Пятница 18 августа 2017 года | 08:10
  • бел / рус
  • eng

“Як саркафаг накрыў атамны рэактар, так у Беларусі стаў саркафаг над думкамі, над сэрцам чалавека"

14.04.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
“Як саркафаг накрыў атамны рэактар, так у Беларусі стаў саркафаг над думкамі, над сэрцам чалавека" Фота Службы інфармацыі "ЕўраБеларусі"

Больш чым праз 30 год пасля чарнобыльскай катастрофы гэтую тэму працягваюць замоўчваць у Беларусі.

Днямі журналіст Аляксандр Тамковіч прэзентаваў у Мінску нямецкі пераклад сваёй кнігі “Філасофія дабрыні. Ад катастрофы – да сада надзеі”, які выйшаў пры дапамозе Амбасады Германіі. Нямецкі варыянт кнігі атрымаўся ці не ўдвая таўсцейшым за беларускі: у яго ўвайшло больш фатаграфій, мапы Чарнобыльскай зоны, а таксама дадатковыя ўдакладненні, неабходныя для замежнага чытача. Кніга распавядае пра дзейнасць фонда “Дзецям Чарнобыля”, створанага Генадзем Грушавым, пры дапамозе якога ўдалося выправіць на лячэнне за мяжу 600 000 беларускіх дзяцей. Падрабязней пра кнігу Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” распавядала ў вялікай гутарцы з Аляксандрам Тамковічам.

Прэзентацыя атрымалася крыху форс-мажорнай: захварэла паэтка Валярына Кустава, якая мелася весці вечарыну, не паспеў прыехаць з пахавання Яўгена Еўтушэнкі ў Маскве паэт Уладзімір Някляеў. Затое прысутнічалі амерыканскія і нямецкія дыпламаты, суаўтары кнігі, супрацоўнікі фонда “Дзецям Чарнобыля”.

Вечарына пачалася з відэазварота Генадзя Грушавога, запісанага больш за дзесяць год таму. У ім стваральнік фонда кажа, што не важна, людзі якіх поглядаў дапамагаюць дзецям, галоўнае, што яны гэта робяць шчыра. “Усе праграмы мы будзем пачынаць з дзяцей і ўсе праграмы будзем звадзіць да дзяцей. Я ніколі не прынясу ў ахвяру дзяцей дзеля нейкіх акцый пратэсту”, – казаў Генадзь Грушавы.

Дарэчы, першы Чарнобыльскі шлях прапанаваў правесці менавіта ён, і адбылося шэсце не 26 красавіка, а 30 верасня 1989 года.

Рэжысёр Вячаслаў Нікіфараў – адзін з тых, хто меў дачыненне да першых сродкаў, знойдзеных для адпраўкі за мяжу беларускіх дзяцей.

“Мая старэйшая дачка нарадзілася за два гады да Чарнобылю, малодшая – на два гады пазней за яго. Няма чалавека, якога б гэта не закранула. Разглядаць феномен Чарнобылю і ўсё, што звязана з атамнай энергетыкай, нельга эпізадычна. Гэта трэба разглядаць у кантэксце глабальных пагроз, што стаяць перад чалавецтвам”, – зазначыў ён.

Суаўтарка кнігі нобелеўская лаўрэатка Святлана Алексіевіч заявіла, што “адно са злачынстваў улады – тое, што Чарнобль не стаў з’явай, пра якую казалі б. Тады мы маглі б больш супрацьстаяць гэтай катастрофе, а так мы пакінулі гэта наступным пакаленням”. Таксама яна спрагназавала, што сёлета падчас Чарнобыльскага шляху не варта чакаць нечага надзвычайнага: “Будзе звычайны шлях, некалькі соцень чалавек, не больш”.

На прэзентацыю прыехала Ангела Геслер з Ротвайлю, якая даўно супрацоўнічае з фондам і зрабіла вялікі ўнёсак у дапамогу беларускім дзецям. Яна распавяла, чаму праз 30 год пасля катастрофы немцы працягваюць іх падтрымліваць.

