Воскресенье 28 мая 2017 года | 07:57
  • бел / рус
  • eng

Спадчына – гэта дзеяслоў. У Мінску падвялі вынікі працы праекта CHOICE

02.05.2017  |  CHOICE-Беларусь: спадчына і сучаснасць   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Спадчына – гэта дзеяслоў. У Мінску падвялі вынікі працы праекта CHOICE Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Ці патрэбна Беларусі “грамадскае міністэрства культуры” і “ашмянская хартыя” па абыходжанні з гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі?

У Мінску адбылася адкрытая дыскусія на тэму: "Культурная спадчына і сучаснасць: фармаванне новай суб’ектнасці?" Нагодай для абмеркавання стала прэзентацыя напрацовак у сектары гісторыка-культурнай спадчыны, зробленыя цягам амаль двух год разгортвання праграмы CHOICE: Cultural Heritage — Opportunity for Civic Engagement. Асаблівая ўвага надавалася магчымасцям фармавання новай, грамадзянскай суб’ектнасці ў вырашэнні супольных прафесійных пытанняў аховы і інтэрпрэтацыі нашай спадчыны. На сайце “ЕўраБеларусі” вялася прамая трансляцыя дыскусіі.

Каардынатар CHOICE Таццяна Пашавалава нагадала, што праграма распрацоўвалася пры падтрымцы Еўразвязу для чатырох краін – Украіны, Беларусі, Арменіі і Малдовы. Яна распавяла пра мэты і формы працы праекту.  Сярод іх – у тым ліку падтрымка недзяржаўных культурных арганізацый і прафесійных супольнасцяў у рэалізацыі інавацыйных праектаў па ахове і актуальнай інтэрпрэтацыі культурнай спадчыны.

Таццяна Пашавалава.

Палітолаг, дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Андрэй Ягораў прадставіў свой даклад, у якім паспрабаваў падагульніць становішча з захаваннем культурнай спадчыны і зрабіць прапановы для грамадзянскай супольнасці адносна працы ў гэтай галіне.

На думку Андрэя Ягорава, для любых даследванняў у галіне культуры ў Беларусі існуе недахоп статыстычных дадзеных, няма спецыяльнай аналiылiтыкi.

Калі разглядаць сітуацыю ў разрэзе культурнай спадчыны і эканомікі, важна ўключэнне аб’ектаў спадчыны ў гаспадарчы зварот (купля-продаж аб’ектаў, стварэнне на іх працоўных месцаў, разгляд спадчыны як фактара развіцця рэгіёнаў і тэрыторый, а таксама турызму). Але тут існуюць дзве праблемы. Першая – моцная рэгламентаванасць гэтай сферы, звязаная з асаблівым абыходжаннем з аб’ектамі спадчыны, што ў цэлым правільна, але ў той жа час стрымлівае інвестараў укладвацца ў гэтыя аб’екты. Другая – пераацэнка значэння турызму, калі ўся эканамічная дзейнасць з аб’ектамі спадчыны разглядаецца выключна як турыстычны патэнцыял, што значна звужае магчымага эканамічнага выкарыстання аб’ектаў культурнай спадчыны.

Аксана Шэлест, Андрэй Ягораў, Сцяпан Стурэйка, Уладзімір Мацкевіч.

Культурная спадчына – заўсёды аб’ект павышанай канфліктнасці з нагоды ўласнасці і валодання, рознасці інтарэсаў выкарыстання аб’ектаў, рознасці каштоўнасцяў. Мы часта сутыкаемся з этычнымі ўяўленнямі і спрэчкамі, як правільна рэканструяваць аб’екты, узнікаюць  канфлікты грамадскіх прыярытэтаў, калі розныя супольнасці бачаць аб’ект у розным выкарыстанні. З канфлктамі, звязанымі з тэхнікамі і методыкамі правядзення работ на аб’ектах. Гэта адбываецца з той прычыны, што ў Беларусі слаба развіты інстытут медыяцыі і вырашэння канфліктаў, мяркуе Андрэй Ягораў. Розныя групы не могуць дамовіцца паміж сабой, і ў выніку дзяржава вырашае канфлікт адміністрацыйным спосабам.

