Пятница 13 декабря 2019 года | 12:21
  • бел / рус
  • eng

24 гады таму адбылася першая інаўгурацыя Лукашэнкі (Відэа)

20.07.2018  |  Политика   |  Яраслаў Сцешык, Belsat.eu,  
24 гады таму адбылася першая інаўгурацыя Лукашэнкі (Відэа)

20 ліпеня — дзень у гісторыі, калі еўрапейскі народ, толькі-толькі атрымаўшы незалежнасць, зрабіў першы крок ад свабоды і закону да царства сілавікоў і спецслужб.

Роўна 24 гады таму адбылася інаўгурацыя Аляксандра Лукашэнкі — самая першая, самая сціплая і дзелавая. Бо тады прэзідэнт яшчэ быў гарантам дэмакратыі, а не валадаром усяго навокал.

Чаму гэта здарылася? Адная з прычын — беларусы не былі гатовыя да палітычнага і эканамічнага шоку 1990-х. Кожны помніць пачатак незалежнасці па-свойму.

Жыхары Мінска распавядаюць "Белсату":

"Цяжка было. Талоны, чэргі..."

"Гэта быў час творчага нацыянальнага пад’ёму. Памятаю, па праспекце ладзілі палітычныя і мастацкія акцыі, туды-сюды хадзілі людзі".

"Сітуацыя ў эканоміцы была цяжкая пасля развалу СССР".

"Свабода і магчымасці. Усе думалі, што будзе лепш".

Тады яшчэ малады дэпутат Вярхоўнага Савета Аляксандр Лукашэнка на выбарах абяцаў і вярнуцца назад, у СССР, і перамагчы карупцыю, і забяспечыць дэмакратыю.

Кандыдат на прэзідэнты Лукашэнка кажа: "... І я, калі буду прэзідэнтам, калі так адбудзецца, ніколі не буду заціскаць!"

Пры гэтым, як згадваюць сведкі тых падзей, у другім туры Лукашэнка перамог, у пэўнай ступені... выпадкова.

"На той момант беларуская апазіцыя не разглядала Лукашэнку як магчымага будучага прэзідэнта, бо ўсе высілкі апазіцыі былі скіраваныя супраць кіраўніка выканаўчай улады Вячаслава Кебіча", — распавядае Вячаслаў Сіўчык з Руху салідарнасці "Разам".

Не ўспрымалі сурʼёзна, бо на выбарах Лукашэнка зрабіў стаўку на імідж чалавека з народа, былога дырэктара саўгасу. Хоць насамрэч ён заўжды быў чалавекам з камуністычнага апарата і даўно навучыўся маніпуляваць людзьмі — яшчэ калі служыў палітруком спачатку ў памежных войсках КГБ, а потым у танкавых.

"Гэты імідж, таксама як і знакамітае слова "Бацька", гэта праца маскоўскіх паліттэхнолагаў, якія працавалі потым і на генерала Лебедзя, працавалі і ва Украіне, гэта звычайныя паліттэхналогіі, каб засунуць Лукашэнку на тую пасаду, на якую яму ўдалося забрацца, нечакана для беларускай эліты", — мяркуе Вячаслаў Сіўчык.

Як палітрук Лукашэнка не раз праявіцца і ў заявах, і ў кіраванні Беларуссю. "Жэстачайшы кантроль", неабмежаваная ўлада спецслужб і сілавікоў, якія падпарадкоўваюцца толькі Лукашэнку, увядзенне ідэалогіі дзяржавы ў сістэме адукацыі — гэта ўсё ягоная савецкая сістэма каштоўнасцей, дзе на першым месцы — Масква, а не свой народ.

"Той рэжым, які ўладкаваўся, ён прарасійскі ў сваёй сутнасці. Складана ўявіць сабе больш прарасійскага кіраўніка ў Беларусі", — тлумачыць Андрэй Ягораў, дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі.

Стварэнне ж "Саюзнай дзяржавы Расіі і Беларусі" Лукашэнку было патрэбнае і эканамічна — каб браць танныя энерганосьбіты і крэдыты, і палітычна — кіраўнік Беларусі марыў стаць пераемнікам Барыса Ельцына. А потым аказалася, што і пераемнік ёсць іншы, і расійскія абдымкі не адпускаюць.

"Банкі некаторыя былі купленыя Расіяй, частка НПЗ была купленая "Славнефтью" і потым перададзеная іншай расійскай кампаніі, "Белтрансгаз" стаў расійскі", — адзначае Яраслаў Раманчук, прэзідэнт Навукова-даследдчага цэнтру Мізэса.

Пасля продажу "Белтрансгазу" ўся газаправодная сістэма ў Беларусі стала расійская, у выніку чаго мы пазбавіліся нават тэхнічнай магчымасці купляць газ у іншых краінах. Зрэшты, і Астравецкая АЭС, якой сёння хваліцца Лукашэнка, можа працаваць выключна на расійскім паліве. І беларусы пад уплывам расійскіх і мясцовых афіцыйных медыя не ўяўляюць, што можна зарабляць грошы па-за схемамі, навязанымі ўсходнім суседам, кшталту перапродажу нафты на Захад ды забароненых еўрапейскіх харчоў на Усход.

