Вторник 18 декабря 2018 года | 19:13
  • бел / рус
  • eng

Польскія эксперты: Мы гаворым – “роўнасць”, а вы – “інклюзія”

18.12.2017  |  Инклюзив   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Польскія эксперты: Мы гаворым – “роўнасць”, а вы – “інклюзія” Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Ці стане стварэнне мясцовых павестак дзейсным інструментам для забеспячэння правоў людзей з інваліднасцю ў Беларусі, як гэта адбылося ў Польшчы?

Фонд TUS ужо два гады супрацоўнічае з Офісам па правах людзей з інваліднасцю ў кампаніі “Павестка 50” па рэалізацыі палажэнняў Канвенцыі ў рэгіёнах Беларусі. Цягам апошняга свайго візіту на мінулым тыдні прадстаўнікі фонда Малгажата Перацятковіч і Пётр Тодыс правялі трэнінг па стварэнні дакумента павесткі для прадстаўнікоў мясцовай супольнасці горада Валожына. Па выніках двух дзён пленнай працы быў створаны чарнавы варыянт дакумента. 

Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” пагутарыла з польскімі калегамі пра досвед забеспячэння правоў людзей з інваліднасцю ў Польшчы, а таксама пра іх бачанне вырашэння гэтага пытання ў Беларусі.

Па словах экспертаў, два гады працы – гэта вельмі кароткі тэрмін, каб можна было нешта прагназаваць. Бо першы год сыйшоў толькі на дыягностыку сітуацыі і спробы зразумець беларускія рэаліі.

– Вельмі важным для нас з’яўляецца падыход, з якім мы тут сутыкаемся: людзі з інваліднасцю не патрабуюць шкадавання да сябе, яны патрабуюць роўных правоў. Але, мне здаецца, мяркуючы з таго, як пабудавана вашая сістэма, шмат часу пройдзе, пакуль гэтае меркаванне дойдзе да вашых цэнтральных уладаў, – зазначае Малгажата Перацятковіч.

Яе калега гаворыць, што яму заўжды вельмі цікава прысутнічаць на сумесных сустрэчах з няўрадавымі арганізацыямі, якія займаюцца правамі людзей з інваліднасцю, і слухаць іх прапановы.

– Мы ведаем, што Беларусь ратыфікавала Канвенцыю аб правах людзей з інваліднасцю, але мы не ведаем, як яна прымяняецца практычна на месцах. І гэтая сітуацыя падобная на польскую: мы да гэтага часу разважаем, што рабіць з гэтым дакументам, – прызнаецца Пётр Тодыс.

Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

І хоць дыскусіі, на якіх давялося прысутнічаць польскім экспертам, адбываліся з удзелам людзей з інваліднасцю, было б лепей, калі б іх было яшчэ больш – хаця б 50%. Бо ў праектах, якія ажыццяўляе ў Беларусі фонд TUS, вельмі часта праяўляецца такі кампанент як self-advocacy – навыкі і магчымасці ў далейшым самім адвакатаваць свае правы. Таму, кажучы пра мясцовыя павесткі, у стварэнні якіх Пётр і Малгажата бяруць удзел, яны падкрэсліваюць: “усё, што мы бачым, адбываецца цудоўна, але хацелася б, каб людзей з інваліднасцю ў гэтым удзельнічала больш”.

– Але ключавы момант для нашага хвалявання настане тады, калі мы будзем бачыць, ці змогуць людзі, для якіх ствараюцца гэтыя павесткі, скарыстацца імі ў жыцці, – перакананы Пётр.

– З майго пункту гледжання само стварэнне павестак – рэальная рэч, і гэта адбудзецца, – працягвае яго каляжанка. – Але рэалізацыя такіх праграм будзе патрабаваць хуткага, спрытнага падыходу, калі выканаўцы дакладна будуць разумець, дзе яны могуць узяць рэсурсы, знайсці людзей. Працэс рэалізацыі павестак прадугледжвае, што людзі самі будуць прымаць удзел у размеркаванні абавязкаў, пошуку магчымасцяў, пастаноўцы задач – гэта вельмі важны элемент развіцця мясцовых супольнасцяў.

