Четверг 20 февраля 2020 года | 09:45
  • бел / рус
  • eng

Томас Бон: Мой любімы раён у Мінску – пасёлак Трактарнага завода

20.04.2016  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Томас Бон: Мой любімы раён у Мінску – пасёлак Трактарнага завода Ежедневник

Нямецкі гісторык прэзентаваў кнігу на беларускай мове пра пасляваенны Мінск і распавёў, як бараніў ад зносу Трактарагорад.

Кніга Томаса Бона “Мінскі феномен”, прысвечаная гарадскому планаванню і ўрбанізацыі ў СССР пасля 1945 года, была напісана на нямецкай мове, пасля выйшла на рускай і нарэшце праз шмат гадоў – па-беларуску. Днямі аўтар прэзентаваў яе ў сталічнай кнігарні “Логвінаў”.

– “Мінскі феномен” – гэта выказванне беларускага географа Спартака Польскага. Ён упершыню заўважыў, што рост гораду ў 1960-я гады тут быў унікальны ў параўнанні з іншымі раёнамі Савецкага Саюза, – распавёў гісторык Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі”

Апроч гэтага для Томаса Бона быў цікавым той факт, што цэнтр Мінска падобны на арыгінальны сацыялістычны горад у плане неакласіцыстычнай архітэктуры, якая насамрэч не належыць беларускай традыцыі, “гэта горад з царскай Расіі”.

Томас Бон – прафесар гісторыі Усходняй Еўропы (універсітэт імя Юстуса Лібіга). Працаваць над кнігай пра Мінск ён пачаў яшчэ ў 1997 годзе, а ў 2004 абараніў дысертацыю ў Енскім універсітэце па тэме “Мінскі феномен. Планіроўка гарадоў і ўрбанізацыя ў Савецкім Саюзе пасля Другой сусветнай вайны”.  

У кнізе на багатым архіўным матэрыяле разглядаецца гарадское планаванне і архітэктура, урбанізацыя і міграцыя, а таксама жыллёвыя пытанні і штодзённае жыццё горада. Аўтар супастаўляе жаданае і сапраўднае савецкай сістэмы.

Навуковым рэдактарам кнігі выступіў гісторык Генадзь Сагановіч, які прызнаўся, што кніга зрабіла на яго моцнае ўражанне.

– Гэта не шараговая кніга, а даследаванне па вышэйшых еўрапейскіх стандартах, – адзначыў ён.

Аўтар не хавае, што робіць выклік беларускім гісторыкам, гатовы спрачацца з імі ці, прынамсі, даць ім штуршок да новых падыходаў у вывучэнні гісторыі сталіцы.

– Галоўная думка кнігі – разбурыць вобраз савецкага героя, – заявіў Томас Бон. – Я заўсёды спрачаюся са сваім сябрам Кузьмой (Кузьмой Козакам, гісторыкам, кіраўніком Гістарычнай майстэрні Мінскага міжнароднага адукацыйнага цэнтра ім. Ёханэса Рау, які  вёў прэзентацыю. – ЕўраБеларусь.), што я вельмі крытычна стаўлюся да гістарычнай спадчыны Беларусі. Гэта залежыць, часам, толькі ад таго, што я люблю іронію.

 Аўтар адзначыў, што ў рускім выданні кнігі прысутнічае пэўная самацэнзура, таму ў кнізе на беларускай мове можна знайсці рэчы, якіх няма ў рускамоўнай.

Наш горад стаў мілітарызаваным пасля вайны. Прамы шырокі праспект – каб у выпадку нападзення па ім маглі праехаць абарончыя танкі… У першую чаргу гэты праспект, як і ўся цэнтральная частка Мінска, і ёсць той самы ідэальны “горад Сонца”, пра які пісаў мастак, літаратар Артур Клінаў. І кніга Томаса Бона ў гэтым сэнсе толькі падмацоўае твор Клінава.

– Мінск – горад унікальны, Еўропа яшчэ толькі пачынае раскрываць яго для сябе. Толькі ў Мінску ідэальны горад быў рэалізаваны цэльным праектам, а не фрагментарна, як у той жа Маскве. Іншая справа, што мы гэтую ўнікальнасць ніяк не можам канвертаваць: горад Сонца без турыстаў, – зазначыў Артур Клінаў.

Мастацтвазнаўца і карэнны мінчук Сяргей Харэўскі звярнуў увагу на яшчэ адзін аспект кнігі нямецкага гісторыка, а менавіта на гісторыю рэзістанса нашага гораду.

– Ёсць такі стэрэатып, што ніхто не супраціўляўся знішчэнню горада, ніхто не павышаў голас. Але Томас у сваёй кнізе прыводзіць канкрэтныя прыклады, канкрэтныя імёны, хто бараніў наш горад. Гэта і Лявон Баразна, і Зянон Пазняк. І ўказвае даты, лісты, якія пісалі, – калі, куды, хто...

Цікава, што ў нямецкім варыянце кніга Томаса Бона пачынаецца са словаў Бертольда Брэхта: “Мінск – адзін з самых сумных гарадоў свету”. Праз шмат гадоў беларускі варыянт распачынае выказванне самога аўтара: “Мінск – адзін з самых фантастычных гарадоў свету”.

