Суббота 7 декабря 2019 года | 05:55
  • бел / рус
  • eng

Катынь - сведчанне таго, якія пакуты і здзекі ў XX стагоддзі зведала беларуская нацыя

22.08.2014  |  Общество   |  Алена Барэль, ЕўраБеларусь,  
Катынь - сведчанне таго, якія пакуты і здзекі ў XX стагоддзі зведала беларуская нацыя Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Заўтра, 23 жніўня, - агульнаеўрапейскі Дзень памяці ахвяраў сталінізму і нацызму.

23 жніўня Еўропа будзе адзначаць Дзень памяці ахвяраў таталітарных рэжымаў. Прадстаўнікі беларускай грамадскасці едуць у Катынь пад Смаленск, каб ушанаваць памяць растраляных там у 1940-м годзе польскіх афіцэраў і забітых падчас сталінскіх рэпрэсіяў тысячаў савецкіх людзей.  

Карэспандэнт Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі" пагутарыла з арганізатарам акцыі і яе нязменнымі ўдзельнікамі, каб даведацца, што рухае гэтымі людзьмі.

Намеснік старшыні Руху салідарнасці "Разам", адзін з лідараў прадпрымальніцкага руху Беларусі, ініцыятар паездак у Катынь Алесь Макаеў:

- Мы робім выправу ў Катынь ужо чатыры гады - з 2009-га, калі Еўропа прыняла вырак пра ўшанаванне памяці ахвяраў таталітарных рэжымаў 23 жніўня - ў дзень, калі быў падпісаны пакт Молатава - Рыбентропа.

Зараз таксама паедзем наведваць мемарыяльны комплекс. Запальваем лампадкі, ускладаем кветкі і вянкі. Акцыі беларусаў у Катыні звычайна праходзяць пад нашымі бел-чырвона-белымі сцягамі. Шмат адных і тых жа людзей ездзяць штогод, але далучаюцца і новыя.

Чаму ездзім? Для беларусаў Катынь - адно з сакральных месцаў, бо ў польскім войску, больш за 3 000 афіцэраў якога растралялі там ў 1940-м годзе, было шмат ураджэнцаў не толькі Заходняй, але і Усходняй Беларусі. Гэта была эліта, адукаванейшыя людзі нашай краіны. Можна сказаць, што яны былі будучыняй краіны, калі б засталіся жывымі…

У гэтым годзе, як і ў мінулым, у Катынь паедзе адзін аўтобус. Хацелася б, канешне, болей, але, нажаль, сродкі не дазваляюць замовіць больш.

Арганізоўваем паездку мы, Рух салідарнасці "Разам", а падтрымліваюць нас грамадскія актывісты, якія дапамагаюць таксама і ў Курапатах. Гэта стала для нас ужо традыцыйным. Трэба, каб не толькі рухі ды партыі наведвалі гэты мемарыял, але і самі беларусы асобна.

Мемарыял "Катынь" - сведчанне таго, якія пакуты і здзекі ў XX стагоддзі зведала беларуская нацыя. Наш абавязак - памятаць пра памерлых і ведаць, дзе яны пахаваныя.

Каардынатар грамадскіх ініцыятываў "Хрысціянскі рух" і "За ўратаванне Курапатаў" Ганна Шапуцька:

- Гэта вельмі важна - ехаць у Катынь ці, напрыклад, у Быкоўню (мемарыяльны комплекс ахвярам камуністычнага тэрору на ўсходзе ад Кіева. - ЕўраБеларусь). Мы традыцыйна рушым у Катынь, бо для нас гэты крыху бліжэй.

І, ведаеце, злачынства ўжо XXI стагоддзя адбылося таксама пад Смаленскам - забойства прэзідэнта Польшчы Качынскага і польскай эліты.

23 жніўня - такі агульнаеўрапейскі дзень ушанаваня памяці ахвяраў сталінізму і нацызму. Гвалт адбываўся ва ўсіх краінах савецкай прасторы. І як у Еўропе ўшаноўваюць памяць забітых пры фашызме, так і ў нас павінны ўшаноўваць памяць па забітых пры Сталіне.

Канешне, вельмі важна наша прысутнасць у гэты дзень менавіта ў іншай краіне дзеля таго, каб паказаць міжнародную салідарнасць. Гэта трэба рабіць дзеля таго, каб больш не было злачынных рэжымаў.

На вялікі жаль, мы бачым, што гэта ізноў адбываецца, што пуцінскі рэжым амаль паўтарае злачынствы папярэдніх рэжымаў. І наша прысутнасць у Катыні, на тэрыторыі Расіі вельмі хважна. 22-га жніўня будзе ўшанаванне памяці ахвяраў рэпрэсій у Курапатах, а на наступны дзень едзем у Катынь. У кагосьці, мажліва, атрымаецца трапіць у Быкоўню ці якую іншую такую кропку былога Савецкага Саюзу.

Гэтая салідарнасць патрэбна, как выказаць сваё "не!" таму, што зараз робіць Расія, і каб спыніць наступ новага імперскага фашызму. Акрамя шанавання памяці бязвінна закатаваных людзей, мы пратэстуем супраць гвалту ва Украіне, супраць тэрарызму, які спансіруе Расія. Дарэчы, Расія сама зараз з’яўляецца краінай-тэрарыстам. 