Апроч адсутнасці механізмаў палітычнага дыялогу мы надаем мала ўвагі міжнароднай гісторыка-культурнай палітыцы.

“У прыватнасці, Беларусь шмат губляе, недастаткова працуючы са спадчынай ВКЛ і не адстойваючы свае культурныя брэнды, якія ўсё часцей прысвойваюцца Літвой, Украінай і іншымі дзяржавамі”, – зазначае дырэктар ЦЭТ.

Яшчэ адна з асаблівасцяў – слабае ўзаемадзеянне розных суб’ектаў у фармаванні і рэалізацыі культурнай палітыкі ў Беларусі пры дамінаванні экспертна-арыентаванага падыходу да вырашэння пытанняў культурнай спадчыны. Наша заканадаўстыа ў многім разглядае культурную палітыку як кіраванне асобым тыпам вытворчасці. Пры гэтым адсутнічае стратэгія культурнага развіцця гарадоў і рэгіёнаў. Часта дзяржава звяртае ўвагу на каштоўнасці, унесеныя ў Дзяржаўны рэестр, пакідаючы па-за ўвагай шэраг іншых аб’ектаў.

Падобнае становішча прыводзіць да рэдукцыі ў галіне культурнай палітыкі. У якасці прапановы Андрэй Ягораў заклікаў да стварэння “грамадскага міністэрства культуры”. Гаворка тут, перадусім, не пра ўстанову, а пра мысленне, фармаванне грамадскага фокуса кіравання сферай культурнай спадчыны ў дадатак да фокуса дзяржаўнага кіравання. Пры гэтым любая дзейнасць, накіраваная на аб’екты спадчыны, павінна весці да іх устойлівага ўтылітарнага выкарыстання ў рэальных умовах.

Асноўная задача “грамадскага міністэрства культуры” – праца з развіццём сацыяльнага ўяўлення наконт аб’ектаў спадчыны і яе сацыякультурным складнікам. Для гэтага трэба выкарыстоўваць працэс адвакатавання як  масіў крэатыўных праектаў. Яшчэ адна задача – дапаўненне і развіццё дакументаў аб сацыякультурнай спадчыне, у тым ліку міжнародных, такіх як хартыя “Аб прынцыпах сацыякультурнай дзейнасці ў сферы гісторыка-культурнай спадчыны”. Чаму б не стварыць уласную “ашмянскую” ці “бабруйскую хартыю”?..

Уладзімір Мацкевіч, Ігар Чарняўскі.

Філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч цягам многіх гадоў займаецца тым, што вызначаецца як "праграма культурнай палітыкі". Але да культуры ён ставіцца як да таго, што павінна быць пераадолена.

“Выйсці за межы вядомага ў галіну невядомага, са створанага ў галіну нястворанага. Інавацыі, творчасць я лічу галоўным элементам културнай палітыкі. Спадчына – гэта не толькі тое, што раптам засталося, а тое, да чаго мы ставімся нейкім чынам: ці бярэм з сабой у будучыню, ці не бярэм. Гэта тое, што будзе складаць нейкую частку будучыні”, – кажа эксперт.

З іншага боку, разважае ён, спадчына – гэта нешта “нічыё”, тое, на што мы сквапімся як на сваё. Такая парадаксальнасць спадчыны з’яўляецца крыніцай канфлікту.

“Калі б мы разумелі, што мы – гэта суб’екты, нацыя, народ, у нас не было б канфліктаў. Але мы гэтага не разумеем, мы супрацьпастаўляем грамадства дзяржаве і ўсе прэтэндуем на гэтую спадчыну кожны са сваёй пазіцыі пры адсутнасці ўмення размаўляць з іншымі пазіцыямі, умення прымаць чужую пазіцыю. Гэта вядзе да таго, што мы маем у нашай краіне і з матэрыяльным бокам культуры, і з яе духоўным складнікам. Справа не ў помніках, а справа ў тым, што мы можам ці не можам рабіць са сваёй галавой. Перад тым, як брацца за рэстаўрацыю помнікаў, трэба спачатку навесці парадак у сваёй галаве”.

