Суббота 24 августа 2019 года | 02:33
  • бел / рус
  • eng

Святлана Мацкевіч: Адукацыя можа адрадзіцца ва ўмовах свабоды

22.01.2017  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Святлана Мацкевіч: Адукацыя можа адрадзіцца ва ўмовах свабоды Кадр з фільма "Стылягі"

Адсутнасць рэформ у адукацыі пагражае Беларусі стратай чалавечага капіталу і культурнай катастрофай.

Прызначаны ў мінулым месяцы новы міністр адукацыі Ігар Карпенка пачаў сваю дзейнасць з шэрагу заяў і рэформаў у падуладнай яму сферы. Што насамрэч стаіць за яго словамі і ці тое гэта рэфармаванне, якое неабходна беларускай адукацыі, Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” спытала ў эксперта Агенцтва гуманітарных тэхналогій, кандыдата педагагічных навук  Святланы Мацкевіч.

– Што вы думаеце пра рэформы ў правілах паступлення ў вышэйшыя і сярэдне-спецыяльныя навучальныя ўстановы?

– Гэта крыху пашырае магчымасці для абітурыентаў, але ж сам падыход не змяніўся. Цяпер можна вар’іраваць, здаючы чатыры тэста, але “латарэя”, калі дакументы перакідваюцца з адной ВНУ ў другую, не пакідае асабліва месца для самавызначэння студэнта.

– А што прынясе павелічэнне “мэтавікаў” ва ўніверсітэтах?

– Мэтавая падрыхтоўка пашырае для ВНУ магчымасці фінансавання. Гэта робіцца не за кошт распрацоўкі новых праграм развіцця, а за кошт спажыўцоў адукацыйных паслуг. Мы павінны ставіць пытанне, як кантралюецца расход фінансавых сродкаў. Бо мы да сёй пары не ведаем кошту адукацыйных паслуг, грамадзянскай супольнасці складана гэта кантраляваць. Нас кормяць казкамі, але мы не павінны ў іх верыць – дзе разлікі?

Мэтавая падрыхтоўка падразумляе, што яе аплочвае прадпрыемства, якое мае патрэбу ў канкрэтным спецыялісце. Але ВНУ рыхтуе яго 4 – 5 год, і калі сёння ў прадпрыемства ёсць гэтая патрэба, то праз пяць год яе можа не быць. Каб адукацыя была арыентаваная на рынак працы, яна павінна насіць апераджальны характар, рыхтаваць спецыялістаў са звышкваліфікацыяй. Але працадаўцы не гатовыя браць іх. Наша эканоміка састарэлая, прадпрыемствы патрабуюць супрацоўнікаў са старой кваліфікацыяй. Разрыў не паміж тэорыяй і практыкай, а паміж будучыняй і мінулым.

Каб зрабіць аналіз рынка працы, мала колькасных паказчыкаў, трэба рабіць ацэнку кваліфікацый спецыялістаў і працадаўцаў. Тое, як спрабуе рэгуляваць гэтыя рэчы дзяржава, выклікае смех і абурэнне. Мы губляем чалавечы капітал.

– Міністр адукацыі заявіў, што беларуская сістэма адукацыі не мае патрэбы ў глабальных зменах, ці сапраўды гэта так?

– Мы ўсё чакаем нейкіх станоўчых зменаў, але думаць пра канструктыўныя крокі наіўна, цяпер мала што мяняецца ў сістэме адукацыі. Яна ўжо назапасіла столькі праблем, якія мы вырашаем дзесяцігоддзямі, і маленькімі крокамі тут нічога не зробіш. Гэта і праблема зместу адукацыі, і кадраў, і сучаснай аснашчанасці ВНУ. Павінна быць мэта, пытанне суб’ектнасці, палітычнай волі – гэта, нягледзячы на змену міністраў, не вырашаецца. І насельніцтва ўжо добра разумее, што адукацыя ў нас няякасная. Калі б перада мной стаяла пытанне, ці аддаваць дзіця ў школу, я б шукала магчымасці не аддаваць і паступаць не ў беларускія ВНУ. Бо адукацыя дае не толькі веды, а прывучае людзей да пэўнай сістэмы адносін.

Сапраўдную адукацыю з савецкіх часоў мы страцілі. Каб аднавіць яе без усёй фінансавай мішуры, патрэбны гуманітарныя высілкі. Трэба ствараць новую сістэму з улікам сучасных выклікаў. Педагагічная школа, якая захавалася ў Беларусі, у стане вырашаць гэтыя праблемы. У тэорыі ў гэтым плане мы далёка прасунуліся, а ў практыцы зрабілі крок глыбока ўніз. Бо праблемы трэба вырашаць паслядоўна, а мы іх ніяк не вырашалі. Мы пайшлі ў глыбокі мінус.

Зразумела, што новы міністр адукацыі – чалавек сістэмы, і не ён нічога вырашае. Нават не Міністэрства кіруе  адукацыяй. І калі нешта ўзнікае ў гэтай сферы – напрыклад, адукацыйныя бізнес-пляцоўкі,  – то, хутчэй, насуперак. Бо Беларусь на таленты не збяднела. Але гэтыя напрацоўкі ідуць у камерцыйную ці элітарную сістэмы, а праблему ў краіне ў цэлым яны не вырашаюць. Таму людзі з’язджаюць ці знаходзяць іншыя сферы, дзе могуць сябе рэалізаваць.