"Калі параўноўваць з такімі краінамі, як Чэхія, Эстонія, мы былі з імі на адным узроўні на пачатку 1990-х. Потым гэтыя краіны абралі шлях еўрапеізацыі, рынкавых рэформ. Сёння ў Эстоніі ВУП на душу насельніцтва — 20 тыс. долараў, у Чэхіі — 18 тыс. долараў, а ў нас 5 тыс. Долараў", — дадае Яраслаў Раманчук.

Свабодны рынак працы і энергетыкі, фінансавая, крэдытная, экспертная і тэхналагічная дапамога Еўрасаюза, высакаякасная еўрапейская адукацыя — вось што маюць нашыя заходнія суседзі, таксама былыя рэспублікі сацыялістычнага блока.

"Беларусь, калі б задэкларавала мэту далучэння да Еўрасаюза, таксама магла б стаць краінай Еўрасаюза", — мяркуе Андрэй Ягораў, дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі.

І калі б беларусы 24 гады таму выбралі шлях у Еўропу, цяпер, магчыма, заробак не тое што "папяцьсот", а нават і па тысячы еўраў нікога б у нашай краіне не здзіўляў.

"Што адназначна можна казаць пра тое, што б мела Беларусь у адрозненні ад сённяшняй сітуацыі — адкрытую палітыку, дэмакратыю, стабільнае функцыянаванне палітычных інстытутаў, незалежную судовую сістэму і справядлівы суд", — дадае Андрэй Ягораў.

Між тым, жыццё як, у Еўрасаюзе — гэта не толькі высокія заробкі. Але і магчымасць грамадзяніна засудзіць чыноўніка ці паліцыянта, які парушыў твае правы. А вось жыццё пры Лукашэнку — гэта, наадварот, магчымасць атрымаць крымінальную справу, калі не падзелішся бізнесам з сілавікамі. Галоўны ж змагар з карупцыяй усё працягвае сваю барацьбу, перажыўшы такіх жа ў двукоссі "народных прэзідэнтаў" — Мілошэвіча, Кадафі, Уга Чавэса. І ўвогуле, 24 гады — гэта даўжэй, чым нават тэрмін кіравання Леаніда Брэжнева.

"Цяпер ён уваходзіць у пяцёрку самых доўгажыхароў-дыктатараў свету, што не робіць гонару ні гэтай персоне, ні нашай краіне. Таксама не надае гонар, што мы краіна, дзе адбыўся рэванш спецслужб Савецкага Саюза", — кажа Вячаслаў Сіўчык.

Аднак надзея на іншае, лепшае, жыццё застаецца. І Савецкі Саюз, і Берлінская сцяна, і камуністычныя дыктатуры Еўропы падаваліся непарушныя, а ляснуліся ў адзін момант. І іх разбурылі грамадзяне, якія хацелі жыць свабодна.

Другие новости раздела «Политика»