Старшыня аб’яднання пенсіянераў "Наша Пакаленне" Таццяна Зелка:

- Намагаюся ездзіць у Катынь штогод, каб ушанаваць памяць забітых. На маё гледзішча, абыйсці гэта немажліва. Кожнаму чалавеку трэба хоць аднойчы, але з’едзіць туды і ўбачыць, колькі там ляжыць бязвінна забітых людзей.

Нават недастаткова таго, што гэты мемарыял існуе ў сённяшнім выглядзе. Мы ніколі не аддамо абавязку перад гэтымі людзьмі. Таму што іхнія нашчадкі маглі б жыць… І яны маглі вельмі шмат чаго зрабіць на карысць сваім дзяржавам, бо там ляжыць увесь колер нацыі не толькі беларускай, але і ўкраінскай, расійскай, польскай… Менавіта ўвесь колер нацыі ляжыць разадраны, растрэляны, бязвінна забіты!

Гэта наш святы абавязак - увекавечыць іх. Мы не павінны забываць, што яны там ляжаць, што яны жылі.

Калі ходзіш па мемарыялу, сустракаеш вельмі шмат украінскіх прозвішчаў. Таксама і з горада Роўна, адкуль я родам, і нават з маленькіх вёсачак адтуль…

Там ёсць і грузіны, і армяне, і немцаў вельмі шмат ляжыць. Наогул, гэта была такая бойня, якую нават страшна ўявіць.

Асабіста мне вельмі страшна, што мы ізноў уваходзім у гэтую фазу. Дай Бог Украіне вырвацца з гэтага ўсяго, дай Бог, каб яны перамаглі, каб ім хапіла моцы духу ўсё ж такі ўзняцца па-над гэтым… Таму што я вельмі баюся, што мы ізноў вернемся ў гэтыя часы.

Канешне, Расія нажыла сабе ворага і, на маё гледзішча, на шмат стагоддзяў наперад.

Мой бацька пасля вайны пяць год быў на Калыме. На той час гэта ў нас дома не абмяркоўвалася, неяк намагаліся адмоўчвацца, каб гэта не адбілася на нас, дзецях. І,  натуральна, тое, што бацька прывёз з Калымы - лютую нянавісць да камуністаў. Ненавідзеў іх люта! Прычым, я доўга не магла зразумець, чаму… Ён заўсёды мне казаў: "Таня, калі ты вырасцеш, ты ўсё зразумееш".

Пасадзілі бацьку ў 46-м нібыта за тое, што ў ягонай кішэні знайшлі нейкае зерне, калі ён вяртаўся з працы дамой. Усю акупацыю ён пражыў у Роўна, а ягоная хата знаходзілася нездалёк ад канцлагера. І бабуля мне распавядала, што калі хто ўцякаў адтуль, то бёг да іхняй хаты. А чаму да іх? Дзед камуністам быў. Дапамагалі, давалі адзежу, перапраўлялі ў лес.

Дарэчы, Сцяпан Бандэра быў таксама з Ровеншчыны. І калі мне кажуць, што бандэраўцы - фашысты, што яны забівалі ўсіх запар, адказваю: калі б тое было праўдай, не было б ні мяне, ні сям’і маіх продкаў. Мой дзед-камуніст прыехаў у Роўна разам з трыма паплечнікамі ў 39-м годзе. Дык выжылі ж! А калі пачалася бамбёжка, ягоную сям’ю схаваў у сябе ад немцаў бургамістр горада. Бабуля распавядала: "Наверсе гуляюць нацысты, святкуюць уваход у горад, а мы сядзім у склепе. І мне бургамістр кажа: толькі не шуміце, бо немцы ўбачаць і растраляюць і нас, і вас". 

І вось яшчэ што: пасля вайны мая мама пераехала з-пад Кіева ў Роўна, была першая камсамолка на камбінаце. Здавалася б, ну, каго яшчэ там было забіваць, як не сям’ю камуніста і камсамолкі? Але ніхто да іх ніколі не прыходзіў і прэтэнзіяў не прад’яўляў. Значыць, усё залежыла ад людзей.

Вось вам і бандэраўцы.

Другие новости раздела «Общество»

Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.
Спор философа с Богом за Беларусь
Спор философа с Богом за Беларусь
"Бороться с Богом мне незачем, а вот поспорить за Беларусь — есть повод", — пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
Большинство беларусов считают свою страну самодостаточной — вне зависимости от того, на каком языке говорят. И уверены, что она должна оставаться независимой.
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
17 декабря 2018 года в Минске Летучий университет и Галерея TUT.BY провели публичную встречу с легендарным польским диссидентом, общественным деятелем и журналистом Адамом Михником.
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Адукацыйная пляцоўка была створана на ўзор Лятучага ўніверсітэта, які пад канец 1970-х гадоў дзейнічаў у Польшчы.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 12, 2018.
Сакрэт поспеху “Бараньскіх Арабесак”

Як маленькае швачнае прадпрыемства на Аршаншчыне вырасла ў сучасную вытворчасць з якаснай прадукацыяй і стварыла сістэму працаўладкавання моладзі з інваліднасцю.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Владимир Мацкевич: "Свежий ветер" дул 100 дней. Что дальше?

Теперь у нас есть 270 дней, которые надо прожить не зря, чтобы жила Беларусь, свободная, независимая, развивающаяся и процветающая.