“Мы – маленькая ініцыятыва, якая была арганізаваная пасля катастрофы, але ў нас ёсць мэта, каб Чарнобыль не забывалі. Мы супрацоўнічаем з Фондам з 1990 года. Мы хочам, каб моладзь задумалася, якія яшчэ крыніцы энергіі можна выкарыстоўваць, каб выключыць выкарыстанне атамнай энергіі. Да гадавіны чарнобыльскай катастрофы мы арганізуем сустрэчу ў Ротвайлі”, – паведаміла Ангела Геслер.

Сваімі ўспамінамі і досведам дзяліліся супрацоўнікі фонда, які працягвае працаваць нават пасля сыходу з жыцця Генадзя Гршавога. Са шчымлівым маналогам выступіла ўрач-педыятр Валянціна Смольнікава, якая ўжо некалькі дзясяткаў год змагаецца з дзіцячай анкалогіяй.

“Дзяржава хоча закрыць памяць пра Чарнобыль. Раўнадушша і страх робяць так, што ўсе забываюць, што такое Чарнобыль. Калі летась праводзілі абследаванне, пабачылі, што ўнутры нашых дзяцей хаваецца ўся табліца Мендзялеева:  і стронцый, і цэзій, і здароўе нашых дзяцей пагаршаецца адназначна. Нас не пускаюць у школы, нам не даюць чытаць лекцыі”,  – канстатавала доктар.  –  “Як саркафаг накрыў атамны рэактар, так у Беларусі тут стаў саркафаг над думкамі, над сэрцам чалавека, і наступіла раўнадушша”.

Пяць год фонд “Дзецям Чарнобыля” быў прадстаўлены ў ААН – гэтую сферу курыравала Марына Казакова.

“Генадзь Уладзіміравіч сказаў: “Нашы чарнобыльцы – экалагічныя мігранты, якія мусяць пакідаць свае дамы, свае магілы”. Так фонд “Дзецям Чарнобыля трапіў на канферэнцыю ў ААН”,  – патлумачыла яна.

Старшыня Саюза беларускіх пісьменнікаў Барыс Пятровіч сам родам з Хойніччыны. Ад анкалогіі памерла яго маці. Літаратар падзяліўся сваімі ўспамінамі пра 26 красавіка 1986 года.

“Я тады жыў у Гомелі, працаваў у “Гомельскай праўдзе”. Я памятаю дзень 26 красавіка. Было сонечнае надвор’е, сухавей. Веяла пяском з боку Украіны. 28 красавіка была звычайная журналісцкая планёрка, ішла падрыхтоўка да 1 Мая. Ніхто нічога не казаў пра Чарнобыль, толькі выйшла маленькая нататачка ў газеце “Праўда”, што адбылася аварыя, але нічога страшнага не здарылася, мястэчка (45 тысяч чалавек!) было эвакуявана. На гэтую інфармацыю ніхто не звярнуў увагі, бо перад гэтым былі паведамленні пра аварыі на смаленскай і ленінградскай станцыях. На выходных мы з жонкай нарвалі маладога шчаўя ў вёсцы, зварылі суп. Я ўключыў радыё і нарваўся на нейкую станцыю, дзе казалі, што адбылася страшная аварыя і радыяцыя распаўсюдзілася па Еўропе, што нельга зрываць у гародах і есці маладую зеляніну... Гэта было шведскае радыё. Я ўзяў каструлю з навараным шчаўем і выліў. А пасля пайшлі матэрыялы – пра гераізм, як людзі змагаюцца з радыяцыяй, сеюць, дояць кароў…”

Нягледзячы на тое, што сёння інфармацыі пра радыяцыю дастаткова, людзі, што жывуць у зоне, працягваюць збіраць ягады, грыбы, а дзяржаўная прапаганда спрыяе гэтаму, уводзячы ў зварот забруджаныя землі.