А вось пра адрозненні ў падыходах да пытанняў інваліднасці ў Беларусі і Польшчы замежныя эксперты гавораць неахвотна. Як і пра тое, якім чынам Беларусь можа выкарыстаць польскі досвед.

– Я не думаю, што гэта добрая ідэя – параўноўваць. Гэта настолькі розныя працэсы развіцця дзяржавы і грамадства, што параўноўваць вельмі складана. Гэта тое самае, што параўноўваць дзве абсалютна розныя атмасферныя з’явы, якія існуюць па-свойму і маюць на гэта права. Мы жывем у абсалютна розных краінах, і нават словы, якія гучаць у нас аднолькава, абазначаюць розныя рэчы. Я толькі магу сказаць, што беларусы – гэта цудоўныя людзі, якіх я вельмі люблю, – кажа Малгажата.

– Вядома, можна карыстацца досведам іншых, але я – за тое, каб развіваць уласны, – дадае Пётр. – Канешне, важна карыстацца напрацоўкамі іншых адосна стандартаў даступнасці. Але асабліва важна памятаць, што працэс іх стварэння не мае завяршэння, мы пастаянна павінны развіваць і пераасэнсоўваць існуючыя стандарты.

Важна ацэньваць сітуацыю ў суседзяў крытычна, разумець, што ў іх адбывалася і як гэта працавала, а таксама ўмець перакладаць гэта на ўласную рэчаіснасць і прагназаваць, ці зможа яно спрацаваць у нас і ці падыйдзе нам увогуле.

– Мы ў 1980-90-я гады часта ездзілі па досвед да немцаў, бо ў іх на той момант сітуацыя з людзьмі з інваліднасцю была на досыць развітым узроўні. І тое, што для іх было нормай, для нас было светам фантастыкі. І да гэтага часу частка той практыкі, якая прымяняецца ў іх, у Польшчы не ўведзена. Але каштоўным было тое, што мы падыйшлі да іх досведу як да натхнення, а не проста скапіравалі сабе тое, што ёсць у іх. І калі мы прапаноўвалі ўдзельнікам навучальных візітаў прыехаць да нас, мы гэта і мелі на ўвазе. Мы не казалі ім “вазьміце наш досвед і перанясіце да сябе”, мы хацелі іх матываваць, каб яны падыходзілі да гэтага асэнсавана.

І ўсё ж падчас гутаркі польскія калегі падзяліліся цікавай лінгвістычнай заўвагай.

– Калі мы гаворым пра Польшчу, то кажам “роўнасць”, а вы кажаце “інклюзія”, – тлумачыць Пётр. – Мы ў свой час таксама былі на тым этапе, калі казалі, што нам трэба ўключаць людзей з інваліднасцю ў грамадства. Атрымлівалася, што мы, такія добрыя, уключаем іх у частку нашага вялікага “чагосьці”. У той час як роўнасць прадугледжвае наяўнасць права вырашаць і прымаць нейкую пазіцыю, якая падабаецца канкрэтнаму чалавеку. У той групы, якую “ўключаюць”, застаюцца толькі правы. А пры роўнасці з’яўляюцца яшчэ і абавязкі.

Мабыць, гэта і ёсць тая рэч, якая характарызуе і адрознівае сітуацыю з правамі людзей з інваліднасцю ў Беларусі ад досведу Польшчы.

Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

***

Матэрыял падрыхтаваны ў межах міжнароднага праекта “Правы людзей з інваліднасцю: парадак дня для Беларусі (Павестка 50)”.

  

Кампанія “Павестка 50” рэалізуецца пры падтрымцы Еўрапейскага Звязу ў партнёрстве з Fundacja TUS (Польшча) і грамадскай арганізацыяй “Еўрапейскі дом” (Данія). У Рэалізацыі кампаніі ў Беларусі ўдзельнічаюць Офіс па правах людзей з інваліднасцю, Міжнародны кансорцыюм “ЕўраБеларусь” і Цэнтр еўрапейскай трансфармацыі.

