Понедельник 3 августа 2020 года | 17:36
  • бел / рус
  • eng

Ці дапамогуць “вышымайкі” народнай культуры? (Фота)

22.03.2016  |  Общество   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Ці дапамогуць “вышымайкі” народнай культуры? (Фота)

Сучасныя беларусы з’ехаліся ў Вязынку, каб гукаць вясну ў традыцыях нашых продкаў.

У многіх мясцінах Беларусі клікаць вясну пачыналі ўжо ад Стрэчання. Недзе ладзілі гуканне тады, калі прырода па-сапраўднаму абуджалася, і, як правіла, гэты абрад доўжыўся некалькі дзён. Абыйсціся без яго ніяк нельга было: нашы прашчуры верылі, што жывыя сілы зямлі прачнуцца толькі калі іх добра аб гэтым папрасіць.

Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” пабывала на старадаўнім свяце, якое ў Вязынцы зладзілі Студэнцкае этнаграфічнае таварыства (СЭТ) і Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы.

Для нашых продкаў любое дзеянне, любы абрад мелі свой глыбокі сэнс. Карагоды, гульні, танцы – усё рабілася, каб "затанцаваць" вясну, наблізіць яе прыход, прыадкрываюць таямніцу спецыялісты.

Гуканне ў Вязынцы пачалося "перагукваннем" спеўных гуртоў з розных бакоў ракі. Дзяўчаты групкамі разыйшліся на адлегласць адна ад адной і загукалі: “Агу, Вясна! Агу, красна! А што ты нам прынесла?”

– Такія “перагукванні” вядомыя і ў традыцыйным побыце – як толькі з'яўляліся праталіны, дзяўчаты выходзілі на ўзвышша, залазілі на стрэхі і стагі сена, і гукалі вясну. Ім магла "адказваць" песняй кампанія з іншага боку вёскі ці нават з суседняга сяла. Песні рабілі вёскі жывымі. У галашэннях, што ўзніклі пасля Чарнобыльскай катастрофы, як метафара смерці сустракаюцца словы "На вясну ніхто не адгукаецца", – распавяла нам сябра Студэнцкага этнаграфічнага таварыства Алена Ляшкевіч.

Абрадавыя песні, якія яшчэ называюцца вяснянкамі, адметныя вельмі працяглымі гукамі “гу-у-у” – адсюль, мабыць, і пайшла назва дзеі. Доўга цягнуць галосныя трэба, каб вясна іх добра пачула і хутчэй прыйшла.

Затым дзяўчаты ў прыгожых нацыянальных строях (кожны з іх быў адметным, пашытым уласнымі рукамі гаспадыні) сабраліся разам на ўзгорку і па чарзе завялі вяснянкі. Да спявачах далучыўся і ўзорны дзіцячы фальклорны ансамбль “Калыханка” з Міханавічаў пад кіраўніцтвам Ларысы Рыжковай.

Не перастаючы спяваць, дзяўчаты ўзяліся за рукі і павялі карагод па ўсёй тэрыторыі музея. Атрымаўся гіганцкі ланцуг, да якога далучаліся ўсе ахвотныя. Карагод кружыўся, сімвалізуючы сонца, якое паварочваецца на лета. Такім чынам усе госці свята змаглі спрычыніцца да сакральнай дзеі нашых продкаў.

– СЭТ выкарыстоўвае падчас сваіх гуканняў вясны "птушыную" сімволіку – птушачак з паперы, цеста. З імі гуляюцца, вешаюць на дрэвы, ядуць. Сёлета ў святкаванне быў уведзены новы элемент - падкіданне печыва-птушак на посцілцы. Мабыць, ён сустракаецца шмат дзе ў Беларусі, мне ж вядомы варыянт у вёсцы Пагост Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці, дзе старэйшыя жанчыны падкідаюць, а дзеці ловяць, пакуль "птушачкі" ў палёце, – адзначыла Алена Ляшкевіч.

Тэму птаства падчас гукання вясны ў Вязынцы рознымі інтэрактывамі ўжо не першы год падтрымлівае і грамадская арганізацыя “Ахова птушак Бацькаўшчыны”, каля стэнду якой заўсёды збіраецца асабліва шмат дзяцей.

На свяце працаваў кірмаш хэндмэйд-вырабаў: тут можна было знайсці і тканыя паясы, і гліняны посуд, і ўпрыгажэнні. Але многія скардзіліся на “кусачыя” кошты гэтай прадукцыі. Затое блінцы з тварагом і смятанай, пірог з капустай, боршч, гарбата і медавуха разляталіся на ўра!

А пасля былі старадаўнія беларускія народныя гульні і танцы пад жывую музыку. Удзельнічаць у іх таксама маглі ўсе, аднак наважваліся далёка не многія: не кожны мог з першага разу засвоіць часам даволі мудрагелістыя танцавальныя рухі.

Мабыць, для большасці наведвальнікаў, якіх сёлета ў Вязынку прыехала некалькі соцень, гэта была проста магчымасць у добрае веснавое надвор’е выехаць на прыроду і адпачыць. Ды і чаму б не сумясціць гэта з карагодамі і спробай наколькі магчыма акунуцца ў атмасферу беларускіх традыцый? Заўважана: з году ў год на этнаграфічнае свята з’язджаюцца не выключна “адэпты” беларускіх традыцый, а ўсё больш звычайныя людзі – рускамоўныя, даволі далёкія ад народнай культуры ў штодзённым жыцці. Але добра тут усім.

