Воскресенье 16 июня 2019 года | 20:53
  • бел / рус
  • eng

Дзесяць гадоў з правам перапіскі

21.05.2019  |  Политика   |  Сяргей Пульша, "Новы Час",  
Дзесяць гадоў з правам перапіскі

Перспектывы Беларусі ва Усходнім партнёрстве пакуль цмяныя. Дый у Еўропы за 10-годдзе змяніліся прыярытэты — яна хоча бачыць побач з сабой стабільных і надзейных партнёраў, з якімі праблем не будзе.

А пра Беларусь такога не скажаш.

Роўна 10 гадоў споўнілася такой ініцыятыве Еўрасаюза, як Усходняе партнёрства. На юбілейны саміт у Брусель накіравалі міністра замежных спраў Уладзіміра Макея, хоць павінен быў паехаць Аляксандр Лукашэнка. Уладзімір Макей растлумачыў гэта проста: "Прыйдзе час — прыедзе і кіраўнік дзяржавы. Пакуль мы не можам казаць, што мы дасягнулі высокага ўзроўню развіцця нашых адносін з Еўрапейскім Саюзам". Пытанне толькі — чаму не дасягнулі?

Выданне "Новы Час" спрабуе адшукаць адказ на пытанне.

Усё добра пачыналася

Варта нагадаць, што такое Усходняе партнёрства. Гэта праграма ЕС, якая была накіравана на развіццё інтэграцыйных сувязяў Еўрасаюза з шасцю краінамі былога СССР: Азербайджанам, Арменіяй, Беларуссю, Грузіяй, Малдовай і Украінай. Яна разглядалася як усходняе вымярэнне еўрапейскай палітыкі суседства, што была ініцыяваная Еўрасаюзам у дачыненні да сваіх "новых суседзяў" пасля пашырэння ў траўні 2004 года. Асноўнымі прыярытэтамі рэформ у краінах-партнёрах былі названыя дэмакратыя, удасканаленне сістэмы кіравання і забеспячэнне стабільнасці; эканамічная інтэграцыя і канвергенцыя з галіновай эканамічнай палітыкай ЕС, уключаючы стварэнне зон свабоднага гандлю; энергетычная бяспека; развіццё кантактаў паміж людзьмі (лібералізацыя візавага рэжыму і ўзмацненне барацьбы з незаконнай міграцыяй).

У перспектыве праграма прадугледжвала заключэнне двухбаковых пагадненняў паміж ЕС і краінамі-партнёрамі аб асацыяцыі, што павінна было стаць крокам на шляху іх далейшай інтэграцыі ў еўрапейскую прастору.

А паколькі першым прыярытэтам была названа "дэмакратыя", пад гэта былі створаны і пэўныя структуры. Напрыклад, Форум грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства, лідзіруючыя пазіцыі ў якім адзін час займалі арганізацыі грамадзянскай супольнасці Беларусі.

Аднак у выніку толькі тры краіны — Грузія, Малдова і Украіна — парафіравалі пагадненне аб асацыяцыі з ЕС. Прычым, у дачыненні да Украіны — адмысловая гісторыя. Менавіта адмова экс-кіраўніка дзяржавы Віктара Януковіча на Віленскім саміце Усходняга партнёрства ў 2013 годзе падпісаць такое пагадненне выклікала Майдан зімы 2013-2014 года. І, адпаведна — Рэвалюцыю годнасці, уцёкі Януковіча з краіны і вядомыя падзеі, што рушылі за гэтым...

Партнёрства — пытанне ўзаемнае

Афіцыйны Мінск разглядаў гэтую праграму як "рацыянальны бонус" для краіны, і на першы план вылучаў не яе прыярытэт — збліжэнне з ЕС і дэмакратыю, — а эканамічныя выгоды для сябе. Напрыклад, уладам вельмі падабаліся пытанні процідзеяння міграцыі, стварэнне зон свабоднага гандлю, энергетычная бяспека і "ўдасканаленне сістэмы кіравання”.

