BE RU EN
rss facebook twitter

Беларускі рэжым у пастцы: паміж Расіяй і ўласным грамадствам (Відэа і аўдыё)

17.04.2022 «Еўрарадыё»
Беларускі рэжым у пастцы: паміж Расіяй і ўласным грамадствам (Відэа і аўдыё)
Policy & Politics
Чаму беларусі рэжым не спыняецца ў сваёй гульні ў пошук «экстрэмістаў»? Да якой ступені можна «закручваць гайкі» і ці варта разлічваць на хуткае «пацяпленне»?

Размова Змітра Лукашука з палітолагам Андрэям Ягоравым на «Еўрарадыё».

— Сённяшняга нашага госця мне вельмі прыемна бачыць, бо гэта не проста выдатны палітолаг, але і герой нашай новай кніг «Беларуская нацыянальная ідэя на маршы» — Андрэй Ягораў. Добры дзень, Андрэй.

— Добры дзень, Зміцер.

— Ну што ж, Андрэй, мы з вамі дамовіліся пагаварыць пра Беларусь як краіну экстрэмістаў, але я хачу пачаць з нечаканага заходу. Ёсць такі тэлеграм-канал «Генерал СВР». Безумоўна, да інфармацыі ўсіх гэтых каналаў трэба ставіцца крыху скептычна, тым не менш, мяне зацікавіў апошні іх допіс, я працытую на мове арыгіналу: «Перед встречей Лукашенко и Путина, 12 апреля 2022 года, Путин получил доклад, в котором говорится, что Лукашенко через посредников несколько недель назад возобновил переговоры с представителями руководства нескольких недружественных стран с целью предоставления гарантий личной безопастности ему и членам его семьи в случае добровольного отказа от власти. О результате переговоров в докладе не сообщалось». Мы ўжо не адзін раз чулі, што «я не буду трымацца пасінелымі пальцамі, як толькі народ скажа “сыходзь”, я сыду» і г.д. Ці можна верыць, пасля таго, што мы назіралі цягам апошніх двух гадоў, як мінімум, што вось Лукашэнка зараз добраахвотна пад нейкія гарантыі сыдзе з улады?

— Канечне, верыць гэтаму нельга. Тым больш, на гэта не трэба разлічваць. Адзінае, што гэты «звон» можа мець нейкія карэляцыі з рэальнасцю: мы бачым, як хутка змяняецца рыторыка Лукашэнкі адносна вайны ва Украіне і мірных перамоваў, дзе ён заяўляе, што Беларусь хоча стаць гарантам бяспекі...

— Не, чакайце. Лукашэнка сказаў: «Беларусі патрэбныя гарантыі бяспекі», гэта Лаўроў сказаў потым, што «Беларусь можа стаць гарантам».

— Тым больш, гэты зрух відавочна паказвае на тое, што Лукашэнка спрабуе ў вельмі дрэннай для яго сітуацыі лавіраваць. І, натуральна, ён разумее, што лёс незалежнасці Беларусі (і лёс ягонай улады) звязаны з вынікам перамоваў па Украіне, якія будуць адбывацца. Там будзе вырашацца фактычна статус расійскіх войскаў у Беларусі і, адпаведна, статус альбо абмежаванай незалежнасці, альбо ўзнаўлення поўнай незалежнасці Беларусі. І вось тут ён можа сапраўды шукаць нейкага выйсця на еўрапейскіх палітыкаў, краіны, якія б маглі ў гэтай сітуацыі падыграць Беларусі. Маглі б, напрыклад, запэўніць кіраўніцтва Украіны ў тым, што яны мусяць у ходзе гэтых перамоваў патрабаваць вываду расійскіх войскаў, недапушчэння ўвода расійскіх войска на тэрыторыю Беларусі. У гэтай сітуацыі ён спрабуе знайсці шляхі выхаду для сябе.