Владимир Мацкевич: Борьба только тогда имеет смысл, если в конце будет победа
Владимир Мацкевич: Борьба только тогда имеет смысл, если в конце будет победа
"Я не пошел на собрание по планированию акции 20 декабря. Собирался, но занятость не позволила. Пожалуй, и хорошо, что не пошел", — написал в своем блоге в Фейсбуке Владимир Мацкевич.
Андрей Егоров: Беларусы опасаются, что вместе с интеграцией придут нормы организации жизни в России
Андрей Егоров: Беларусы опасаются, что вместе с интеграцией придут нормы организации жизни в России
Беларусов в целом устраивает нынешние дружеские взаимоотношения с Россией, но более глубокой формы интеграции они не хотят.
Владимир Мацкевич: Общая опасность требует общих действий
Владимир Мацкевич: Общая опасность требует общих действий
Отведем от Беларуси угрозу аншлюса, там и будем разбираться, кто больший герой и борец, а кто мимо проходил, пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
Андрей Егоров: Вся рациональная аргументация с двух сторон выложена, теперь идет игра нервов
Андрей Егоров: Вся рациональная аргументация с двух сторон выложена, теперь идет игра нервов
Чего теперь ожидать от встречи руководителей Беларуси и России 20 декабря?
Андрей Егоров: Акции совпали с настроением властей, но это не надолго
Андрей Егоров: Акции совпали с настроением властей, но это не надолго
Две акции 7 декабря против "углубленной интеграции" абсолютно не противопоставлялись, они дали возможность поучаствовать в протесте гораздо большему количеству людей.
Андрэй Ягораў: Яшчэ не позна адмовіцца ад сцэнару "паглыбленай інтэграцыі" (Відэа)
Андрэй Ягораў: Яшчэ не позна адмовіцца ад сцэнару "паглыбленай інтэграцыі" (Відэа)
Больш за 5 гадзін за зачыненымі дзвярыма ў расійскім Сочы працягваюцца інтэграцыйныя перамовы паміж Аляксандрам Лукашэнкам і Уладзімірам Пуціным.
Беларусы протестуют против "интеграции" с Россией
Беларусы протестуют против "интеграции" с Россией
В Минске прошли акции против "углубленной интеграции" с Россией.
"Вместо позорища выборов нужен перезапуск Беларуси через Учредительное собрание"
"Вместо позорища выборов нужен перезапуск Беларуси через Учредительное собрание"
Для выражения солидарности и высказывания своей позиции лучше использовать формат точечных акций.
Владимир Мацкевич: "Свежий ветер" дул 100 дней. Что дальше?
Владимир Мацкевич: "Свежий ветер" дул 100 дней. Что дальше?
Теперь у нас есть 270 дней, которые надо прожить не зря, чтобы жила Беларусь, свободная, независимая, развивающаяся и процветающая.
Андрей Егоров: Власти также должны участвовать в проведении Учредительного собрания
Андрей Егоров: Власти также должны участвовать в проведении Учредительного собрания
Общественная кампания в защиту независимости Беларуси "Свежий ветер" предлагает "перезапустить" беларусскую государственность через Учредительное собрание и объявить "четвертую республику".
"Свежий ветер": Да здравствует Четвертая республика!
"Свежий ветер": Да здравствует Четвертая республика!
Общественная кампания "Свежий ветер" выступила с предложением переучреждения Республики Беларусь на демократических основаниях путем созыва Учредительного собрания.
Уладзімір Мацкевіч: 8 снежня — яшчэ не канец
Уладзімір Мацкевіч: 8 снежня — яшчэ не канец
На 8 снежня запланаванае падпісанне дакументаў аб "паглыбленай інтэграцыі" паміж Беларуссю і Расеяй.
Андрэй Ягораў: Стварэнне наднацыянальных органаў будзе патрабаваць змены Канстытуцыі Беларусі
Андрэй Ягораў: Стварэнне наднацыянальных органаў будзе патрабаваць змены Канстытуцыі Беларусі
Акалічнасцяў, што ўтрымлівае 31 "дарожная мапа" аб "паглыбленай інтэграцыі" Беларусі і Расіі, грамадскасці не агалошваюць дасюль.
Учредительное собрание — единственная осмысленная альтернатива лукашизму
Учредительное собрание — единственная осмысленная альтернатива лукашизму
В 2020 году актуальной альтернативой лукашизму может стать только переучреждение Республики Беларусь, пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
Мацкевич: Альтернативой Лукашенко может быть только человек, который не стремится занять его место
Мацкевич: Альтернативой Лукашенко может быть только человек, который не стремится занять его место
Лидия Ермошина уже готовится по приказу Лукашенко объявить президентские выборы. Но на самом деле никаких президентских выборов в 2020 году в стране не будет.
Андрэй Ягораў: Беларускія ўлады вельмі баяцца рэакцыі грамадства на дамоўленасці аб інтэграцыі
Андрэй Ягораў: Беларускія ўлады вельмі баяцца рэакцыі грамадства на дамоўленасці аб інтэграцыі
У Маскве на пасяджэнні ўрада г.зв. "Саюзнай дзяржавы" Беларусі і Расіі адбываюцца перамовы, звязаныя з паглыбленнем эканамічнай "інтэграцыі", якой ад афіцыйнага Мінска вымагае Крэмль.
Андрей Егоров: 8 декабря — это лишь начало стратегии России по удушению Беларуси
Андрей Егоров: 8 декабря — это лишь начало стратегии России по удушению Беларуси
Вместо подписания плана по "углублению интеграции" власти двух стран могут вывести конфликт на новый уровень, не исключают эксперты.
Ці будзе Беларусь незалежнай? Застаўся месяц да падпісання пагаднення з Расіяй (Відэа)
Ці будзе Беларусь незалежнай? Застаўся месяц да падпісання пагаднення з Расіяй (Відэа)
8 снежня Лукашэнка і Пуцін павінныя падпісаць пагадненне аб т.зв. "паглыбленай інтэграцыі". Што гэта азначае? Беларусь падводзяць да страты незалежнасці?
Гражданин Владимир Мацкевич — министру Владимиру Макею: открытое письмо
Гражданин Владимир Мацкевич — министру Владимиру Макею: открытое письмо
Философ и методолог Владимир Мацкевич обратился с открытым письмом к министру иностранных дел Владимиру Макею.
Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)
Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)
В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.
Сакрэт поспеху “Бараньскіх Арабесак”

Як маленькае швачнае прадпрыемства на Аршаншчыне вырасла ў сучасную вытворчасць з якаснай прадукацыяй і стварыла сістэму працаўладкавання моладзі з інваліднасцю.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Гражданское общество (Часть 6)

Если бы мне понадобилось описать гражданское общество Беларуси в лицах, я бы начал с Валентина Акудовича и Светланы Алексиевич.