Пятница 6 декабря 2019 года | 22:27
  • бел / рус
  • eng

Чаму грамадскі сектар зарабляе меней за IT?

26.04.2018  |  Общество   |  Ганна Валынец, "Завтра тваёй краіны",  
Чаму грамадскі сектар зарабляе меней за IT?

Што б вы ні пачыналі рабіць, гэта хутчэй забаронена, чым дазволена, а бізнес добра вывучыў: зарабляць можна, падтрымліваць грамадска-палітычную сферу — нельга.

Грамадскі сектар можа ствараць 12% працоўных месцаў

ІT-сектар стварае 1,5% ад унутранага валавага прадукту, але грамадскі сектар мог бы не менш ці нават больш. Галоўнае — даць яму развівацца, як сказаў дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Андрэй Ягораў падчас дыскусіі ў межах "Сакавіцкіх сустрэч" у Мінску.

У развітых краінах унёсак грамадскага сектара, па словах эксперта, каля 6%, як у Нідэрландах ці Канадзе. Занятасць, створаная ім без удзелу дзяржавы, вагаецца між 10 і 12%, у той час як у беларускіх НДА занята менш за 1%. Нават тых, хто працаваў у НДА хоць раз — 6,6%.

Што мусіць змяніцца ва ўмовах існавання грамадзянскай супольнасці, каб яна пачала дзейнічаць актыўней? Трэба больш свабод.

"Свабода сходаў, асацыяцый, слова і сумлення, пералічаныя ў нашай жа Канстытуцыі... Сёння ўсе яны абмежаваныя, умовы для дзейнасці крайне недабраспрыяльныя па міжнародных індэксах і па ацэнках актывістаў, — кажа Андрэй Ягораў. — Што б вы ні пачыналі рабіць, гэта хутчэй забаронена, чым дазволена".

Колькі бізнесменаў выціснулі з краіны ў 1990-я?

Яшчэ ў 1990-я гады бізнес актыўна ўдельнічаў у грамадска-палітычным жыцці краіны.

"Але першае, што было зроблена ўсталяваным палітычным рэжымам у Беларусі — ліквідацыя незалежных крыніц фінансавання для грамадзянскай супольнасці і палітыкі, — працягвае аналітык. — Я ўжо не памятаю, колькі бізнесменаў выціснулі з краіны, колькі з іх пазбавілася бізнесу. І бізнес доўгі час ведаў: можна зарабляць грошы, але нельга лезці ў такога кшталту ініцыятывы".

Па словах Андрэя Ягорава, гэта замацавана і на ўзроўні дакументаў: напрыклад, вельмі складанымі з’яўляюцца ўмовы спонсарскай дзейнасці. Праўда, з глабалізацыяй на сцэну выходзяць больш незалежныя міжнародныя карпарацыі, якія ахвотней далучаюцца да дабрачыннасці і прынцыпаў карпаратыўнай сацыяльнай адказнасці.

"Змены адбываюцца, але аб’ёмы і актыўнасць не параўнальныя з тым, што было ў 1990-я гады. Актыўнасць абмежаваная вельмі вузкімі сферамі культуры і сацыяльнай дапамогі", — мяркуе эксперт.

Новая плынь арганізацый — нефармальныя супольнасці без рэгістрацыі

Многія беларусы проста не ведаюць пра грамадскі сектар, а саміх арганізацый вельмі мала: усяго іх у краіне, па аптымістычнай ацэнцы аналітыка, не больш за 3100. 2856 зарэгістравана, плюс — тыя, што не зарэгістраваныя ўвогуле ці маюць рэгістрацыю за мяжой, а таксама арганізацыі са статусам некамерцыйнай установы.

"Сюды ж трэба дадаць нефармальныя ініцыятывы, — кажа Андрэй Ягораў і ацэньвае іх колькасць прыкладна ў 400. — Гэта з’ява апошніх гадоў. Калі б вы прыехалі ў Смаргонь 7-10 год таму, то патрапілі б на амаль вынішчанае грамадскае поле, дзе ў параўнанні з 1890-мі гадамі заставаліся адзінкавыя людзі. Калі вы сёння прыязджаеце ў такія гарады, то пабачыце, напрыклад, людзей у клубе BMW".

Такія нефармальныя ініцыятывы з’яўляюцца дзякуючы спрашчэнню камунікацыі ў сучасным свеце і ёсць часткай глабальнага трэнду. Яны збіраюцца разам для адпачынку і дапамагаць дзіцячым дамам, але не ведаюць, што дзейнічаюць як незарэгістраваная арганізацыя, парушаючы артыкул 193.1 Крымінальнага кодэксу.

