Четверг 14 ноября 2019 года | 13:11
  • бел / рус
  • eng

Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем?

21.07.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем? Шлях Е40

Эколагі і эканамісты пратэстуюць супраць будаўніцтва воднага шляху Е40, які злучыць Балтыйскае і Чорнае мора, прайшоўшы ўздоўж беларуска-ўкраінскай мяжы.

Што такое Е40?

Е40 – гэта водны шлях даўжынёй большза 2000 км, які злучыць Балтыйскае і Чорнае мора і пройдзе па тэрыторыі Польшчы, Беларусі і Украіны. Па Е40 плануюць правозіць да 4 млн тон грузаў штогод, пры гэтым скараціўшы аб’ёмы аўтамабільных і чыгуначных грузаперавозак агулам на 30%.

500 кіламетраў шляху Е40 пройдзе ўздоўж беларуска-ўкраінскай мяжы, пры гэтым яго эканамічная выгада вельмі сумнеўная, а экалагічная шкода можа стаць катастрафічнай: эксперты называюць будаўніцтва гэтай воднай магістралі “канцом Палесся”.

На тэрыторыі нашай краіны ў Е40 уваходзяць Днепра-Бугскі канал, рэкі Мухавец, Піна і Прыпяць. У Беларусі паводле праекту прадугледжана будаўніцтва гідратэхнічных збудаванняў на Прыпяці і Днепра-Бугскім канале, павелічэнне габарытаў фарватара, будаўніцтва новых гідравузлоў на рэках, а таксама вадасховішчаў. Будаўніцтва воднага шляху можа нанесці вялікую шкоду экасістэмам Беларусі, таму шэраг экалагічных арганізацый распачынаюць грамадскую кампанію пратэсту “Стоп Е40! Захаваем рэкі Беларусі ў натуральным стане”.

Чым пагражае будаўніцтва воднага шляху?

Старшы навуковы супрацоўнік лабараторыі арніталогіі НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах Павел Пінчук распавёў, што Прыпяць – адна з найбольш захаваных у натуральным стане рэк у Еўропе. Толькі на беларускім адрэзку шляху Е40 будзе закрануты шэраг ахоўных тэрыторый – Нацыянальны парк “Прыпяцкі”, Палескі радыяцыйна-экалагічны запаведнік, заказнік “Сярэдняя Прыпяць”. Калі праект рэалізуюць, то гэта будзе смерць Палесся як рэгіёна. Навуковец патлумачыў, што Палессе існуе за кошт нестабільнасці ўзроўня рачной вады. Змена гідратэхнічнага рэжыму Прыпяці і спыненне паводак значна паўплывае на мясцовую флору і фаўну. Палессе з’яўляецца прыродным рэзерватам для рэдкіх відаў птушак, і эколагі занепакоены, што будаўніцтва воднага шляху прывядзе да скарачэння іх папуляцый.

Злева направа: Павел Пінчук, Святаслаў Валасюк, Алесь Герасіменка, Аляксандр Вінчэўскі. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі".

“За вяртлявую камышоўку Беларусь нясе адказнасць перад усім светам. Мы можам страціць да 90% папуляцыі птушкі, гэта палова сусветнай папуляцыі. У Беларусі гняздуецца таксама крыху менш за палову сусветнай папуляцыі вялікага падорліка, і мы таксама можам страціць яе значную частку. Апроч таго вялікая колькасць рэдкіх, занесеных у Чырвоную кнігу птушак гняздуецца ў пойменных лугах Прыпяці, і зразумела, што для іх будаўніцтва канала карысці не прынясе”, – патлумачыў арнітолаг.

Акрамя гнездавых птушак, пойма Прыпяці служыць месцам міграцыі для пералётных відаў. Такіх месцаў у Еўропе больш няма, таму частка гэтых папуляцый таксама можа знікнуць.

Па словах Паўла Пінчука, тэхніка-эканамічнае абгрунтаванне праекта, зробленае распрацоўшчыкамі, не дае магчымасці ацаніць дакладныя маштабы шкоды, якая можа быць нанесане экасістэмам. Аднак вядома, што будаўніцтва шляху так ці іначай паўплывае на 11 заказнікаў.

“Праект называецца “аднаўленне” шляху, але яго ніколі не існавала: участак ад Варшавы да Брэсту прапануюць пракапаць – ёсць тры розныя варыянты таго, як гэта можна зрабіць, – удакладніў Павел Пінчук.

ТЭА распрацавана з метадалагічнымі хібамі

Эканаміст, навуковы супрацоўнік Варшаўскага ўніверсітэту Святаслаў Валасюк прэзентаваў вынікі эканамічнага аналізу ТЭА праекта, у тым ліку аналіз выгад і выдаткаў.