— Вашыя калегі, палітолагі з Цэнтра стратэгічных і знешнепалітычных даследаванняў, у сваім тэлеграм-канале, якія распісвалі неабходнасць выхаду Беларусі з ганебнай, як яны называюць, вайны, кажуць пра тое, што трэба дамагацца не толькі вываду расійскіх войскаў, але і вызвалення палітвязняў. Але пакуль пастаянна ідуць затрыманні, і не толькі: заводзяць крымінальныя справы на тых, хто ўжо сядзіць. Я сёння раніцай чытаў, што чарговыя экстрэмісцкія матэрыялы ў чарговага СМІ былі вынайдзеныя. Прафсаюз РЭП быў прызнаны экстрэмісцкім фармаваннем. Суцэльны экстрэмізм вакол. На фоне ўсяго гэтага, ці можна казаць, што рэжым будзе гатовы пайсці на нейкае пацяпленне, вызваленні, каб нешта змяніць і выкруціцца з гэтай сітуацыі?

— Рэкамендацыі, насамрэч, талковыя. Таму што яны дазваляюць зрабіць трук з паніжэннем вышыні жалезнай заслоны. Таму што Беларусь у сённяшняй сітуацыі апынаецца за жалезнай заслонай разам з Расіяй, калі яна застаецца ў статусе агрэсара.

— Я, дарэчы, дадам. Было пытанне ад нашага гледача: «Спадар Ягораў, якая верагоднасць, што Беларусь з Лукашэнкам застанецца па-за жалезнай заслонай, якая зараз апускаецца на Расію?»

— Адзінае выйсце ў гэтай сітуацыі ў тым, што Україна будзе патрабаваць іншага статусу, іншых адносінаў у дачыненні да Беларусі. І пэўныя крокі, натуральна, можа зрабіць сам беларускі рэжым. Патрабаваць вываду расійскіх войскаў, казаць пра тое, што мы былі вымушаныя Расіяй даць сваю тэрыторыю, не маглі нічога зрабіць, ну і вызваліць палітвязняў, знізіць узровень рэпрэсіўнага ціску. То бок, паказаць, што ён (рэжым) гатовы да лібералізацыі, хаця б да магчымых перамоваў і г.д. Гэта дазволіць калі не зняць жалезную заслону, то апынуцца ў сітуацыі, калі яна ў нас будзе трохі ніжэйшая, напалову прыкладна, чым для Расіі. У гэтай сітуацыі Беларусь апынецца як бы паміж цывілізаваным светам і, ізноў жа, Расіяй. З больш нізкім парогам санкцый, ціску, ізаляцыі. Шмат у чым гэта залежыць ад Украіны сёння.

— Але, глядзіце. З аднаго боку мы ўсе кажам пра Украіну, і нібыта Лукашэнка і беларускі рэжым самі разумеюць гэтую сітуацыю, у якую яны патрапілі з-за прысутнасці тут расійскіх войскаў. Але што мы назіраем? З аднаго боку, трэба неяк дамагацца вываду войскаў, з другога боку — заводзіцца крымінальная справа на чалавека за тое, што ён зняў расійскую вайсковую тэхніку на тэлефон і адправіў на нейкі тэлеграм-канал. У ГУБАЗіКу на дзвярах, каля якіх здымалі «пакаяльныя відэа», вісіць гэтае самае «Z». Ці можна казаць, што пры такіх настроях будуць рабіцца спробы дамагацца вываду войскаў? Атрымліваецца, супрацьстаўляць сябе.