"Яны проста ігнаруюць гэтую рэчаіснасць, у адрозненне ад нас, якія перажылі перарэгістрацыю", — кажа дырэктар Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі.

Трэнды апошніх гадоў таксама — з’яўленне краўдфандынгу, прыкладамі якога з’яўляюцца часопіс "Імёны" і збор сродкаў на дзіцячы хоспіс.

Беларусы не цэняць лідарства

Характэрнай асаблівасцю грамадскай супольнасці ў Беларусі з’яўляецца тое, што ў нашай краіне няма лідара меркаванняў. Максімальна блізкія да іх — Лукашэнка, Бяляцкі, Някляеў, Пазняк.

"Мы ў такім стане, што не цэнім лідарства, і гэта стварае дысацыяцыю грамадскай супольнасці. Але ў многіх сектарах ёсць антылідары", — кажа аналітык.

Адным з праблемных момантаў у развіцці сектара з’яўляецца геаграфія НДА: большасць з іх сканцэнтраваныя ў Мінску (57,3%), астатнія пераважна ў вялікіх гарадах. На малыя гарады і сельскую мясцовасць прыходзіцца да 10% актыўнасці НДА.

У плане адносін дзяржавы да НДА, на думку Андрэя Ягорава, Беларусь перадавая і яе метады запазычваюць такія краіны, як Азербайджан ці Украіна, дзе напярэдадні Майдану спрабавалі прыняць законы, падобныя да беларускіх.

У ХІХ стагоддзі збіранне фальклору магло скончыцца кайданкамі

Але без залішняй драматызацыі трэба сказаць: сітуацыя ў Беларусі палепшылася за апошнія 100-170 год ад жахлівай з погляду сучаснага гараджаніна да амаль ідэальнай у параўнанні з ХІХ стагоддзем.

"Любы спосаб збірацца па-за афіцыёзам быў забаронены ў Расійскай імперыі, нават калі збірацца гаварыць пра кактусы. І нават задача паглыбляць сусветную навуку бывала пакараная выгнаннем, а збіранне фальклору магло скончыцца кайданкамі", — распавядае ўдзельнік дыскусіі гісторык Сяргей Харэўскі пра асяродак, у якім існавала асветніцкае "Таварыства філаматаў".

Немагчымасць рэалізаваць свае амбіцыі і элементарныя правы прывяла да моцнай радыкалізацыі грамадскага руху таго часу. У актывістаў было некалькі шляхоў: даць нырца ў дзейнасць нелегальных арганізацый без мэты яе афішаваць, па прыкладу бацькоў удзельнічаць ва ўзброенай партызанскай вайне ці трэці — эміграваць.

Бліжэй да канца стагоддзя атмасфера змянілася, і радыкалізм перасталі ідэалізаваць. У 1907-1914 гадах адбываецца лібералізацыя, потым — складаны савецкі перыяд. НДА, падобныя да сённяшніх, масава ўзніклі толькі ў 1995-1999 гадах.

"Завтра тваёй краіны"

Падпісвайцеся на наш Telegram-канал "Думаць Беларусь"!

Другие новости раздела «Общество»

Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.
Спор философа с Богом за Беларусь
Спор философа с Богом за Беларусь
"Бороться с Богом мне незачем, а вот поспорить за Беларусь — есть повод", — пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
Большинство беларусов считают свою страну самодостаточной — вне зависимости от того, на каком языке говорят. И уверены, что она должна оставаться независимой.
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
17 декабря 2018 года в Минске Летучий университет и Галерея TUT.BY провели публичную встречу с легендарным польским диссидентом, общественным деятелем и журналистом Адамом Михником.
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Адукацыйная пляцоўка была створана на ўзор Лятучага ўніверсітэта, які пад канец 1970-х гадоў дзейнічаў у Польшчы.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 12, 2018.
Сакрэт поспеху “Бараньскіх Арабесак”

Як маленькае швачнае прадпрыемства на Аршаншчыне вырасла ў сучасную вытворчасць з якаснай прадукацыяй і стварыла сістэму працаўладкавання моладзі з інваліднасцю.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Владимир Мацкевич: "Свежий ветер" дул 100 дней. Что дальше?

Теперь у нас есть 270 дней, которые надо прожить не зря, чтобы жила Беларусь, свободная, независимая, развивающаяся и процветающая.