Воскресенье 15 декабря 2019 года | 22:49
  • бел / рус
  • eng

Нельга ставіць помнік у Курапатах, не назваўшы імёны рэпрэсаваных (ФОТА)

23.08.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Нельга ставіць помнік у Курапатах, не назваўшы імёны рэпрэсаваных (ФОТА) Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Учора, напярэдадні Еўрапейскага Дня Памяці ахвяр сталінізму і нацызму, грамадскасць у Мінску запатрабавала адкрыць праўду пра сталінскія рэпрэсіі.

“Няма ніводнай законнай падставы для таго, каб архівы былі закрытыя”

Шэраг грамадскіх ініцыятыў увайшлі ў аргкамітэт форума “Бальшавіцкі тэрор. Права на ўстанаўленне ісціны”, які прайшоў учора ў памяшканні Прэс-клуба ў Мінску. У форуме ўзялі ўдзел гісторыкі, якія даследуюць тэму савецкіх рэпрэсій, палітыкі, грамадскія актывісты. Яны распачалі збор подпісаў пад праектам рэзалюцыі да беларускіх уладаў з патрабаваннем адкрыць усе архіўныя дакументы, якія датычацца перыяду Вялікага тэрору.

– На пытанне, чаму да сёй пары ў Беларусі не адкрыты архівы КДБ, ніхто не можа адказаць. Паводле існуючага заканадаўства няма ніводнага тлумачэння, чаму яны ўсё яшчэ закрытыя. Самы вялікі сакрэт, які ахоўваецца беларускай дзяржавай, – гэта таямніца асабістага жыцця, для захавання якой устаноўлены тэрмін у 75 гадоў. Сёлета спаўняецца 80-годдзе пачатку Вялікага тэрору, і ўжо пяць гадоў як няма ніякай прычыны хаваць гэтыя дакументы, – распавёў Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” гісторык-архівіст Зміцер Дрозд.

Гісторык падкрэслівае, што яшчэ пяць гадоў таму дакументы аб сталінскіх рэпрэсіях 1937 года павінны былі стаць даступнымі не толькі для сваякоў рэпрэсаваных, але і для любых даследчыкаў. Цяпер жа ўсе паперы да 1941 года, апроч тых, што з нейкіх прычын маюць грыф сакрэтнасці, павінны быць даступнымі.

– А такіх дакументаў, як я разумею, няма, бо ўсе справы рэпрэсаваных і, тым больш, рэабілітаваных, даўно рассакрэчаныя. Таму няма ніякай законнай падставы для таго, каб гэтыя архівы былі закрытыя.

Эксперты форума - гісторыкі Таццяна Процька, Зміцер Дрозд, Ігар Кузняцоў.

Арганізатары форума звяртаюць увагу: рэзалюцыя прымеркаваная не толькі да пачатку Вялікага тэрору, але і да падзей найноўшай гісторыі Беларусі, калі дзяржава абвясціла аб намеры стварыць помнік рэпрэсаваным ва ўрочышчы Курапаты.

– У Савецкім Саюзе паўсюль ставілі помнікі невядомаму салдату (якія, сапраўды, назаўжды застануцца невядомымі), але помнік невядомаму рэпрэсаванаму, калі чалавек праходзіў па розных спісах праз следства і суды, – гэта нешта неверагоднае. Гэтыя спісы недзе ёсць – у нас ці ў Расіі. Таму трэба іх адкрыць і ва ўсіх месцах масавых расстрэлаў у Беларусі паставіць памятныя знакі. Нельга ставіць помнік у Курапатах, не назваўшы імёны тых, хто там пахаваны, не даследаваўшы архівы, – перакананы Зміцер Дрозд.

Аўтары рэзалюцыі не выключаць, што яна, як і дзясяткі іншых зваротаў ад грамадскасці на гэтую тэму, можа згубіцца недзе далёка ў нетрах дзяржаўнага апарату і вярнуцца ў выглядзе адпіскі. Але ёсць шэраг падстаў меркаваць, што сітуацыя змянілася – той жа лютаўскі круглы стол па Курапатах у газеце “СБ. Беларусь сегодня”, ролікі па тэлебачанні аб зборы сродкаў на мемарыялізацыю ўрочышча.