У дачыненні да апошняй — дзясяткі беларускіх чыноўнікаў пабывалі на тэматычных семінарах у Еўропе. Але нейкіх адчувальных вынікаў гэта не прынесла па простай прычыне: беларуская аўтарытарная мадэль і сістэма дэмакратычнага кіравання Еўропы мала сумяшчальныя.

Нават рашэнне аб спрашчэнні візавага рэжыму, на што спадзяваліся шараговыя грамадзяне краіны, неапраўдана зацягнулася. Улады не вельмі зацікаўлены ў гэтым. Чалавек, які на свае вочы пабачыць узровень жыцця і коштаў на "загніваючым Захадзе" і ў "моцнай і квітнеючай Беларусі", непазбежна стане скептычна ставіцца да таго, што яму транслюе беларускае тэлебачанне.

Да "не вельмі прасунутага" стаўлення Мінска адносна Усходняга партнёрства дадаюцца яшчэ два фактары. Першы — Расія ўспрыняла ідэю праграмы "ў штыхі", бо палічыла яе (і лічыць да гэтага часу) умяшаннем у сваю "зону ўплыву". Маўляў, гэтая ініцыятыва накіравана на тое, каб адцягнуць ад Расіі падкантрольныя ёй тэрыторыі, а пасля — і вырваць іх з гэтай зоны (што збольшага праўда). І пачала актыўны супраціў ініцыятыве, што ва ўмовах Беларусі мела асаблівае значэнне.

Другі фактар — прынцып Усходняга партнёрства "большае за большае". Гэта азначае: чым больш краіна праводзіць рэформ, тым больш дапамогі атрымлівае. Улады Беларусі ж і па сёння не збіраюцца праводзіць ніякія рэформы: ні эканамічныя, ні палітычныя. Таму краіна, па сутнасці, апынулася "на задворках" Усходняга партнёрства. І пра гэтую праграму, на якую ўскладаліся вялікія надзеі, цяпер нават амаль забыліся.

Прычым, палітыка Беларусі ў адносінах да Усходняга партнёрства наўрад ці зменіцца. На гэтым юбілейным саміце Усходняга партнёрства той жа Макей, як паведамляе прэс-служба МЗС, высунуў сем прапаноў: скасаваць "штучныя фармальнасці" пры перасячэнні мяжы з ЕС, якія прыводзяць да чэргаў на мяжы; да 2030 года павялічыць экспарт краін Усходняга партнёрства ў ЕС і аб’ём інвестыцый ЕС у краіны Усходняга партнёрства ўтрая; у наступныя дзесяць гадоў павялічыць колькасць ствараемых ЕС працоўных месцаў у краінах Усходняга партнёрства ўдвая; рэалізаваць у кожным горадзе, як мінімум, адзін праект па энергаэфектыўнасці; стварыць у Еўрапейскім інвестыцыйным банку спецыяльнае "акно" для праектаў Усходняга партнёрства або спецыялізаваны банк Усходняга партнёрства; актывізаваць супрацоўніцтва ў лічбавай сферы, заснаваць ІТ-школу Усходняга партнёрства ў Мінску; правесці ў Мінску мерапрыемства высокага ўзроўню з нагоды 10-годдзя Усходняга партнёрства.

Як бачым, усе прапановы тычацца эканомікі, транспамежнага супрацоўніцтва, фінансаў або бюракратыі. Пра нейкія рэформы ў стылі "большае за большае" гаворкі не ідзе.

Дасягненні ёсць?