Святлана Алексіевіч параўнала сітуацыі з Чарнобылем і японскай Фукусімай. “Японцы, як і нашы людзі, не вераць, што высяленне – назаўсёды, яны вераць, што яшчэ вернуцца. Гэтыя два досведы – гэта досведы з будучыні, бо ўсё паўтараецца. Калі выйшла мая кніга, у Японіі мне казалі, што “Гэта ў вас, у безалаберных рускіх такое можа быць, а мы ўсё пралічылі”. А калі здарыўся іх землятрус, ён апынуўся большым, чым яны пралічылі”.

Аляксандр Тамковіч перадаў прапанову Ірыны Грушавой праводзіць дыскусіі на тэму Чарнобыля на пастаяннай аснове. Святлана Алексіевіч гэтую ідэю падтрымала.

“За мяжой людзі не чакаюць дзяржаўнай дапамогі, ці што прыедзе нейкая эліта і вырашыць іх праблемы. Людзі самі вырашаюць свае праблемы – гэта і ёсць грамадзянская супольнасць. На Захадзе людзі вучыліся гэтаму 300 год, а мы ўсе – лагерныя людзі, якія не маюць уяўлення, што такое сапраўдная свабода. ГУЛАГ, вайна, усё ўпячаталася ў нашу свядомасць, кошт жыцця невысокі – падумаеш, хворыя дзеці. Ідэя правядзення дыскусій цудоўная, але для яе патрэбны лідар. Спачатку трэба вырашыць шмат культурных праблем, а пасля ўжо – палітычныя”.

Другие новости раздела «Общество»