– Дзяржава зрабіла паўкрока наперад, і мы хочам падштурхнуць яе зрабіць поўны крок. Бо немагчыма казаць пра рэпрэсіі, не адкрыўшы архівы. Калі людзі былі рэабілітаваныя і ні ў чым не вінаватыя, чаму іх справы хаваюць?

 “З рэпрэсіямі трэба змагацца да таго, як яны набудуць масавы характар”

 Гісторык, даследчык савецкіх рэпрэсій Ігар Кузняцоў распавёў, што Дзень ахвяр сталінізму і нацызму ў Еўропе адзначаецца ўжо восем год. Менавіта ў гэты дзень, 23 жніўня 1939 года быў падпісаны пакт аб ненападзенні паміж Германіяй і СССР (пакт Молатава-Рыбентропа). Нагадаем, да дагавора прыкладаўся сакрэтны дадатковы пратакол аб размежаванні сфер інтарэсаў ва Усходняй Еўропе на выпадак “тэрытарыяльна-палітычнага пераўладкавання”.

– Гэта, фактычна, тая дата, з якой пачалася Другая сусветная вайна. З усіх жахаў ХХ стагоддзя найбольш значныя злачынствы здзейснілі два таталітарныя рэжымы – нацысцкі і савецкі, гэта браты-блізняты.

Ці карэктна параўноўваць злачынствы сталінізму і нацызму? Адказ на гэтае пытанне могуць даць лічбы. Паводле гісторыка, у Германіі нацысцкі рэжым рэпрэсаваў каля 1% насельніцтва (без уліку яўрэйскага). У Савецкім Саюзе адносна яго грамадзян у залежнасці ад рэгіёна гэтыя лічбы складаюць ад 15 да 30%.

– Абодва таталітарныя рэжымы прынеслі беларускаму народу бяду. Мы ўжо ніколі не даведаемся дакладных лічбаў, колькі Беларусь страціла людзей падчас вайны і падчас рэпрэсій. Як можна было знішчыць такую колькасць людзей, амаль не сустрэўшы супраціву? Адзін з важных урокаў таго часу – з рэпрэсіямі трэба змагацца да таго, як яны набудуць масавы характар. Гэта датычыцца і сучаснай Беларусі. Каб не дапусціць гэтага, трэба аб’яднаць усе намаганні грамадзянскай супольнасці.

Адны з арганізатараў форума - Раіса Міхайлоўская (злева) і Ганна Шапуцька.

Гісторык Таццяна Процька зазначыла, што наша дзяржава па сваёй сутнасці не змянілася з часоў СССР, а савецкая сістэма не можа існаваць без рэпрэсій

Аргкамітэт форума мае намер сабраць подпісы пад рэзалюцыяй і накіраваць яе ў адпаведныя дзяржаўныя органы. Пачалі гэты працэс дзеці ГУЛАГа – Уладзімір Раманоўскі і Зінаіда Тарасевіч. Бліжэйшым часам рэзалюцыя будзе размешчана на адной з інтэрнэт-платформ, дзе пад ёй змогуць падпісацца ўсе ахвотныя грамадзяне Беларусі. Пасля падпісання зварот будзе накіраваны ў адпаведныя дзяржаўныя органы.

Уладзімір Раманоўскі нарадзіўся ў ГУЛАГу.

Праект рэзалюцыі Форума “Бальшавіцкі тэрор. Права на ўстанаўленне ісціны”

Мы, грамадзяне Рэспублікі Беларусь, прадстаўнікі розных партый, грамадзянскіх ініцыятываў, кампаній і арганізацый, да 100-годдзя бальшавіцкага перавароту, што паклаў пачатак узрушэнняў, якія ўнеслі мільёны жыццяў, а таксама да 80-годдзя пачатку ў СССР Вялікага тэрору, разумеючы, што права грамадзян на ўстанаўленне ісціны, а таксама ўстанаўленне імёнаў і шанаванне памяці ўсіх нявінна пацярпелых ад рэпрэсій немагчымыя без свабоднага доступу да архіваў, патрабуем:

1. Зняць грыфы сакрэтнасці з усіх змешчаных на захоўванне ў Беларусі дакументаў за 1917-1953 гады.