Але гэта ўзнікае не праз дзяржаўную палітыку, а праз патрэбу знізу. Гэта добра, але ў сістэме масавай адукацыі таксама павінны адбывацца змены. Гэта трапляе ў агульны крызіс, які, сапраўды, у галовах чыноўнікаў. Для Беларусі ён пагражае страчанымі пакаленнямі людзей, і тады можна казаць ужо не пра крызіс, а пра культурную катастрофу. Мы павінны адказваць на выклікі сучаснасці, абмяркоўваць, а дыскусіі няма.

– Што ж рабіць?

– 25 год нічога не рабілі, і наўрад ці нешта будзе рабіцца цяпер. Але калі суб’ект палітычнай волі не зменіцца, то хаця б нічога не рабіць. Адукацыя пачне адраджацца, калі не будуць стрымлівацца ініцыятыва знізу, педагагічны талент, свабода творчых людзей. Трэба крыху адпусціць “лейцы”, перастаць кантраляваць і адносіцца да сістэмы адукацыі як да “канторы”, дзе працуе “персанал”. Кіраваць людзьмі, якія думаюць – не тое, што кіраваць працоўнымі з завода. Як толькі абмежаваць свабоду першых, яны перастаюць думаць, становяцца лаяльнымі, падпарадкоўваюцца ідэалогіі. І мы, у лепшым выпадку, не атрымаем нічога, а ў горшым – чарговае “пакаленне БРСМ”. Немагчыма людзям, якія працуюць у адукацыі, закрыць рот. А ў нас гэта адбываецца. ВНУ і цяпер курыруюць супрацоўнікі КДБ – гэта што такое?

Што ў гэтай сітуацыі адбудзецца з Балонскім працэсам?  

 – Калі міністр, гаворачы пра Балонскі працэс, працягвае заяўляць пра экспарт паслуг і пашырэнне рынку, значыць, ён нічога не разумее. Балонскі працэс – гэта, перадусім, каштоўнасці. Значыць, на ім можна паставіць крыж.

Другие новости раздела «Общество»

Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Владимир Мацкевич: Нация — множество всех людей с одинаковым государственным паспортом
Я знаю, что такое национальная валюта, но не знаю, что такое национальный характер.
Культурная политика как фактор развития (Фото)
Культурная политика как фактор развития (Фото)
В Беларуси есть цензура и не соблюдаются авторские права, а Кодекс о культуре направлен прежде всего на ее контроль, а не на развитие.
Татьяна Водолажская: Беларусам не свойственно рефлексировать свои эмоции и рассказывать о них
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)
Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Владимир Мацкевич: Я — философ и методолог
Философия — это то, чем я занимаюсь.
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Пять самых актуальных задач, которые стоят перед беларусским обществом и нацией
Как-то политолог Павел Усов написал: "Тема выборов уже стала проблемой не политической, а философской. Проблемой мировоззренческой. В спорах сталкиваются не практические, а ценностные системы".
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений
Проект "Живая Библиотека" представил отчет по результатам пилотного исследования "Доступность публичных пространств и мероприятий в Минске: оценка состояния и перспективы изменений".
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
Оксана Шелест: Еще рано говорить о партнерских отношениях структур гражданского общества и власти
30 января 2019 года в Гомеле прошел информационный день программы ЕС "Восточное партнерство".
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Ребята с нашего двора. Как Осмоловка избежала сноса и станет ли она образцом городского активизма
Четыре года борьбы за Осмоловку ее жителей и активистов принесли победу: первый послевоенный микрорайон Минска сносить не будут.
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Владимир Мацкевич: У каждого есть возможность внести свою лепту в общее дело
Беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич в своем блоге в Фейсбуке поделился размышлениями, которые озаглавил "О правилах поведения".
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Ці выратуе дэпалітызацыя і дыялог з уладамі грамадзянскую супольнасць Беларусі? (Фота)
Старшы аналітык Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Аксана Шэлест тлумачыць, "што можа развіць і забіць" грамадзянскую супольнасць Беларусі.
Спор философа с Богом за Беларусь
Спор философа с Богом за Беларусь
"Бороться с Богом мне незачем, а вот поспорить за Беларусь — есть повод", — пишет философ и методолог Владимир Мацкевич.
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
До Киева не доведет. Почему нет связи между языком и готовностью бороться за независимость страны
Большинство беларусов считают свою страну самодостаточной — вне зависимости от того, на каком языке говорят. И уверены, что она должна оставаться независимой.
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
Публичная встреча с Адамом Михником "[Не]своя страна" (Видео)
17 декабря 2018 года в Минске Летучий университет и Галерея TUT.BY провели публичную встречу с легендарным польским диссидентом, общественным деятелем и журналистом Адамом Михником.
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Уладзімір Мацкевіч: Каля ста чалавек кожны год вучыцца ў беларускім Лятучым універсітэце (Аўдыё)
Адукацыйная пляцоўка была створана на ўзор Лятучага ўніверсітэта, які пад канец 1970-х гадоў дзейнічаў у Польшчы.
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Электронный бюллетень Центра правовой трансформации "LawtrendMonitor", # 12, 2018
Центр правовой трансформации (Lawtrend) представляет выпуск Электронного бюллетеня LawtrendMonitor, # 12, 2018.
"Повестка 50": история одной кампании

Общественная кампания по реализации принципов Конвенции ООН о правах людей с инвалидностью подводит итоги и намечает новые горизонты.

Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)

Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Перспективы политического протеста в России: эскизный набросок

Нельзя понять анатомию человека, основываясь исключительно на анатомии обезьяны. Человек продвинулся в своей эволюции куда дальше.