— Тут рэжым у складанай сітуацыі, бо ім да сённяшняга часу грамадства ўспрымаецца як вораг, які пагражае ягонай уладзе не менш, чым Расія, і тут ён паміж двух агнёў. Спрабуючы, з аднаго боку, выкруціцца з сітуацыі ў адносінах з Расіяй, вывесці расійскія войскі і ўзнавіць кантроль над тэрыторыяй, а з іншага боку, не здаць сваю ўладу беларускаму грамадству, не пайсці на дэмакратызацыю. Але ў паводзінах сілавых органаў трэба разумець, што яны як флюгеры. Як і беларускія прапагандысты. Калі пачытаць, што пісалі на пачатку вайны ўсялякія Пятроўскія, Шпакоўскія і іншыя людзі такога кшталту, то ўбачыце, як яны наганялі «ура-патрыятызм»: «бліцкрыг», «праз тры дні» і г.д. Зараз гэта цалкам іншая рыторыка, бо яны паварочваюцца адносна таго, што кажа Лукашэнка. І мы можам пабачыць раптам, калі гэта спатрэбіцца для ўтрымання ўлады, у тым ліку і расправу з самім ГУБАЗіКам. Раптам Лукашэнка, як мы часам назіралі раней, скажа: «А што гэта вы так завінцілі гайкі? Не прадыхнуць. Вы ж злачынства робіце для Беларусі, трэба назад адкручваць», і пабачым які-небудзь наезд КДБ на ГУБАЗіК, разгром «гестапіка» і нейкую іншую сітуацыю. То бок, гэта ўсё можа змяніцца вельмі хутка, калі на самым высокім узроўні яны пабачаць менавіта ў гэтым магчымасць захавання сваёй улады. Таму я б глядзеў на гэта ў такім рэчышчы: пакуль была рыторыка поўнай падтрымкі Расіі, эксплуатаванне ідэі «нападу Украіны на Беларусь» і таго, што мы тут «абараняліся», то яны дзейнічалі такім чынам. А зараз, убачыўшы, што там наверсе нешта змянілася, яны, магчыма, ужо папрыбіралі гэтыя «Z» cа сваіх кабінетаў.

— Тым не менш, вернемся да сітуацыі павальнага «экстрэмізму» ў Беларусі. Ці ёсць нейкія сведчанні, прыкметы лібералізацыі? Ці пацяпленне пара б ужо распачынаць?

— Пакуль што нічога такога знешне не бачна, я спецыяльна паглядзеў статыстыку па «экстрэмісцкіх» каналах і чатах у Тэлеграме, як раз і за 2022 год. За тры месяцы гэтага года нашыя «органы» ўжо амаль напалову выканалі «норму» папярэдняга года. Калі за ўвесь папярэдні перыяд 447 чатаў ды каналаў было прызнаныя змяшчаюшчымі «экстрэмісцкія матэрыялы», то за гэты год ужо 205 тэлеграм-каналаў і чатаў прызнаныя за «экстрэмісцкія». Мы не бачым скарачэння ўзроўню рэпрэсій, наадварот, мы бачым накручванне. Нягледзячы на тое, што ў прынцыпе прызнанне «экстрэмісцкімі каналамі», «экстрэмісцкімі фарміраваннямі», прынамсі ў адносінах да тэлеграм-каналаў і тэлеграм-чатаў, не надта ўплывае, я б сказаў, на дынаміку карыстальнікаў гэтых крыніц.

— З улікам таго, што цяпер «экстрэмістамі» можна лічыць усіх, хто быў падпісаны на гэтыя каналы, такое адчуванне, што іх ужо болей, чым насельніцтва ў Беларусі.

— Так, «экстрэмістаў» у нас ужо болей, чым людзей. Цяпер гэты «экстрэмізм» нацягваецца на любую грамадска-палітычную дзейнасць у Беларусі, чым бы чалавек ні займаўся — ці гэта малая група людзей, якія вырошчваюць кветкі, ці гэта сродак масавай інфармацыі, ці афіцыйна зарэгістраваная прафсаюзная арганізацыя. Усё што заўгодна можа быць прызнанае «экстрэмісцкім фармаваннем» ці «тэрарыстычнай арганізацыяй».

— Мала таго, людзей абвінавачваюць чарговы раз, заводзяць новыя справы, як у сітуацыі з журналісткай «Белсата» Кацярынай Андрэевай, якая даседжвае свой першы тэрмін, які таксама атрымала ні за што, а тут яшчэ ёй пагражае неймаверным тэрмінам за нібыта «здраду Радзіме». Ці Уладзімір Мацкевіч. Якая, дарэчы, сітуацыя зараз з ім? Яму таксама зараз «шыюць» нейкія дадатковыя артыкулы?

— Так, як мы даведаліся з праўладных тэлеграм-каналаў, якія «злілі» інфармацыю напрыканцы галадоўкі Мацкевіча, яму прыпісалі новы артыкул. Гэта артыкул 361-1 — за «стварэнне экстрэмісцкага фармавання», і, хутчэй за ўсё, гэта звязана з удзелам Мацкевіча ў платформе «Сход», якая таксама была прызнана «экстрэмісцкім фарміраваннем».

