Воскресенье 15 декабря 2019 года | 22:48
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА

24.07.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА Антон Матолька

Грамадзянская супольнасць была сховішчам матэрыяльных, чалавечых і іншых рэсурсаў для таго, каб знішчыць палітычны рэжым.

Беларусь знаходзіца на апошнім месцы па колькасці няўрадавых арганізацый сярод краін Усходняга партнёрства. Пра гэта сведчаць дадзеныя кароткага аналітычнага агляду “Грамадзянская супольнасць Беларусі: актуальны стан і ўмовы развіцця”, падрыхтаванага Цэнтрам еўрапейскай трансфармацыі. Як адзначаецца ў аглядзе, паводле вельмі грубых падліках у Беларусі агульная колькасць няўрадавых арганізацый (зарэгістраваных у Беларусі як грамадскія аб'яднанні і ў іншых арганізацыйна-прававых формах, зарэгістраваных у іншых краінах, а таксама незарэгістраваных) можа складаць каля 3000. Для параўнання: у Азербайджане налічылі 4 100 арганізацый,  у Арменіі 4 000, ва Украіне 75 828, у Малдове 9 315, у Грузіі 20 206.

У параўнанні з іншымі краінамі рэгіёна Усходняга партнёрства, у Беларусі налічваецца найменшая колькасць грамадскіх арганізацый як у абсалютных лічбах, так і ў пераліку на 100 тыс. насельніцтва. Чаму наша краіна ізноў апынулася “ў хвасце”, як можна паўплываць на сітуацыю з НДА ў сучасных умовах і ці азначаюць статыстычныя паказчыкі, што ў Беларусі менш дэмакратыі, чым у Азербайджане? Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” папрасіла дырэктара Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Андрэя Ягорава пракаментаваць вынікі аналітычнага агляду.

– У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА. Уздым росту колькасці арганізацый грамадзянскай супольнасці адбываўся ў 1995 – 1998 гадах, і гэта пачало ствараць пагрозу для існавання палітычнага рэжыму. Грамадзянская супольнасць была сховішчам матэрыяльных, чалавечых і іншых рэсурсаў для таго, каб яго знішчыць. Ён бачыў гэтую пагрозу і пачаў вынішчэнне і мэтанакіраванае ўскладненне ўмоў для стварэння і дзейнасці НДА, якое працягваецца з 1999 года. У іншых краінах такога не было. Напрыклад, у Азербайджане свая спецыфіка: там існуе сістэма дзяржаўнай падтрымкі прадзяржаўных НДА. Гэта “спакойныя” дэпалітызаваныя арганізацыі, якія не ставяць ніякіх мэтаў, акрамя сэрвісна-побытавых, і задавальняюць дзяржаву. Але ў Беларусі нават такога не было. Толькі ў апошнія некалькі гадоў з’яўляюцца вельмі кволыя спробы падтрымкі некаторых арганізацый, акрамя ідэалагічна-прадзяржаўніцкіх. Гэтая падтрымка выражаецца ў распрацоўцы закона “Аб дзяржаўнай сацыяльнай замове”, паводле якога частку сэрвісных паслуг можна перакладваць на НДА. Трохі палепшылася сістэма, звязаная з магчымасцю краўдфандынга, спонсарскімі сродкамі, пачаліся стварацца дзяржаўныя структуры пры выканкамах для працы з замежнымі грантамі. Але гэта толькі ў апошнія гады, да гэтага нават прадзяржаўніцкія і апалітычныя аб’яднанні ў Беларусі не мелі шанцаў развіцца.

– Ці можна неяк паўплываць на гэтую сітуацыю?

– Пры сучасных умовах яе немагчыма выправіць (калі толькі дзяржаўная палітыка не зменіцца), таму што гэта вельмі праблемная сфера дзейнасці, звязаная з персанальнымі рызыкамі і рызыкамі для арганізацыі. Значна прасцей існаваць у форме камерцыйнага прадпрыемства ці ўстановы, а не грамадскай арганізацыі. Людзі абіраюць шлях найменшых складанасцяў і ідуць у іншыя сферы дзейнасці, пазбягаючы грамадскай.