Былы сустаршыня Кіруючага камітэта Форума грамадзянскай супольнасці Усходняга партнёрства Улад Вялічка таксама крытычна ацэньвае дасягненні Беларусі ў праграме. Па яго словах, Беларусь абмежавалася "малым прагрэсам". Калі пачыналася праграма Усходняга партнёрства, у яе былі два кірункі: нармалізацыя стасункаў з краінамі-ўдзельнікамі і пытанні еўраперспектывы. Тыя, хто ўсур’ёз пайшлі "па максімуме" — па пытаннях еўраперспектывы — тыя максімальна і атрымлівалі. Беларусь жа не гатова была праводзіць еўрапейскія рэформы як у плане палітыкі, так і ў плане эканомікі, і чакала толькі інвестыцый, хаця ў праграмы вялікіх грошай не было ніколі. І таму ўсё супрацоўніцтва, па словах Вялічкі, звялося да ўдзелу ў шэрагу рэгіянальных інфраструктурных праектаў.

"Апроч таго, у Беларусі дагэтуль адсутнічае двухбаковае пагадненне пра супрацоўніцтва краіны з ЕС. Большасць краін не толькі Усходняга партнёрства, але і постсавецкай прасторы, такія пагадненні маюць (напрыклад, Расія). У нас жа дагэтуль абмяркоўваюцца т.зв. "партнёрскія прыярытэты", якія не ёсць нармальным пагадненнем з ЕС пра двухбаковыя стасункі, а, хутчэй, нефармальным пагадненнем", — адзначае Вялічка. Таму, Беларусь ва Усходнім партнёрстве ўдзельнічае ў межах "шматбаковага вымярэння", а не ў больш выніковым двухбаковым. У тым ліку і таму мы абмяжоўваемся "малым прагрэсам".

Ці не пяць гадоў у развіцці стасункаў з Еўропай у нас скраў крызіс 2010 года, калі, праз вынікі прэзідэнцкіх выбараў, брутальны разгон пратэстаў і з’яўленне ў Беларусі новых палітвязняў, адносіны краіны з ЕС значна пагоршыліся.

Але не ўсё так кепска, лічыць эксперт. "Галоўны геапалітычны вынік удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве — тое, што краіна праз гэтую праграму ўспрымаецца як самастойны гулец. Канешне, са сваімі прыярытэтамі, са сваімі складанасцямі. Але нагадаю: раней быў падыход да Беларусі, як і да іншых краін экс-СССР, размаўляць пра іх праз Расію. Зараз такога няма, і гэта істотны, вельмі важны вынік з пункту гледжання суверэнітэту краіны", — адзначыў Вялічка.

Што ж да далейшых перспектыў Беларусі ва Усходнім партнёрстве, то яны пакуль цмяныя. І з прычыны адсутнасці таго самага двухбаковага пагаднення, і з прычыны таго, што Беларусь не хоча праводзіць рэформы. Дый у Еўропы за дзясяцігоддзе змяніліся прыярытэты — яна хоча бачыць побач з сабой стабільных і надзейных партнёраў, з якімі праблем не будзе і надалей. А пра Беларусь такога не скажаш.

І таму нам яшчэ — доўгі шлях у гэтай праграме. "Перапіска" з Захадам будзе працягвацца.

І пра візы

Самая турботная праблема для грамадзян Беларусі — візавае пытанне. Асабліва ў рэчышчы апошніх рашэнняў Еўропы пра падаражанне шэнгенскіх віз для грамадзян шэрагу краін. Верагодна, гэта павінна закрануць і Беларусь — і тады шэнгенская віза для грамадзян будзе каштаваць 80 еўра супраць сённяшніх 60-ці.

Па словах Макея, праца над пагадненнямі паміж Беларуссю і ЕС па спрашчэнні візавага рэжыму і рэадмісіі практычна завершаная. "Проста для таго, каб прыступіць да фінальнай стадыі падпісання, павінна быць пройдзеная адпаведная працэдура і ўнутры ЕС, і ў нас унутры краіны. Павінны быць прааналізаваныя і ўзважаныя ўсе моманты, якія, магчыма, насцярожваюць бакі, — растлумачыў Макей. — Я перакананы, што мы зможам завяршыць гэтую працу бліжэйшым часам".