“Падыход распрацоўшчыкаў да ТЭА не адпавядае сучаснай эканамічнай тэорыі, – канстатаваў эксперт. – Інвестыцыйныя затраты на праект, які прадугледжваецца выдзеліць з публічных крыніц – дзяржбюджэту, фондаў Еўрапейскага Звязу ў суме ад 9 да 12 млрд еўра – застаюцца па-за бортам аналізу і яны нічым не абгрутнтаваныя”.

Па словах эканаміста, асноўныя выгады ад праекта будуць знаходзіцца ў прыватных руках, а выдаткі мусяць несці падаткаплацельшчыкі.

“Дакумент не ахоплівае ўвесь праект, ён засяроджаны на двух участках Е40 – ніжняя Вісла, а таксама будаўніцтва канала, які злучыць Віслу і Мухавец. Якія інвестыцыі прадугледжваецца ўкласці ў іншыя ўчасткі, нам невядома. Ёсць пытанне па разліку бягучых аперацыйных выдаткаў: іх сума яўна заніжаная. Адсутнічае поўны пералік экстэрнальных выдаткаў”.

У якасці адной з экалагічных выгад праекта распрацоўшчыкі заяўляюць скарачэнне выкідаў вуглякіслага газу. Святаслаў Валасюк часткова прызнае гэты факт, але ўдакладняе, што паказчыкі выкідаў унутранага воднага транспарту супаставімыя з выкідамі чыгуначнага транспарту.

Такім чынам, даследчыкі прыйшлі да высновы, што дакумент распрацаваны са значнымі метадалагічнымі хібамі, на яго падставе немагчыма зрабіць вывад пра мэтазгоднасць праекту Е40 і ён не з’яўляецца значным арументам на карысць яго рэалізацыі.

Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі".

Водны транспарт неканкурэнтаздольны

Прэс-сакратар Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя прафесара Куняўскага Алесь Герасіменка зазначыў, што інвестыцыйныя рызыкі праекта павышаныя, а выгада ад яго  рэалізацыі не праглядаецца. Больш за тое ўплыў гэтага праекта на беларускую эканоміку можа быць адмоўны.

“Унутраныя водныя шляхі сутыкнуліся з сістэмнай неканкурэнтаздольнасцю, яны саступаюць аўтамабільнаму і чыгуначнаму транспарту па хуткасці дастаўкі і іншых паказчыках, і рэалізацыя праекта не зменіць гэта. Е40 не будзе цікавым большасці беларускіх кампаній-грузаадпраўшчыкаў”, – сказаў Алесь Герасіменка.

У той жа час аўтары праекта прагназуюць рост водных грузаперавозак у 6 – 10 разоў, каб выйсці на самаакупнасць бягучых выдаткаў. Але ў рынкавым фармаце немагчыма будзе знайсці такія аб’ёмы грузаў. На думку бізнес-аналітыкаў, пасля рэалізацыі праекта можа ўзнікнуць спакуса задзейнічаць адміністратыўны механізм, калі кампаніі проста прымусяць адпраўляць грузы па Е40, альбо падключыць субсідаванне з рэспубліканскага бюджэту.

“Ужо сёння водны транспарт – найбольш субсідаваны ў нашай транспартнай сістэме: удзельны расход з рэспубліканскага бюджэту з разліку на адзінку грузазвароту на водным транспарце ў 1,5 тысячы разоў большы, чым на чыгуначным ці аўтамабільным. Мы можам атрымаць выбуховы рост выдаткаў з рэспубліканскага бюджэту на падтрымку і функцыянаванне Е40”.

Праект прадугледжвае перахоп грузаў з чыгуначнага (20%) і аўтатранспарту (10%). Для чыгункі гэта страта да 250 мільёнаў даляраў штогод, а для аўтамабільных перавозчыкаў – да 80 мільёнаў даляраў. У гэтых галінах можа быць справакаваны крызіс, у той час як Е40 не нясе ніякіх новых магчымасцяў для транспартнай сістэмы Беларусі.

Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі".

НДА пратэстуюць, але рашэнне аб будаўніцтве пакуль не прынятае

Занепакоенасць будаўніцтвам воднага шляху праяўляюць не толькі беларускія эксперты. Па словах польскага эколага Пшэмыслава Наўроцкага, рэалізацыя праектаў, падобных Е40, акажа дэградуючы ўплыў на біяразнастайнасць і прыроду Польшчы. Ён заявіў, ішто польскія НДА збіраюцца пратэставаць супраць развіцця буйнатанажных перавозак на Вісле, Бугу і Прыпяці. У якасці альтэрнатывы яны настойваюць на развіцці рэкрэацыйнага судаходства на гэтых рэках.