Рэстаўратар, кіраўнік праектнага бюро беларускага камітэта ICOMOS Ігар Раханскі засяродзіўся на прапанове Андрэя Ягорава аб стварэнні ўласнай “хартыі”.

“Дакумент, які б выражаў перадусім этычную сістэму адносін да спадчыны – такую хартыю трэба свараць. Але хартыя, як і спадчына, гэта не назоўнік, гэта дзеяслоў.  Ствараючы хартыю, будзем спадзявацца, што хартыя створыць нас”, – зазначыў ён.

Ігар Чарняўскі, Антон Астаповіч, Ігар Раханскі.

А вось старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч сумняецца ў неабходнасці стварэння “грамадскага міністэрства культуры”.

“Мы можам зрабіць шмат структур, але ці будуць яны працаваць? Трэба больш ушчыльняць кардынацыю паміж аб’яднаннямі, якія ўжо працуюць. У першую чаргу, пакуль не будуць нармальна працаваць тэрытарыяльныя органы ўлады, Мінкульт нічога не зробіць. Мы не павінны чакаць, пакуль народзім хартыю, грамадскія аб’яднанні павінны ствараць пэўныя прапановы па зменах і дапаўненнях і ў заканадаўства, і ў тэхнічныя нормы. Лакальная супольнасць нават на стадыі папулярызацыі кепска працуе. У тым, што аб’екты не ахоўваюцца дзяржавай – не віна дзяржавы, вялікая адказнасць тут ляжыць на грамадстве. Любая фізічная і юрыдычная асоба можа рабіць прапановы па наданні аб’екту статуса гісторыка-культурнай каштоўнасці. Пакуль мы не выраўняем разрыў паміж Мінскам і рэгіёнамі, ніякае “грамадскае міністэрства культуры” не дапаможа”, – перакананы Антон Астаповіч.

“Калі мы кажам пра грамадскасць і культурную спадчыну, на які аб’ект мы скіроўваем увагу? Гэта і няправільная рэстаўрацыя, і Курапаты, і нематэрыяльная спадчына, і тое, што ў спісах, і тое, што не. Як адрозніць рэчаіснасць ад балбатні ў фэйсбуку? – задаецца пытаннем культурніцкі антраполаг Сцяпан Стурэйка. Я прапаную лічыць спадчыну працэсам. Ён узнікае, калі нейкае аб’яднанне людзей прысвойвае як спецыфічна сваё нешта матэрыяльнае ці нематэрыяльнае і прадпрымае пэўную дзейнасць. Няма ніякай спадчыны без гаспадара. Любая дзейнасць – пастаяннае аспрэчванне права ўласнасці, іншага прысваення. Культурная палітыка дзяржавы зводзіцца да адміністравання, ідэалогіі, кантролю, але, па сутнасці, яе няма – і гэта добра”.

Андрэй Ягораў, Сцяпан Стурэйка, Уладзімір Мацкевіч.

Экс-загадчык Упраўлення па ахове гісторыка-культурнай спадчыны Міністэрства культуры Беларусі Ігар Чарняўскі акрэсліў дзве глабальныя праблемы: наяўнасць сродкаў і прафесійны ўзровень удзельнікаў працэса аховы спадчыны. Таксама ён адзначыў, што ў Беларусі амаль няма якаснай прафесійнай рэстаўрацыі, што не толькі ўплывае на ўзровень захавання культурнай спадчыны, але і палохае інвестараў. На думку Ігара Чарняўскага, у нас дастаткова грамадскіх арганізацый, якія займаюцца аховай аб’ектаў спадчыны, але няма органа, які б каардынаваў іх працу.

Па-за межамі экспертнай дыскусіі засталося яшчэ шмат пытанняў і прапаноў. Рэфлексія па выніках працы праекта CHOICE яшчэ наперадзе, але ўжо цяпер зразумела, што грамадзянская супольнасць мусіць больш актыўна ўключацца ў працэс захавання культурнай спадчыны.

Даведка “ЕўраБеларусі”: Міжнародны праэкт "CHOICE — Cultural Heritage: Opportunity for Improving Civic Engagement" рэалізуецца Асацыяцыяй агенцтв мясцовай дэмакратыi ALDA (Францыя) сумесна з Міжнародным кансорцыумам "ЕўраБеларусь" (Лiтва).