Адказваючы на пытанне, ці паспеюць бакі заключыць пагадненне да моманту падаражання шэнгенскай візы, Макей сказаў, што ўсе рухаюцца ў гэтым кірунку. "Мы абавязкова паспеем", — запэўніў кіраўнік МЗС Беларусі.

Усё б добра, але пра тое, што "праца практычна завершаная" і "ўсё будзе вырашана бліжэйшым часам", мы чуем ужо не адзін год. Аднак пастаянна знаходзяцца нейкія падводныя камяні і спрэчныя пытанні, з-за якіх рашэнне аб падпісанні пагаднення ўсё адкладаецца і адкладаецца.

Застаецца толькі прытрымлівацца старой мудрасці: рыхтавацца да горшага, але спадзявацца на лепшае.

Подписывайтесь на наш Telegram-канал "Думаць Беларусь": http://t.me/methodology_by!

Другие новости раздела «Политика»

21 июня ровно в N часов... Что делать?
21 июня ровно в N часов... Что делать?
Страной правит диктатор. Диктатура опирается на безответственное меньшинство, состоящее из людей, лично отобранных диктатором, назначенных контролировать все ресурсы и средства в стране.
"Союзный ультиматум" и новая Конституция: Беларусь на пути ликвидации суверенитета?
"Союзный ультиматум" и новая Конституция: Беларусь на пути ликвидации суверенитета?
Самое опасное и самое страшное, что может случиться, когда на конституционном уровне могут быть закреплены некие изменения, которые де-факто являются уступкой суверенитета в пользу России.
Андрей Егоров: Серьезные вопросы между Беларусью и Россией решаются не на уровне посольств
Андрей Егоров: Серьезные вопросы между Беларусью и Россией решаются не на уровне посольств
30 мая Александр Лукашенко наделил посла в России Владимира Семашко полномочиями вице-премьера. 2 июня в Минск прилетел новый посол России Дмитрий Мезенцев.
Владимир Мацкевич: Включение Беларуси в состав России де-юре будет считаться ничтожным
Владимир Мацкевич: Включение Беларуси в состав России де-юре будет считаться ничтожным
В ближайшее время в Беларуси появится новая Конституция или будут вноситься правки в действующую.
Андрей Егоров: Позиция Беларуси для России лицемерна. Там понимают, что это все не по-настоящему
Андрей Егоров: Позиция Беларуси для России лицемерна. Там понимают, что это все не по-настоящему
30 мая в Минске прошла уже пятая по счету конференция памяти генерала Киприана Кондратовича, организованная проектом Belarus Security Blog.
Владимир Мацкевич: Такая практика начнет давать сбои
Владимир Мацкевич: Такая практика начнет давать сбои
Персональную ответственность за экономический рост, стимулируемый внешними факторами, и выполнение показателей по экспорту Александр Лукашенко возложил на премьер-министра Сергея Румаса.
Влад Величко: Мы все создавали с нуля, и я очень благодарен этому времени
Влад Величко: Мы все создавали с нуля, и я очень благодарен этому времени
В юбилейный год Восточного партнерства сайт Беларусской национальной платформы гражданского общества подготовил серию публикаций о результатах инициативы в Беларуси.
Мацкевич: Через приватизацию государством Куропат идет поиск для Лукашенко новой опоры в обществе
Мацкевич: Через приватизацию государством Куропат идет поиск для Лукашенко новой опоры в обществе
Приказ Лукашенко "окончательно благоустроить Куропаты" означает приватизацию государством места народного мемориала.
Лідзія Ярмошына прапанавала вярнуць мясцовае самакіраванне (Відэа)
Лідзія Ярмошына прапанавала вярнуць мясцовае самакіраванне (Відэа)
У Еўропе — мэры гарадоў, у нас — старшыні гарвыканкамаў. Бо мэраў абіраюць, а старшыняў прызначаюць. Але нечакана Лідзія Ярмошына загаварыла пра ўзмацненне мясцовага самакіравання.
Андрэй Ягораў: Падчас Еўрапейскіх гульняў можна чакаць і прэвентыўных арыштаў незадаволенных уладай
