Понедельник 3 августа 2020 года | 17:21
  • бел / рус
  • eng

Эвакуацыя на той свет. Як у 1941-м расстрэльвалі вязняў мінскіх турмаў (ФОТА)

26.06.2016  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Эвакуацыя на той свет. Як у 1941-м расстрэльвалі вязняў мінскіх турмаў (ФОТА)

Грамадскасць ушанавала памяць ахвяр трагедыі ў Трасцянцы, якой сёлета споўнілася 75 гадоў.

У ноч з 24 на 25 чэрвеня 1941 года супрацоўнікі НКУС расстралялі арыштантаў мінскіх турмаў. З гэтай страшнай крывавай рэчаіснасці выбрацца жывым удалося аднаму чалавеку па прозвішчы Цодзік, дзякуючы ўспамінам якога злачынства камуністычнай улады стала вядома шырокай грамадскасці.

– Замест таго, каб тым, хто знаходзіўся ў месцах пазбаўлення волі (а ў Беларусі іх было 110 000 чалавек) даць зброю і магчымасць абараняць радзіму, 23 чэрвеня бюро ЦК КПБ прыняла рашэнне аб расстрэле зняволеных у турмах Заходняй Беларусі, – акрэсліў сітуацыю гісторык, даследчык палітычных рэпрэсій 1930 – 1950-х гадоў Ігар Кузняцоў.

Адзін з этапаў вязняў “валадаркі” і “амерыканкі”, які складаўся паводле розных звестках з 6 000 – 8 000 чалавек, падзялілі на некалькі калон і адправілі па Магілёўскай шашы. У ноч на 25 чэрвеня адну з калон павярнулі ў лес каля вёскі Малы Трасцяянец, ва ўрочышча Благаўшчына, і расстралялі.

– Зняволеных пашыхтавалі ў шэрэнгі, тым, хто сядзеў па крымінальным артыкуле, загадалі станавіцца справа, хто па палітычным – злева. Палітычных аказалася прыкладна дзве траціны. Крымінальнікаў паставілі ў калону і канваіравалі па Магілёўскай шашы ўглыб краіны. Астатнія засталіся.

Вязням звязалі рукі дротам і сталі расстрэльваць. У трасцянецкім лесе загінула не менш за 2 500 – 3 000 чалавек. Злачынства здзейсніў 226 канвойны полк 42-й канвойнай брыгады, што дыслакаваўся ў Мінску. Гэтыя ж вайскоўцы канваіравалі наступныя калоны вязняў, якіх расстралялі 26 чэрвеня пад Ігуменам (сённяшні Чэрвень).

Падобным чынам на тэрыторыі Беларусі расастралялі 16 калон зняволеных, у кожнай з іх было 1 500 – 3 500 чалавек. Расстрэлы адбываліся ў Вілейцы, Барысаве, Віцебску, Жлобіне, Баранавічах, Бабруйску…

– 42-я канвойная брыгада, лік якой складаў 5 000 чалавек, замест таго, каб стрымліваць наступ ворага, расстрэльвала арыштантаў. І калі сёння кажуць, што не хапала салдат, патронаў – усяго хапала, – абураецца Ігар Кузняцоў.   

 – У ноч з 21 на 22 чэрвеня не ведаючы, што будзе нападзенне на Савецкі Саюз, НКУС БССР дало ўказанне перавезці ў Беларусь людзей з каўнаскай турмы. Іх перавезлі ў некалькіх вагонах і памясцілі на “валадарку”. Калі пачалася вайна, іх пагналі з турмы па Магілёўскай шашы, і з 12-га да 14-га кіламетра расстрэльвалі, – распавёў гісторык, журналіст, краязнаўца АнатольВалахановіч.

За 75 гадоў пра першую, данацысцкую трагедыю Трасцянца, афіцыйныя беларускія ўлады не ўзгадалі ні разу. Наадварот, паспрабавалі схаваць яе сляды, а таксама сляды перадваенных савецкіх расстрэлаў пад гарадскім сметнікам, які насыпалі наўпрост зверху. Але грамадскія актывісты працягваюць ушаноўваць памяць бязвінна закатаваных ахвяр бесчалавечнага сталінскага рэжыму. Два гады таму на месцы былога сметніка ўсталявалі крыж, а ў гэтую пятніцу, 24 чэрвеня – яшчэ адзін, у трасцянецкім лесе.

– Грамадства павінна ўшанаваць памяць нявінна забітых людзей, і ў 75-ю гадавіну гэтай страшнай для Беларусі падзеі аргкамітэт па стварэнні гісторыка-асветніцкага аб’яднання “Вяртанне памяці” ў межах ініцыятывы “Зніч памяці” вырашыў такім чынам гэта зрабіць, – паведаміла Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” грамадская актывістка Ганна Шапуцька. – Мы павінны памятаць, даносіць гэта да нашых нашчадкаў, каб такое ніколі не паўтарылася. Бо мы стаім на парозе новай вайны, і расійская ўлада, і беларуская шмат надаюць увагі Другой сусветнай вайне, і не столькі ўшанаванню памяці яе ахвяр, колькі бразганню зброяй. Савецкія ўлады забівалі тысячы людзей у мірны час, а сённяшнія ўлады працягваюць катаваць людзей і знішчаюць памяць.

