» и как научиться видеть будущее?
Для этого нужно... сыграть. Именно в таком состоянии актуального мышления, как организационно-деятельностная игра (ОДИ), могут открыться перспективы развития корпорации, страны, человечества.
Даследаванне Lawtrend: Беларускія суды не размаўляюць у Сеціве па-беларуску
Даследаванне Lawtrend: Беларускія суды не размаўляюць у Сеціве па-беларуску
Як спадзяюцца даследчыкі, Вярхоўны суд, сайт якога плануецца зрабіць агульным парталам для ўсёй судовай сістэмы, улічыць рэкамендацыі, распрацаваныя Цэнтрам прававой трансфармацыі.
Память о войне
Память о войне
В годы моего детства все взрослые помнили войну. Собственно, взрослыми и были те, кто помнили.
Таццяна Вадалажская: Мы намагаемся адчуць сябе гаспадарамі горада, бо ў нас гэтага адчування няма
Таццяна Вадалажская: Мы намагаемся адчуць сябе гаспадарамі горада, бо ў нас гэтага адчування няма
Чаму архітэктура Мінска становіцца аб’ектам крытыкі, якія задачы спрабуе вырашыць урбаністыка і якія праблемы стаяць за “правам на горад”?
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 4, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 4, 2017
Перед вами четвертый выпуск электронного бюллетеня LawtrendMonitor за 2017 год.
Чернобыльский телемарафон на Blog-TV Trixter (Видеозапись эфира от 26 апреля 2017 года)
Чернобыльский телемарафон на Blog-TV Trixter (Видеозапись эфира от 26 апреля 2017 года)
4-часовая попытка осознания современной проблематики Чернобыля.
Аляксандр Тамковіч: Для мяне краўдфандынгавая кампанія – як лакмусавая паперка
Аляксандр Тамковіч: Для мяне краўдфандынгавая кампанія – як лакмусавая паперка
Журналіст распачаў збор сродкаў, каб выдаць унікальную кнігу пра сучасных беларускіх творцаў.
Топ ярких цитат Владимира Мацкевича: о чем рассказал философ гомельчанам (Фото)
Топ ярких цитат Владимира Мацкевича: о чем рассказал философ гомельчанам (Фото)
19 апреля в Гомеле в рамках «Городских собраний ГДФ» с лекцией «(НЕ)зависимая Беларусь» выступил философ и методолог Владимир Мацкевич.
Информированность беларусов об онкологических заболеваниях
Информированность беларусов об онкологических заболеваниях
Уже довольно давно специалистам стало понятно, что онкологические заболевания требуют особого подхода, который не исчерпывается чисто медицинскими мероприятиями.
Праваабаронцы: Выдварэнне Алены Танкачовай з краіны – палiтычна матывавана
Праваабаронцы: Выдварэнне Алены Танкачовай з краіны – палiтычна матывавана
Пазбаўленне вядомай праваабаронцы права на ўезд у Беларусь цягам трох гадоў і адмова скарачэння гэтых тэрмінаў маюць палітычны падтэкст.
Обучение за рубежом: первые участники Erasmus+ делятся опытом и советами
Обучение за рубежом: первые участники Erasmus+ делятся опытом и советами
Программы Европейского Союза для беларусской молодежи открывают сегодня много возможностей учиться за рубежом. Как это работает, кто и с какими впечатлениями возвращается на родину?
Вольга Смалянка: Беларусь рэдка ідзе на вырашэнне пытанняў у плоскасці палітычных правоў
Вольга Смалянка: Беларусь рэдка ідзе на вырашэнне пытанняў у плоскасці палітычных правоў
Калі раней Беларусь спрабавала сыйсці ў галіну сацыяльных правоў і давала справаздачу па іх, цяпер такой магчымасці няма, бо зададзены канкрэтныя палітычныя пытанні.
"Дело "Белого легиона". Мы не должны молчать!
"Дело "Белого легиона". Мы не должны молчать!
У каждого человека в биографии найдется воспоминание о группе, коллективе, сообществе, которые оставили след на всю жизнь.
Мірныя сходы: ніякіх дазволаў, толькі паведамленні
Мірныя сходы: ніякіх дазволаў, толькі паведамленні
Як павінны дзейнічаць арганізатары акцый, улады і праваахоўнікі? Праваабаронцы ў Мінску абмеркавалі праблему свабоды сходаў і прапанавалі змены ў заканадаўства.
Слова як зброя: літаратары, філосафы і музыкі падтрымалі зняволеных патрыётаў (Фота і відэа)
Слова як зброя: літаратары, філосафы і музыкі падтрымалі зняволеных патрыётаў (Фота і відэа)
У кнігарні “ЛогвінаЎ” адбыўся інтэлектуальны марафон салідарнасці “РАЗАМ” з беларусамі, затрыманымі па так званай “справе патрыётаў”.
Антон Астаповіч: Пытанне мемарыяла ў Курапатах аўралам вырашыць не ўдасца
Антон Астаповіч: Пытанне мемарыяла ў Курапатах аўралам вырашыць не ўдасца
Улады гатовыя да дыялогу адносна мемарыялізацыі ўрочышча, а пераглядаць ахоўныя зоны не мае сэнсу.
Белорусы отмечают Пасху
Белорусы отмечают Пасху
В 2017 году дни празднования по Григорианскому и Юлианскому календарю совпадают, поэтому христиане всех конфессий отмечают Пасху одновременно 16 апреля.
Хто і як у Беларусі засвойвае "заходнія грошы" (Аўдыё)
Хто і як у Беларусі засвойвае "заходнія грошы" (Аўдыё)
На хвалях Радыё "Свабоды" абмяркоўваем, наколькі эфектыўная заходняя дапамога для Беларусі, хто бярэ пад кантроль "заходнія грошы" і ці зменяць рэпрэсіі ўладаў характар заходняй дапамогі.
“Як саркафаг накрыў атамны рэактар, так у Беларусі стаў саркафаг над думкамі, над сэрцам чалавека"
“Як саркафаг накрыў атамны рэактар, так у Беларусі стаў саркафаг над думкамі, над сэрцам чалавека"
Больш чым праз 30 год пасля чарнобыльскай катастрофы гэтую тэму працягваюць замоўчваць у Беларусі.
Прадстаўнік ПРААН паўдзельнічае ў велапрабегу, прысвечанаму праблемам людзей з інваліднасцю

Пра гэта Санака Самарасінха заявіў на прэс-канферэнцыі, прымеркаванай да адкрыцця V Тыдня даступнасці.

Информированность беларусов об онкологических заболеваниях

Уже довольно давно специалистам стало понятно, что онкологические заболевания требуют особого подхода, который не исчерпывается чисто медицинскими мероприятиями.

Ці стане Кітай для Мінска супрацьвагай Расіі? (Аўдыё)

Наколькі апраўданая стратэгічная стаўка на Кітай? Ці ўсе беларуска-кітайскія праекты ўзаемавыгадныя? Чаму падае таваразварот паміж краінамі? Ці можа Кітай стаць геапалітычнай процівагай Расіі?

Память о войне

В годы моего детства все взрослые помнили войну. Собственно, взрослыми и были те, кто помнили.