– З модай на “вышымайкі” стала больш тых, хто цікавіцца беларушчынай. Але колькасць сур'ёзна зацікаўленых людзей, якія б гатовыя былі ахвяраваць свой час дзеля валанцёрскай працы ў СЭТ, не павялічылася, – заўважыла Алена Ляшкевіч. – Можа быць, у чымсьці мае рацыю Сяргей Дубавец. Хаця я заўсёды казала й застаюся на пазіцыі, што няхай лепш чалавек цікавіцца павярхоўна, чым не цікавіцца ніяк.

Другие новости раздела «Общество»

Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!
Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!
Пора валить! Знаю — кого и знаю — куда.
Владимир Мацкевич: В стране нет аналитики
Владимир Мацкевич: В стране нет аналитики
В стране нет аналитики. Ни в политике, ни в экономике, ни в культуре.
Владимир Мацкевич: В смутные времена лидерами общественного мнения должны быть философы
Владимир Мацкевич: В смутные времена лидерами общественного мнения должны быть философы
Все новые общественные движения и революции начинаются с серьезного отношения активных и деятельных граждан к тому, что говорят современные им философы.
Оксана Шелест: Про ситуацию с COVID-19 в Беларуси правды не знает даже Минздрав (Видео и аудио)
Оксана Шелест: Про ситуацию с COVID-19 в Беларуси правды не знает даже Минздрав (Видео и аудио)
Пандемия коронавирусной инфекции — касается не только Беларуси, поэтому при всем желании власти не могут скрывать положение вещей в стране от всего мира.
Чым можна ахвяраваць дзеля здароўя грамадзян? (Відэа і аўдыё)
Чым можна ахвяраваць дзеля здароўя грамадзян? (Відэа і аўдыё)
Ніколі ў апошнія гады пытанні медыцыны і біяэтыкі не стаялі гэтак востра, як у разгар пандэміі каронавіруса.
Уладзімір Мацкевіч: Мы маем велізарны выклік гуманізму і гуманнасці ў іх сучасным выглядзе
Уладзімір Мацкевіч: Мы маем велізарны выклік гуманізму і гуманнасці ў іх сучасным выглядзе
У чым палягае антрапалагічны сэнс пандэміі каронавіруса, як яна ўжо змяніла і яшчэ зменіць Беларусь, свет і чалавека?
Право на наследие по стандартам Конвенции Фаро: возможно ли в Беларуси?
Право на наследие по стандартам Конвенции Фаро: возможно ли в Беларуси?
27-28 марта Беларусский комитет ICOMOS и МНГО "ЕвроБеларусь" провели экспертный онлайн-семинар о расширении возможностей участия сообществ в управлении историко-культурным наследием.
Ядвіга Шырокая: Агратурызму не хапае інфраструктуры
Ядвіга Шырокая: Агратурызму не хапае інфраструктуры
Як аб’ядноўваць людзей, падтрымліваць жанчын і развіваць бізнес у беларускай вёсцы.
Міхалу Анемпадыставу сёння споўнілася б 56 год... (Аўдыё)
Міхалу Анемпадыставу сёння споўнілася б 56 год... (Аўдыё)
Мастак, паэт, аўтар словаў "Народнага альбома" Міхал Анемпадыстаў нарадзіўся 16 сакавіка 1964 года.
Оксана Шелест: При переписи населения допущено столько ошибок, что есть сомнения в ее результатах
Оксана Шелест: При переписи населения допущено столько ошибок, что есть сомнения в ее результатах
Население Беларуси сокращается, в Минске — растет. Таковы первые главные итоги переписи, прошедшей в октябре 2019 года.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 11
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.3
Еще несколько добавлений про сети и сетевое общество.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.2
Сетевое общество и сетевая коммуникация уже давно в центре внимания культурологов и политологов. Сейчас эта тема обсуждается в связке с интернетом и таким интернет-явлением, как социальные сети.
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Владимир Мацкевич: Русский образ мыслей — это подданство, а беларусский образ мысли — гражданский
Окровавленные руки русского империализма — сильный символ. Талантливый перформанс.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 10.1
Доступно ли гражданское общество непосредственному наблюдению? Как его можно увидеть, зафиксировать, измерить?
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.2
Мужество иметь собственное мнение, о котором я говорил в предыдущем фрагменте, ничего не стоит без истинности этого мнения.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 9.1
Мне часто приходилось слышать в разных ситуациях высказывание: "Я представляю здесь гражданское общество Беларуси/Х-ландии". И меня всегда коробило это высказывание.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 8
Беларусские политики не знают беларусского общества, не знают своей страны. И не хотят знать.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 7
Нет ничего практичнее хорошей теории.
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Владимир Мацкевич: Гражданское общество. Часть 6.2
Единство нации — это просвещенческая идея, или явление эпохи модерна.
Беларускія НДА супраць COVID-19

Якія выклікі пандэмія каронавіруса кідае грамадскім арганізацыям і як яны з імі спраўляюцца?

Политтехнологии третьего поколения. Вебинар Владимира Мацкевича #2 (Видео)

25 мая беларусский философ и методолог Владимир Мацкевич провел второй вебинар по теме: "Что нужно знать про политику в Беларуси, России и Украине, чтобы не дать себя обмануть".

Андрей Егоров — Al Jazeera: "Лукашенко ведет себя безответственно"

Беларусь столкнется с ухудшением экономической ситуации не только из-за пандемии, но и вследствие нефтяного конфликта с Россией.

Владимир Мацкевич: Продолжаем Думать Беларусь!

Пора валить! Знаю — кого и знаю — куда.