Праект разгортваецца ў Беларусі, Украіне, Малдове і Арменіі ў межах праграмы ЕС "Усходняе партнёрства" пры iнфармацыйнай і кансультацыйнай падтрымцы арганiзацый-партнёраў:

Цэнтра культурнага менеджменту (Львоў, Украіна);

Нацыянальнага камітэта ICOM (Кішынёў, Малдова);

Адукацыйна-даследчага фонда Millennium (Ерэван, Арменiя);

Грамадскага аб’яднання "Цэнтр сацыяльных інавацый" (Мінск, Беларусь).

Беларуская частка праекта — "CHOICE-Беларусь: спадчына i сучаснасць" — грунтуецца на каштоўнасці культурнай спадчыны як рэсурсу для ўмацавання і развіцця сучаснай беларускай ідэнтычнасці і еўрапейскага цывілізацыйнага выбару Беларусі. Арганiзатары праекта маюць мэтай надаць імпульс пашырэнню разнастайнасці інавацыйных падыходаў і ініцыятыў па ўвядзенні культурнай спадчыны Беларусі ў сучаснае культурнае жыццё беларускага грамадства.

Другие новости раздела «CHOICE-Беларусь: спадчына і сучаснасць»

Дзмітрый Сурскі: Мы павінны аддаць беларускаму плакату належнае
Дзмітрый Сурскі: Мы павінны аддаць беларускаму плакату належнае
У 1991 годзе на трыенале ў японскую Таяму мастакі і плакатысты Савецкага Саюза накіравалі 120 плакатаў . З іх для экспазіцыі міжнароднае журы адабрала толькі шаснаццаць.
Вольскі, Глобус і Акудовіч прэзентавалі дзіцячую кнігу пра мастацтва (ФОТА)
Вольскі, Глобус і Акудовіч прэзентавалі дзіцячую кнігу пра мастацтва (ФОТА)
Выданне прысвечана сямі беларускім мастакам ад Малевіча і Шагала да Цэслера і Вашкевіча і складаецца з ілюстрацый, біяграфій, казак, вершаў і гульняў.
Спадчына – гэта дзеяслоў. У Мінску падвялі вынікі працы праекта CHOICE
Спадчына – гэта дзеяслоў. У Мінску падвялі вынікі працы праекта CHOICE
Ці патрэбна Беларусі “грамадскае міністэрства культуры” і “ашмянская хартыя” па абыходжанні з гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі?
Софья Садовская: Родители не понимают, зачем нужно современное беларусское искусство
Софья Садовская: Родители не понимают, зачем нужно современное беларусское искусство
Последние пять лет «Детские творческие мастерские» в игровой форме знакомят детей с изобразительным искусством.
Антон Астаповiч: Людзям без гістарычнай памяці любыя ідэі, нават антыгуманныя, прышчапіць лягчэй
Антон Астаповiч: Людзям без гістарычнай памяці любыя ідэі, нават антыгуманныя, прышчапіць лягчэй
У Магілёве прынята новая архітэктурная канцэпцыя развіцця горада і скончана праца над праектам дэтальнага планавання яго цэнтральнай часткі.
Ашмяны: Дыялог жыхароў і горада
Ашмяны: Дыялог жыхароў і горада
Шматлікія войны, а хутчэй – розныя ідэалогіі, якія адна за адной прыходзілі ў Беларусь, моцна спляжылі наш культурны ландшафт.
Наследие – это арена боевых действий за то, что мы несем в будущее
Наследие – это арена боевых действий за то, что мы несем в будущее
В начале февраля Несвижский замок принял в своих стенах международную команду практиков в сфере сохранения и ревитализации культурного наследия.
“CHOICE-Беларусь: Спадчына і сучаснасць”: завершаны першы этап адбору ўдзельнікаў праграмы
“CHOICE-Беларусь: Спадчына і сучаснасць”: завершаны першы этап адбору ўдзельнікаў праграмы
Каманда міжнароднай праграмы “CHOICE — Cultural Heritage: Opportunity for Improving Civic Engagement” падсумоўвае вынікі 1-га этапу конкурсу праектных прапаноў: з 60 заявак 15 запрошаны ў другі тур.