Беларусь на апошнім месцы па ўстойлівасці грамадскіх арганізацый
Беларусь на апошнім месцы па ўстойлівасці грамадскіх арганізацый
Пры гэтым для нашай краіны гэта, хоць нязначны, але прагрэс. Аднак ці на самай справе беларускім НДА стала лягчэй дыхаць?
Директор Lawtrend Ольга Смолянко обсудила в налоговом ведомстве проблему ликвидации НКО
Директор Lawtrend Ольга Смолянко обсудила в налоговом ведомстве проблему ликвидации НКО
8 августа состоялась встреча директора Центра правовой трансформации (Lawtrend) Ольги Смолянко с замминистра по налогам и сборам Эллой Селицкой, курирующей вопросы налогообложения юридических лиц.
В Минске отпразднуют День независимости Украины
В Минске отпразднуют День независимости Украины
Праздник украинской культуры, приуроченный к 26-й годовщине независимости Украины, пройдет 20 августа на территории Верхнего города.
Владимир Мацкевич: Природа режима не меняется — профсоюзы не первые и не последние
Владимир Мацкевич: Природа режима не меняется — профсоюзы не первые и не последние
В случае с обысками и арестами в независимых профсоюзах пока можно рассматривать две версии — некомпетентность правоохранительных органов и злой умысел в отношении наиболее сильных организаций.
Заявление БНП в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов
Заявление БНП в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов
4 августа 2017 года Координационный комитет Беларусской национальной платформы ФГО ВП выступил с заявлением в связи с уголовным преследованием руководителей беларусских независимых профсоюзов.
Совместное заявление правозащитников: преследование профсоюза РЭП — политически мотивированное
Совместное заявление правозащитников: преследование профсоюза РЭП — политически мотивированное
3 августа 2017 года беларусские правозащитные организации выступили с совместным заявлением в защиту председателя профсоюза РЭП Геннадия Федынича и главного бухгалтера профсоюза Игоря Комлика.
Дело профсоюзов: иррациональная политическая профилактика
Дело профсоюзов: иррациональная политическая профилактика
Правозащитники не сомневаются в политической подоплеке действий властей в отношении независимого профсоюзного движения.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 7, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 7, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 7, 2017.
Министерство информации – в "лидерах" по закрытости от СМИ
Министерство информации – в "лидерах" по закрытости от СМИ
В ходе опроса, проведенного ОО "БАЖ", самыми «закрытыми» от СМИ журналисты назвали Оперативно-аналитический центр, Министерство информации и Комитет государственной безопасности.
Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе
Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе
Имеющихся организаций "третьего сектора" крайне мало для такой страны, как Беларусь.
Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА
Андрэй Ягораў: У Беларусі праводзілася мэтанакіраваная палітыка вынішчэння НДА
Грамадзянская супольнасць была сховішчам матэрыяльных, чалавечых і іншых рэсурсаў для таго, каб знішчыць палітычны рэжым.
Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем?
Дзеля выхаду да мора Беларусь гатовая ахвяраваць Палессем?
Эколагі і эканамісты пратэстуюць супраць будаўніцтва воднага шляху Е40, які злучыць Балтыйскае і Чорнае мора, прайшоўшы ўздоўж беларуска-ўкраінскай мяжы.
Валянціна Шаўчэнка: Сяброўка – карэнная канадка – сустракае мяне словамі “Добрай раніцы!”
Валянціна Шаўчэнка: Сяброўка – карэнная канадка – сустракае мяне словамі “Добрай раніцы!”
Сярод усіх прамоў дэлегатаў VII з’езду беларусаў свету, бадай, самай яскравай і запамінальнай стала прамова прадстаўніцы Згуртавання беларусаў Канады.
Уладзiмір Макей, “легіянеры” і прах княгіні Радзівіл: у Мінску прайшоў VII з’езд беларусаў свету
Уладзiмір Макей, “легіянеры” і прах княгіні Радзівіл: у Мінску прайшоў VII з’езд беларусаў свету
15 – 16 ліпеня ў Мінску праходзіў VII з’езд беларусаў свету, у якім узялі ўдзел 160 дэлегатаў з замежжа і 145 з Беларусі.
Беларусь на последнем месте по количеству НПО в странах Восточного партнерства
Беларусь на последнем месте по количеству НПО в странах Восточного партнерства
В сравнении с другими странами региона Восточного партнерства, в Беларуси насчитывается наименьшее число общественных организаций как в абсолютных цифрах, так и в пересчете на 100 тыс. населения.
Таццяна Вадалажская: Універсітэт больш не “вішанька” на “торце” адукацыйнай сістэмы
Таццяна Вадалажская: Універсітэт больш не “вішанька” на “торце” адукацыйнай сістэмы
Месца Універсітэту ў сучасным свеце кардынальна мяняецца. Як і з кім выбудоўваць стасункі падчас “дажджу інавацый”?
Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах
Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах
В мае 2017 года Летучим университетом была проведена организационно-деятельностная игра с целью нахождения стратегии устойчивой коммуникации между субъектами инновационной деятельности в Беларуси.
Як мы ўплываем на клімат? (Фота і аўдыё)
Як мы ўплываем на клімат? (Фота і аўдыё)
Вядучыя эксперты ў галіне клімата і энергетыкі сабраліся на адкрытай лекцыі-дыскусіі ў Мінску, каб абмеркаваць, як змяняецца клімат і якую ролю ў гэтым працэсе адыгрывае дзейнасць чалавека.
Елена Тонкачева: Оценке ПА ОБСЕ беларусской ситуации крайне не хватает вопроса АЭС
Елена Тонкачева: Оценке ПА ОБСЕ беларусской ситуации крайне не хватает вопроса АЭС
Резолюция «Положение в Восточной Европе» с критикой Азербайджана, Беларуси и России принята и является рабочим документом ПА ОБСЕ, несмотря на ее отсутствие в итоговой Минской декларации.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 6, 2017
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 6, 2017
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 6, 2017.
«Повестка 50»: от антисолидарности к взаимодействию

Что мешает формировать локальные повестки по реализации прав людей с инвалидностью в беларусских городах: недостаток ресурсов или традиционализм и «антисолидарность» местных сообществ?

Взгляд беларусских правозащитников на правозащитную деятельность и вопросы сотрудничества

Представляем отчет по результатам исследования сектора правозащитных организаций и инициатив Беларуси.

Гражданское общество в Беларуси — вещь в себе

Имеющихся организаций "третьего сектора" крайне мало для такой страны, как Беларусь.

Об оргдеятельностой игре по разработке интерфейсов коммуникации в инновационных процессах

В мае 2017 года Летучим университетом была проведена организационно-деятельностная игра с целью нахождения стратегии устойчивой коммуникации между субъектами инновационной деятельности в Беларуси.