Другие новости раздела «Инклюзив»

«Повестка 50» в Беларуси: от стратегий к воплощению
«Повестка 50» в Беларуси: от стратегий к воплощению
Участники кампании «Повестка 50» из пяти пилотных городов обсудили достижения в создании местных повесток по реализации Конвенции о правах людей с инвалидностью.
В Столбцах подписали местный план действий по реализации Конвенции о правах людей с инвалидностью
В Столбцах подписали местный план действий по реализации Конвенции о правах людей с инвалидностью
Примечательно, что из пяти пилотных городов Столбцы последними присоединились к кампании «Повестка 50», но первыми завершили подготовку местной повестки.
Зніжкі на лекі, бясплатны санаторый. Якія ільготы даступныя людзям з інваліднасцю ў Стаўпецкім раёне
Зніжкі на лекі, бясплатны санаторый. Якія ільготы даступныя людзям з інваліднасцю ў Стаўпецкім раёне
У Стоўпцах рэалізуецца праект “Адкрыты дыялог”, мэта якога – праінфармаваць людзей з інваліднасцю аб правах, ільготах, магчымасцях атрымання медыцынскіх, сацыяльных паслуг, мерах дзяржпадтрымкі.
“Павестка 50” у Стоўбцах: нізкапольны аўтобус, гукавыя светлафоры і кансультацыі
“Павестка 50” у Стоўбцах: нізкапольны аўтобус, гукавыя светлафоры і кансультацыі
У Стоўбцах распавялі пра вынікі стварэння лакальнай павесткі для вырашэння праблем людзей з інваліднасцю і прэзентавалі міні-праект “Адкрыты дыялог”.
Ларыса Шчарбачэвіч: Мы будзем развівацца ўстойліва
Ларыса Шчарбачэвіч: Мы будзем развівацца ўстойліва
У Валожыне прадставілі чарнавік мясцовай павесткі і падвялі вынікі рэалізацыі міні-праекта ў рамках кампаніі “Павестка-50”.
Імкнуцца стаць на месца чалавека з інваліднасцю. У Століне прэзентавалі маніторынг дасяжнасці
Імкнуцца стаць на месца чалавека з інваліднасцю. У Століне прэзентавалі маніторынг дасяжнасці
28 траўня ў горадзе прайшла прэзентацыя вынікаў праекту “Роўныя Роўным”, які быў прысвечаны маніторынгу безбар’ернага асяроддзя ў горадзе.
“Думаюць, не працуюць ногі – не працуе і галава.” У Бабруйску вазочнікі змагаюцца з дыскрымінацыяй
“Думаюць, не працуюць ногі – не працуе і галава.” У Бабруйску вазочнікі змагаюцца з дыскрымінацыяй
Як паводзіць сябе з людзьмі ў інвалідных вазках? Ці трэба ім дапамагаць? І як гэта рабіць? Яны самі распавядаюць пра тое, пра што нам сорамна ў іх спытаць.
Рэальная праца Канвенцыі залежыць ад усіх зацікаўленых супольнасцяў і арганізацый
Рэальная праца Канвенцыі залежыць ад усіх зацікаўленых супольнасцяў і арганізацый
Якія вынікі дае кампанія “Павестка 50”, што дапамагае ўвасобіць у жыццё Канвенцыю аб правах людзей з інваліднасцю ў рэгіёнах?
Канвенцыя – супраць страхаў, бар’ераў і стыгм (ФОТА)
Канвенцыя – супраць страхаў, бар’ераў і стыгм (ФОТА)
Ад інфармаванасці залежыць якасць жыцця, вырашылі спецыялісты ў Валожыне, і арганізавалі выяздныя кансультацыі па Канвенцыі аб правах людзей з інваліднасцю ў сельсаветах раёна.
Канвенцыя павінна стаць “жывым інструментам”, а не заставацца на паперы (ФОТА)
Канвенцыя павінна стаць “жывым інструментам”, а не заставацца на паперы (ФОТА)
3 сакавіка ў Мінску сустрэліся ўдзельнікі кампаніі “Павестка 50”, накіраванай на рэалізацыю Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю, з Бабруйска, Століна, Шчучына і Стоўбцаў.
Галоўнае – асабістая матывацыя на актыўнае паўнавартаснае жыццё  (ФОТА)
Галоўнае – асабістая матывацыя на актыўнае паўнавартаснае жыццё (ФОТА)