Немагчыма даць агульную рэкамендацыю для ўсіх, усё залежыць ад сферы дзейнасці і таго, чым займаецца арганізацыя. Яна можа абапірацца на розныя механізмы пазбягання складанасцяў. Калі арганізацыя займаецца палітычнай дзейнасцю (я тут маю на ўвазе ўвогуле policy: нават калі гэтая супольнасць спрабуе мяняць сістэму аховы здароўя Беларусі, ствараецца праблемная сітуацыя і дзяржава бачыць гэтую НДА як ворага), то часта адзіным выйсцем для яе з’яўляецца рэгістрацыя за мяжой. Для некаторых праваабарончых арганізацый існаванне ў незарэгістраваным стане (як Праваабарончы цэнтр “Вясна”) – гэта прынцыповая пазіцыя: яны дэкларуюць, што з’яўляюцца беларускай арганізацыяй, таму не мусяць рэгістравацца за мяжой, а калі іх пазбаўляюць рэгістрацыі ў Беларусі – гэта відавочнае парушэнне прынцыпаў свабоды асацыяцый.

– Не так даўно атрымала дзяржаўную рэгістрацыю кампанія “Гавары праўду!”, якая пераследуе цалкам сабе палітычныя мэты. Як можна патлумачыць такую выбарачнасць дзяржавы пры задавальненні той ці іншай заяўкі на рэгістрацыю аб’яднання?

– Некаторыя арганізацыі рэгіструюць дзеля дэманстрацыі таго, што ў Беларусі ёсць змены да лепшага. Гэта адбываецца ў рамках гульні ў лібералізацыю, каб паказаць “аўтарытарны рэжым з чалавечым тварам”. У свой час дзеля гэтых мэтаў быў зарэгістраваны рух “За Свабоду!”. Гэта сімвалічны акт рэгістрацыі вядомай, але адзінкавай арганізацыі: “Так, у нас сядзяць два дзясяткі “белых легіянераў”, затое мы “Гавары праўду!” зарэгістравалі”. Гэта робіцца дзеля такога кшталту рыторыкі. Тым больш, “Гавары праўду!” у апошнія гады відавочна грае ў гэтай палітычнай логіцы эвалюцыйных зменаў, падыгрываючы ўладам.

Другие новости раздела «Общество»

Гражданское общество (Часть 6)
Гражданское общество (Часть 6)
Если бы мне понадобилось описать гражданское общество Беларуси в лицах, я бы начал с Валентина Акудовича и Светланы Алексиевич.
Гражданское общество (Часть 5)
Гражданское общество (Часть 5)
Гражданское общество — это реализация идеалов Просвещения. Современное воплощение этих идеалов.
Гражданское общество (Часть 4)
Гражданское общество (Часть 4)
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, общественное мнение невозможно без СМИ. Но гражданское общество — это еще и гражданское действие, гражданское поведение.
Гражданское общество (Часть 3)
Гражданское общество (Часть 3)
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, а общественное мнение невозможно без средств массовой информации.
Гражданское общество (Часть 2)
Гражданское общество (Часть 2)
"Ну, уж это положительно интересно, — трясясь от хохота проговорил профессор, — что же это у вас, чего ни хватишься, ничего нет!" Думаю, все помнят, откуда это.
Гражданское общество (Часть 1)
Гражданское общество (Часть 1)
Гражданское общество в Беларуси есть. Я это точно знаю, поскольку именно солидарность гражданского общества спасла меня от смерти в октябре 2006 года.
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Сакрэт поспеху “Бараньскіх Арабесак”

Як маленькае швачнае прадпрыемства на Аршаншчыне вырасла ў сучасную вытворчасць з якаснай прадукацыяй і стварыла сістэму працаўладкавання моладзі з інваліднасцю.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Владимир Мацкевич: В 2020 году перед нами будут стоять два вызова: "выборы" и "референдум"

7 декабря в солнечном Сочи Лукашенко встречался с Путиным и вел переговоры об "углублении союзной интеграции".