Сапраўды, ва ўспрыняцці нашага гораду Томасам Бонам за гэтыя гады адбыліся фантастычныя змены. Напрыклад, прафесар прызнаўся, што калі ўпершыню ехаў у Беларусь, крыху баяўся Чарнобыля. А на мінулым тыдні ён ужо ўдзельнічаў у канферэнцыі, арганізаванай Беларускім архівам вуснай гісторыі і Лятучым універсітэтам, прысвечанай 30-годдзю аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Яго ўразіла, як адкрыта і свабодна адбывалася абмеркаванне катастрофы. Цікава таксама, што летась нямецкі гісторык падтрымаў грамадскую кампанію па захаванні пасёлка Трактарнага завода.

– Маё любімае месца ў Мінску – жылы раён Трактарнага завода. Каб выратаваць гэты раён, я нават пісаў скаргу ў выканкам, і атрымаў адказ, што не трэба хвалявацца, – павесяліў слухачоў прафесар.

Аўтар кнігі адзначыў, што з канца мінулага стагоддзя ў Мінску шмат чаго змянілася да лепшага, з’явіліся свабодныя прасторы кшталту галерэі “Ў” ці ЦЭХа – гэта прыкмета грамадзянскай супольнасці. Але ж да сёй пары горад застаецца штучным, хоць Томасу Бону падабаюцца намаганні гістарызаваць яго, напрыклад, пры дапамозе ратушы. Увогуле ж для замежніка тут шмат супярэчнасцяў.

Тыя, хто не паспеў трапіць на прэзентацыю беларускамоўнай кнігі Томаса Бона, могуць зрабіць гэта сёння а 16 гадзіне ў Гістарычнай майстэрні.

Другие новости раздела «Общество»

Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 11
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Еще несколько добавлений про сети и сетевое общество.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Сетевое общество и сетевая коммуникация уже давно в центре внимания культурологов и политологов. Сейчас эта тема обсуждается в связке с интернетом и таким интернет-явлением, как социальные сети.
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Окровавленные руки русского империализма — сильный символ. Талантливый перформанс.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Доступно ли гражданское общество непосредственному наблюдению? Как его можно увидеть, зафиксировать, измерить?
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Мужество иметь собственное мнение, о котором я говорил в предыдущем фрагменте, ничего не стоит без истинности этого мнения.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Мне часто приходилось слышать в разных ситуациях высказывание: "Я представляю здесь гражданское общество Беларуси/Х-ландии". И меня всегда коробило это высказывание.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Беларусские политики не знают беларусского общества, не знают своей страны. И не хотят знать.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Нет ничего практичнее хорошей теории.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Единство нации — это просвещенческая идея, или явление эпохи модерна.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.1
Если бы мне понадобилось описать гражданское общество Беларуси в лицах, я бы начал с Валентина Акудовича и Светланы Алексиевич.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 5
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 5
Гражданское общество — это реализация идеалов Просвещения. Современное воплощение этих идеалов.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 4
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 4
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, общественное мнение невозможно без СМИ. Но гражданское общество — это еще и гражданское действие, гражданское поведение.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 3
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 3
Гражданское общество немыслимо без общественного мнения, а общественное мнение невозможно без средств массовой информации.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 2
"Ну, уж это положительно интересно, — трясясь от хохота проговорил профессор, — что же это у вас, чего ни хватишься, ничего нет!" Думаю, все помнят, откуда это.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 1
Гражданское общество в Беларуси есть. Я это точно знаю, поскольку именно солидарность гражданского общества спасла меня от смерти в октябре 2006 года.
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Мониторинг реализации Конвенции ЮНЕСКО об охране разнообразия форм культурного самовыражения (2019)
Представляем отчет по результатам второго комплексного исследования-мониторинга реализации Республикой Беларусь Конвенции ЮНЕСКО об охране и поощрении разнообразия форм культурного самовыражения.
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Улад Вялічка: Я з цеплынёй і павагай узгадваю 10 год у "ЕўраБеларусі". Гэта было варта і годна!
Ад учорашняга дня Улад Вялічка сыйшоў з пасады генеральнага дырэктара Міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь", але шэрагаў сябраў арганізацыі ён не пакідае.
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Мацкевич: В Беларуси есть подготовка кадров, воспитание и обучение, но образования как такового нет
Образование в Беларуси не меняется, потому что государство заинтересовано в дешевой и в меру грамотной рабочей силе.
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
Владимир Мацкевич: Ежедневный плебисцит беларусской нации должен продолжаться и развиваться
11 марта 1882 года в Сорбонне Эрнест Ренан прочел свою знаменитую лекцию "Что такое нация".
Аксана Бярнацкая: Падабаецца дапамагаць людзям, якія хочуць нешта рабіць

Навагодняя гісторыя пра тое, як паляпшаць жыццё навокал і пры гэтым заставацца шчаслівым.

Оксана Шелест: В Беларуси начали появляться новые общественные инициативы (Видео)

В ситуации угрозы для независимости Беларуси они не опираются на традиционные институты гражданского общества и политической оппозиции, а также не ищут и не рассчитывают на какую-либо поддержку извне.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Краткая политическая история современной Беларуси

Наша политическая история выглядит как деградация структур. А разум, совесть и человеческое достоинство есть у граждан. И каждый гражданин способен сам решать, в чем ему участвовать, а в чем нет.