“CHOICE-Беларусь: Спадчына і сучаснасць”: завершаны першы этап адбору ўдзельнікаў праграмы
“CHOICE-Беларусь: Спадчына і сучаснасць”: завершаны першы этап адбору ўдзельнікаў праграмы
Каардынацыйная каманда міжнароднай праграмы “CHOICE — Cultural Heritage: Opportunity for Improving Civic Engagement” падсумоўвае 1-ы этап конкурсу прапаноў: з 60 заявак 15 праходзяць у 2-і тур.
“CHOICE-Беларусь” атрымала 60 заявак ад грамадскіх і культурніцкіх ініцыятыўных груп
“CHOICE-Беларусь” атрымала 60 заявак ад грамадскіх і культурніцкіх ініцыятыўных груп
Каардынацыйная каманда “CHOICE-Беларусь: спадчына і сучаснасць” пагружаецца ў аналітычную працу: роўна 60 заявак да ўдзелу ў праграме было атрымана за некалькі тыдняў прыёму.
23 і 24 кастрычніка працягнуцца кансультацыі для заяўнікоў на праграму CHOICE
23 і 24 кастрычніка працягнуцца кансультацыі для заяўнікоў на праграму CHOICE
Для зацікаўленых ва ўдзеле ў конкурсе праектаў у межах “CHOICE-Беларусь: Спадчына і сучаснасць” абвяшчаюцца яшчэ два дні адкрытых кансультацый з каардынатарамі па адпаведнасці сваёй задумы праграме.
Дзень адкрытай кансультацыі для заяўнікоў на праект “CHOICE-Беларусь, спадчына і сучаснасць”
Дзень адкрытай кансультацыі для заяўнікоў на праект “CHOICE-Беларусь, спадчына і сучаснасць”
Каманда міжнароднага праекту па ахове і пераасэнсаванні культурнай спадчыны CHOICE запрашае будучых заяўнікоў на адкрытую кансультацыю па падрыхтоўцы заявак.
Культура як гарант нацбяспекі. У Мінску прэзентавалі праект “CHOICE-Беларусь: спадчына і сучаснасць"
Культура як гарант нацбяспекі. У Мінску прэзентавалі праект “CHOICE-Беларусь: спадчына і сучаснасць"
Беларусь – краіна культурных катастроф. Шмат гадоў людзі, якія прыходзяць да ўлады, кожны раз прыдумваюць сваю новую Беларусь. Чым яна ёсць насамрэч і якое месца нашай спадчыны ў сучаснасці?
«CHOICE-Беларусь: Наследие и современность» объявляет о начале приема заявок
«CHOICE-Беларусь: Наследие и современность» объявляет о начале приема заявок
Ассоциация агентств местной демократии (ALDA, Франция) совместно с Международным консорциумом «ЕвроБеларусь» представляют конкурс проектных предложений «CHOICE-Беларусь: Наследие и современность».
Міжнародны праект па развіцці культурнай спадчыны CHOICE стартуе ў Беларусі
Міжнародны праект па развіцці культурнай спадчыны CHOICE стартуе ў Беларусі
Асацыяцыя агенцтв мясцовай дэмакратыi ALDA (Францыя) сумесна з Міжнародным кансорцыумам "ЕўраБеларусь" (Лiтва) абвяшчае пачатак партнёрскай праграмы "CHOICE" і заклікае ўсіх зацікаўленых да ўдзелу.
Андрэй Ягораў: Беларусь можа апынуцца ў “статку чорных авечак”

Незалежныя эксперты па маніторынгу Балонскага працэса бачаць сэнс у працягу Дарожнай карты рэфармавання вышэйшай адукацыі для нашай краіны, але з узмацненнем яе ўмоваў.

Информированность беларусов об онкологических заболеваниях

Уже довольно давно специалистам стало понятно, что онкологические заболевания требуют особого подхода, который не исчерпывается чисто медицинскими мероприятиями.

Интеллектуалы из гетто

Интервью философа и методолога Владимира Мацкевича украинскому изданию «Фокус».

Память о войне

В годы моего детства все взрослые помнили войну. Собственно, взрослыми и были те, кто помнили.