Яго калега іхтыёлаг Артур Фурдына падкрэсліў, што ўсе дакументы, якія паказваюць карысць ад эксплуатацыі Е40, замоўчваюць аб шкодзе рэалізацыі праекта для навакольнага асяроддзя. “Мы спадзяемся, што пратэст, які наспявае ў польскім грамадстве, сустрэне падтрымку беларускага грамадства”, – сказаў ён.

“Прыпяць – адзіная рака ў Еўропе, якая цячэ ў шыротным напрамку, таму яна ўнікльная для біяразнастайнасці, – заўважыў дырэктар ГА “Ахова птушак Бацькаўшчыны” Аляксандр Вінчэўскі. – Лабісты праекта Е40 актыўна шукаюць грузы. Апошнія месяцы мусіруецца тэма перавозкі па шляху нафтапрадуктаў. Уяўляеце, якая гэта пагроза тэхнагеннай ктастрофы для рэгіёна? Улады Беларусі ігнаруюць меркаванні навукоўцаў, пераважаюць прыватныя інтарэсы. Меркаванне грамадскасці ігнаруецца і распрацоўшчыкамі праекта”.

Цяпер каля 20 НДА Беларусі, Польшчы і Украіны падпісалася па мемарандумам супраць будаўніцтва Е40, падключаюцца мясцовыя супольнасці, грамадзяне збіраюць подпісы. Бліжэйшым часам будзе запушчана петыцыя супраць будаўніцва воднага шляху. Аляксандр Вінчэўскі зазначыў, што ў большасці дзяржаўных устаноў нават не чулі аб праекце Е40.

“З 31 адрасату 27 адказалі нам асцярожна і толькі 4 выказаліся рэзка негатыўна. У праект ужо ўклалі 9 тысяч еўра, а калі патрацяць больш, спыніць яго будзе вельмі складана. Цяпер Е40 лабіруецца Міністэрствам транспарту і камунікацый, распрацоўшчыкі плануюць патраціць на Беларусь каля 100 – 150 млн еўра”, – рэзюмаваў ён.  

У 2013 – 2015 гадах у рамках праграмы трансгранічнага супрацоўніцтва Еўрапейскага Звязу Польшча – Беларусь – Украіна рэалізаваны праект “Аднаўленне магістральнага воднага шляху Е40 на ўчастку Днепр – Вісла: ад стратэгіі да планавання”. З беларускага боку праект падтрымалі Днепрабугводшлях, Брэсцкі аблвыканкам, а таксама фонд “Інтэракцыя”. Дырэктар апошняга Іван Шчадранок не змог па сутнасці адказаць а ўсе прэтэнзіі эканамістаў і эколагаў, але прызнаў, што ўздзеянне Е40 на навакольнае асяроддзе не было даследавана ў дастатковай ступені. Па яго словах, фонд настойвае на тым, каб у рамках рэалізацыі праекта Е40 была створана працоўная група, якая б правяла поўную ацэнку ўздзеяння будаўніцтва на наваколле. Таксама Іван Шчадранок падкрэсліў, што канчатковае рашэнне аб аднаўленні воднага шляху пакуль яшчэ не прынятае.

Іван Шчадранок. Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі".

Другие новости раздела «Общество»

Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.
Спор философа с Богом за Беларусь
Спор философа с Богом за Беларусь
"Бороться с Богом мне незачем, а вот поспорить за Беларусь — есть повод", — пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
Большинство беларусов считают свою страну самодостаточной — вне зависимости от того, на каком языке говорят. И уверены, что она должна оставаться независимой.
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
17 декабря 2018 года в Минске Летучий университет и Галерея TUT.BY провели публичную встречу с легендарным польским диссидентом, общественным деятелем и журналистом Адамом Михником.
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Адукацыйная пляцоўка была створана на ўзор Лятучага ўніверсітэта, які пад канец 1970-х гадоў дзейнічаў у Польшчы.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 12, 2018.
Наталля Халанская: Магчымасці ёсць паўсюль

Гаспадыня бабруйскага тайм-клуба “13:87” распавядае пра тое, як сумясціць бізнес і каштоўнасці, чаму важная даступнасць, а таксама дзеліцца праваламі і дасягненнямі.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Гражданин Владимир Мацкевич — министру Владимиру Макею: открытое письмо

Философ и методолог Владимир Мацкевич обратился с открытым письмом к министру иностранных дел Владимиру Макею.