Да свежаўсталяванага крыжа людзі ўсклалі кветкі, запалілі лампады, святар беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы айцец Леанід Акаловіч адслужыў малебен і асвяціў крыж.

У далейшым грамадскасць плануе звяртацца да ўладаў з патрабаваннем мемарыялізацыі месца савецкіх рэпрэсій, але пакуль высілкаў дзясятка чалавек для гэтага недастаткова.

Другие новости раздела «Общество»

Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!
Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!
Пора валить! Знаю — кого и знаю — куда.
Владимир Мацкевич: В стране нет аналитики
Владимир Мацкевич: В стране нет аналитики
В стране нет аналитики. Ни в политике, ни в экономике, ни в культуре.
Владимир Мацкевич: В смутные времена лидерами общественного мнения должны быть философы
Владимир Мацкевич: В смутные времена лидерами общественного мнения должны быть философы
Все новые общественные движения и революции начинаются с серьезного отношения активных и деятельных граждан к тому, что говорят современные им философы.
Оксана Шелест: Про ситуацию с COVID-19 в Беларуси правды не знает даже Минздрав (Видео и аудио)
Оксана Шелест: Про ситуацию с COVID-19 в Беларуси правды не знает даже Минздрав (Видео и аудио)
Пандемия коронавирусной инфекции — касается не только Беларуси, поэтому при всем желании власти не могут скрывать положение вещей в стране от всего мира.
Чым можна ахвяраваць дзеля здароўя грамадзян? (Відэа і аўдыё)
Чым можна ахвяраваць дзеля здароўя грамадзян? (Відэа і аўдыё)
Ніколі ў апошнія гады пытанні медыцыны і біяэтыкі не стаялі гэтак востра, як у разгар пандэміі каронавіруса.
Уладзімір Мацкевіч: Мы маем велізарны выклік гуманізму і гуманнасці ў іх сучасным выглядзе
Уладзімір Мацкевіч: Мы маем велізарны выклік гуманізму і гуманнасці ў іх сучасным выглядзе
У чым палягае антрапалагічны сэнс пандэміі каронавіруса, як яна ўжо змяніла і яшчэ зменіць Беларусь, свет і чалавека?
Право на наследие по стандартам Конвенции Фаро: возможно ли в Беларуси?
Право на наследие по стандартам Конвенции Фаро: возможно ли в Беларуси?
27-28 марта Беларусский комитет ICOMOS и МНГО "ЕвроБеларусь" провели экспертный онлайн-семинар о расширении возможностей участия сообществ в управлении историко-культурным наследием.
Ядвіга Шырокая: Агратурызму не хапае інфраструктуры
Ядвіга Шырокая: Агратурызму не хапае інфраструктуры
Як аб’ядноўваць людзей, падтрымліваць жанчын і развіваць бізнес у беларускай вёсцы.
Міхалу Анемпадыставу сёння споўнілася б 56 год... (Аўдыё)
Міхалу Анемпадыставу сёння споўнілася б 56 год... (Аўдыё)
Мастак, паэт, аўтар словаў "Народнага альбома" Міхал Анемпадыстаў нарадзіўся 16 сакавіка 1964 года.
Оксана Шелест: При переписи населения допущено столько ошибок, что есть сомнения в ее результатах
Оксана Шелест: При переписи населения допущено столько ошибок, что есть сомнения в ее результатах
Население Беларуси сокращается, в Минске — растет. Таковы первые главные итоги переписи, прошедшей в октябре 2019 года.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 11
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Еще несколько добавлений про сети и сетевое общество.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Сетевое общество и сетевая коммуникация уже давно в центре внимания культурологов и политологов. Сейчас эта тема обсуждается в связке с интернетом и таким интернет-явлением, как социальные сети.
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Окровавленные руки русского империализма — сильный символ. Талантливый перформанс.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Доступно ли гражданское общество непосредственному наблюдению? Как его можно увидеть, зафиксировать, измерить?
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Мужество иметь собственное мнение, о котором я говорил в предыдущем фрагменте, ничего не стоит без истинности этого мнения.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Мне часто приходилось слышать в разных ситуациях высказывание: "Я представляю здесь гражданское общество Беларуси/Х-ландии". И меня всегда коробило это высказывание.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Беларусские политики не знают беларусского общества, не знают своей страны. И не хотят знать.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Нет ничего практичнее хорошей теории.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Единство нации — это просвещенческая идея, или явление эпохи модерна.
Беларускія НДА супраць COVID-19

Якія выклікі пандэмія каронавіруса кідае грамадскім арганізацыям і як яны з імі спраўляюцца?

Политтехнологии третьего поколения. Вебинар Владимира Мацкевича #2 (Видео)

25 мая беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич провел второй вебинар по теме: "Что нужно знать про политику в Беларуси, России и Украине, чтобы не дать себя обмануть".

Андрей Егоров — Al Jazeera: "Лукашенко ведет себя безответственно"

Беларусь столкнется с ухудшением экономической ситуации не только из-за пандемии, но и вследствие нефтяного конфликта с Россией.

Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!

Пора валить! Знаю — кого и знаю — куда.