У Бабруйску рэалізуюцца тры праекты ў межах кампаніі па імплементацыі Канвенцыі па правах людзей з інваліднасцю ў горадзе.
“Мы пераарыентуем сваё стаўленне да праблем людзей з інваліднасцю” (ФОТА)
“Мы пераарыентуем сваё стаўленне да праблем людзей з інваліднасцю” (ФОТА)
У Стоўбцах прайшоў варкшоп па стратэгічным планаванні, і пачалося напісанне мясцовай павесткі вырашэння праблем людзей з інваліднасцю.
“Павестка 50” у Шчучыне: ад страху да актыўнай супольнасці (ФОТА)
“Павестка 50” у Шчучыне: ад страху да актыўнай супольнасці (ФОТА)
Для таго, каб мясцовыя павесткі працавалі, людзям з інваліднасцю неабходна быць актыўнымі ў працэсах прыняцця рашэнняў і вырашэння праблем.
Адзін у полі не ваяр, але разам мы можам шмат (ФОТА)
Адзін у полі не ваяр, але разам мы можам шмат (ФОТА)
У Шчучыне людзі з інваліднасцю вучыліся лідарству і адвакатаванню сваіх інтарэсаў.
Польскія эксперты: Мы гаворым – “роўнасць”, а вы – “інклюзія”
Польскія эксперты: Мы гаворым – “роўнасць”, а вы – “інклюзія”
Ці стане стварэнне мясцовых павестак дзейсным інструментам для забеспячэння правоў людзей з інваліднасцю ў Беларусі, як гэта адбылося ў Польшчы?
“Казаць пра людзей з інваліднасцю асобна ад усёй краіны – немагчыма”
“Казаць пра людзей з інваліднасцю асобна ад усёй краіны – немагчыма”
У Польшчы асновай зменаў ва ўсіх сферах грамадства, у тым ліку ў галіне інваліднасці, стала разуменне таго, што ўсе людзі маюць роўныя правы.
Як жывуць і працуюць людзі з інваліднасцю – латвійскі досвед
Як жывуць і працуюць людзі з інваліднасцю – латвійскі досвед
Сацыяльнае прадпрымальніцтва, занятасць як рэабілітацыя і “момант адпачынку” за кошт мясцовага самакіравання і спонсараў.
Безбар’ернае асяроддзе – гэта не пандус, а сродак самастойнасці (ФОТА)
Безбар’ернае асяроддзе – гэта не пандус, а сродак самастойнасці (ФОТА)
У Століне грамадскія арганізацыі і мясцовыя ўлады рэалізуюць праект, накіраваны на незалежнае пражыванне людзей з інваліднасцю, і ствараюць уласную павестку для раёна.
Андрэй Ягораў: Усё залежыць ад людзей на месцах
Андрэй Ягораў: Усё залежыць ад людзей на месцах
У межах кампаніі “Павестка 50” на Століншчыне стартаваў сацыяльны праект “Роўныя – Роўным”.
“Павестка 50”: праблемы можна вырашыць толькі салідарнасцю і роўным падыходам
“Павестка 50”: праблемы можна вырашыць толькі салідарнасцю і роўным падыходам
У пяці беларускіх гарадах разгортваецца кампанія па ўвасабленні ў жыццё палажэнняў Канвенцыі аб правах людзей з інваліднасцю.
«Повестка 50» в Беларуси: от стратегий к воплощению

Участники кампании «Повестка 50» из пяти пилотных городов обсудили достижения в создании местных повесток по реализации Конвенции о правах людей с инвалидностью.

Гражданское общество Беларуси: актуальное состояние и условия развития (2015-2017)

Представляем вашему вниманию отчет по результатам комплексного исследования гражданского общества Беларуси за период 2015-2017 годов.

"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)

Якая наша бліжэйшая будучыня паміж Расіяй і Захадам, якія нашы перспектывы ў іншых сферах і што больш можа натхніць беларусаў — ВКЛ ці IT-тэхналогіі?

Татьяна Водолажская: Онлайн­ создает совершенно новую образовательную среду

Дистанционные программы стремительно набирают популярность. Как в таких условиях трансформировать работу университетов, чтобы сохранить их конкурентоспособность на рынке образовательных услуг?