Андрэй Ягораў: Падчас Еўрапейскіх гульняў можна чакаць і прэвентыўных арыштаў незадаволенных уладай
Беларусь рыхтуецца да Еўрапейскіх гульняў. Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ аб дадатковых захадах бяспекі падчас спартовага мерапрыемства.
Андрей Егоров: Торговля с Украиной важнее личных симпатий или антипатий беларусского руководителя
Андрей Егоров: Торговля с Украиной важнее личных симпатий или антипатий беларусского руководителя
Александр Лукашенко не поехал на инаугурацию нового украинского президента Владимира Зеленского. Официальный Минск в Киеве представлял заместитель премьер-министра Беларуси Игорь Ляшенко.
Дзесяць гадоў з правам перапіскі
Дзесяць гадоў з правам перапіскі
Перспектывы Беларусі ва Усходнім партнёрстве пакуль цмяныя. Дый у Еўропы за 10-годдзе змяніліся прыярытэты — яна хоча бачыць побач з сабой стабільных і надзейных партнёраў, з якімі праблем не будзе.
Отмена смертной казни. Официальный Минск забалтывает проблему
Отмена смертной казни. Официальный Минск забалтывает проблему
Власти Беларуси по-прежнему не видят для себя выгод в отмене высшей меры наказания.
Андрей Егоров: Желание есть, а на практике — стабильность
Андрей Егоров: Желание есть, а на практике — стабильность
Восточному партнерству 10 лет, и все эти годы Беларусь является участником европейской инициативы.
Упрощение визового режима между ЕС и Беларусью: сказка без конца
Упрощение визового режима между ЕС и Беларусью: сказка без конца
Уже без малого пять лет Минск и Брюссель обсуждают два соглашения — по упрощению визового режима и реадмиссии, которые должны быть подписаны в пакете.
Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага
Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага
10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?
Андрэй Ягораў: Дзякуючы Усходняму партнёрству, Беларусь застаецца ў арбіце еўрапейскага ўплыву
Андрэй Ягораў: Дзякуючы Усходняму партнёрству, Беларусь застаецца ў арбіце еўрапейскага ўплыву
Гэтымі днямі ў Бруселі адбываюцца ўрачыстасці, прымеркаваныя да 10-годдзя праграмнай ініцыятывы ЕС "Усходняе партнёрства".
Владимир Мацкевич: Риторика победы в войне — "скрепа", удерживающая население на огромной территории
Владимир Мацкевич: Риторика победы в войне — "скрепа", удерживающая население на огромной территории
В чем смысл агрессивной эксплуатации властями темы победы над фашизмом? И как долго это тема сможет помогать беларусскому руководителю в отношениях с Москвой?
"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы
"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы
У якой ступені грамадства давярае афіцыйным інфармацыйным крыніцам?
Егоров: Лукашенко не хочет обострять конфликт с Кремлем, но и для Европы он остается нерукопожатным
Егоров: Лукашенко не хочет обострять конфликт с Кремлем, но и для Европы он остается нерукопожатным
13-14 мая в Брюсселе пройдут мероприятия, посвященные десятилетию программы ЕС "Восточное партнерство".
Кампания «Повестка 50» завершилась Форумом регионального развития

Форум был посвящён не столько итогам, сколько вызовам и перспективам после создания и подписания местных повесток.

Doing Crypto Index: первый проект FlyUni Labs

Представляем вашему вниманию Doing Crypto Index — первый проект лаборатории Летучего университета FlyUni Labs.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

21 июня ровно в N часов... Что делать?

Страной правит диктатор. Диктатура опирается на безответственное меньшинство, состоящее из людей, лично отобранных диктатором, назначенных контролировать все ресурсы и средства в стране.