2. Перадаць з ведамасных у адкрытыя дзяржаўныя архівы ўсе архіўна-следчыя справы на рэпрэсаваных у 1920-1970-я гады. Забяспечыць свабодны доступ да ўсіх дакументаў, якія знаходзяцца на захоўванні больш за 75 гадоў, што ў адпаведнасці з беларускім заканадаўствам не могуць падпадаць пад абмежаванне як таямніца асабістага жыцця.

3. Забяспечыць свабодны доступ (у тым ліку і праз інтэрнэт) да базы дадзеных "Звесткі аб неабгрунтавана рэпрэсаваных грамадзянах Беларусі”, якая знаходзіцца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь, бо наяўная ў ёй інфармацыя не падпадае ні пад якія законныя абмежаванні.

4. Устанавiць і назваць усе існуючыя ў Беларусі месцы масавых расстрэлаў і пахаванняў ахвяр рэпрэсій.

5. Пазначыць гэтыя месцы, усталяваць вакол іх адпаведныя ахоўныя зоны, назваць імёны пахаваных там ахвяраў палітычных рэпрэсій і прыняць усе меры па ўвекавечанні іх памяці.

6. Правесці поўную і канчатковую рэабілітацыю сотняў тысяч грамадзян: раскулачаных, ваеннапалонных, замежных грамадзян і г.д. Пры адсутнасці інфармацыі пра месцы адбыцця пакарання, а таксама высланых у адміністрацыйным парадку ў розныя рэгіёны СССР, звярнуцца на дзяржаўным узроўні да кіраўніцтва Расійскай Федэрацыі і Казахстана з просьбай, каб кампетэнтнымі органамі быў праведзены пошук і складзеныя пайменныя спісы ўсіх рэпрэсаваных грамадзян БССР. Пры адсутнасці ў Беларусі звестак пра месцы расстрэлаў і пахаванняў, уключаючы Курапаты, на дзяржаўным узроўні звярнуцца да кіраўніцтва РФ, каб адпаведны пошук быў праведзены ў архівах ФСБ і МУС РФ.

7. Прызнаць адмаўленне сталінскіх рэпрэсій, іх апраўданне і прапаганду сталінізму, у залежнасці ад цяжару, адмiнiстрацыйным i крымінальным злачынствам, для чаго ўнесці адпаведныя змены ў адпаведныя Кодэксы.

Рэзалюцыя адкрыта для падпісання ўсімі зацікаўленымі ва ўстанаўленні ісціны, устанаўленні імёнаў і шанаванні памяці ўсіх нявінна пацярпелых ад рэпрэсій грамадзян, партый, рухаў, кампаній, арганізацый і інш.

Удзельнікі форума з "рарытэтным" банэрам з лютаўскай абароны Курапат.

Другие новости раздела «Общество»

Гражданское общество (Часть 6)
Гражданское общество (Часть 6)
Если бы мне понадобилось описать гражданское общество Беларуси в лицах, я бы начал с Валентина Акудовича и Светланы Алексиевич.
Гражданское общество (Часть 5)
Гражданское общество (Часть 5)
Гражданское общество — это реализация идеалов Просвещения. Современное воплощение этих идеалов.
Гражданское общество (Часть 4)
Гражданское общество (Часть 4)
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, общественное мнение невозможно без СМИ. Но гражданское общество — это еще и гражданское действие, гражданское поведение.
Гражданское общество (Часть 3)
Гражданское общество (Часть 3)
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, а общественное мнение невозможно без средств массовой информации.
Гражданское общество (Часть 2)
Гражданское общество (Часть 2)
"Ну, уж это положительно интересно, — трясясь от хохота проговорил профессор, — что же это у вас, чего ни хватишься, ничего нет!" Думаю, все помнят, откуда это.
Гражданское общество (Часть 1)
Гражданское общество (Часть 1)
Гражданское общество в Беларуси есть. Я это точно знаю, поскольку именно солидарность гражданского общества спасла меня от смерти в октябре 2006 года.
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Сакрэт поспеху “Бараньскіх Арабесак”

Як маленькае швачнае прадпрыемства на Аршаншчыне вырасла ў сучасную вытворчасць з якаснай прадукацыяй і стварыла сістэму працаўладкавання моладзі з інваліднасцю.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Владимир Мацкевич: В 2020 году перед нами будут стоять два вызова: "выборы" и "референдум"

7 декабря в солнечном Сочи Лукашенко встречался с Путиным и вел переговоры об "углублении союзной интеграции".