— Гэта ваша меркаванне што можа быць звязана са «Сходам»?

— Найхутчэй гэта звязана са «Сходам».

— Мацкевіч жа да аргазіацыі «Схода» ўвогуле не меў ніякага дачынення, наколькі я ведаю.

— Ну так, «Сход» ствараўся групай з IT, гэта былі праграмісты, якія стварылі саму анлайн-платформу для арганізацыі галасавання. Гэта было зроблена у піку ВНС, які тады збіраўся. А далей гэта кіравалася за кошт таго, што людзі былі абраныя, і Мацкевіч у тым ліку. Ён быў там нават не самы вядомы чалавек і не самую вялікую колькаць галасоў набраў. Там быў Лібер, напрыклад, ці Баграцоў, за якіх галасавалі нашмат болей людзей. А потым там было самакіраванне. І зноў такі, Мацкевіч не займаў там ніякіх кіраўнічых пасадаў, быў шараговым удзельнікам «Сходу». Проста як публічна вядомая асоба больш увагі да сябе прыцягваў, але арганізацыю «Сходу» ўвогуле наўрадці камусьці можна прыпісаць. Нават я больш зрабіў для арганізацыі «Сходу», таму што тады я шмат агітаваў людзей з мясцовых супольнасцяў, з прафсаюзных супольнасцяў удзельнічаць у платформе, якая дазваляе галасаваць і ствараць такі «протапарламент».

— Відавочна, што гэта шыта белымі ніткамі ўся гэтыя справы. І з Мацкевічам, і з Андрэевай, і большасць усіх палітычных справаў. «Иногда не до законов» працягваецца?

— Яны яшчэ ўлічваюць публічную значнасць асобы і рэзананс, звязаны з ёй. Яны да сённяшняга часу не хочуць выпускаць знакавых палітычных вязняў, якія альбо ўжо мелі вельмі высокую рэпутацыю і іх выхад можа ўплываць на пратэстную мабілізацыю ў Беларусі, альбо яны набылі вось гэтыя гераічныя статусы, як Андрэева, як Паліна Шарэнда, сваімі ўчынкамі, паводзінамі. Яны такіх людзей проста баяцца выпускаць, бо гэта маральныя сімвалы для шмат каго з беларусаў, гэта гераічныя людзі, якія будуць змяняць матывацыю людзей у Беларусі, натхняць і вяртаць ім давер, матываваць на дзеянні і г.д. Таму яны гэтых людзей вельмі баяцца і спрабуюць закрыць іх надоўга, хоць аб’ектыўная сітуацыя ўсё больш і больш падштурхоўвае да таго, каб яны пачыналі думаць пра развінчванне сітуацыі і зніжэнне ўзроўню рэпрэсіўнага ціску.

— А навошта ім пра гэта думаць?

— Таму што гэтая сітуацыя паміж двух агнёў. Яны зараз баяцца Расіі, якая не справіўшыся з Украінай, справіцца з Беларуссю. Канечне, яны не думаюць, што Беларусь кудысьці ўцячэ, але можна пакінуць вайсковы кантынгент і зрабіць лукашэнкаўскі ўрад больш лаяльным і гатовым да паглынання і сапраўднага выканання саюзных праграмаў, чаму б з гэтага не скарыстацца. Я думаю, што Расія ў гэтым бачыць ясную перспектыву. Для беларускага рэжыму гэта канец, яны гэта разумеюць і спрабуюць выкручвацца. Рэжым — гэта не толькі адзін Лукашэнка, гэта атачэнне: бюракраты, эліты, якія разумеюць, што Лукашэнка не вечны, а яны застануцца і пасля яго. Я думаю, што там вельмі нервовая сітуацыя. І апынуцца за жалезнай заслонай разам з Расіяй — гэта як апынуцца ў клетцы з тыграм. Яны не хочуць апынуцца ў клетцы з тыграм, яны хочуць, каб паміж імі і тыграм колькі прутоў было, якія б не дазвалялі тыгру з’еці іх саміх. А з іншага боку, ёсць значны эканамічна ціск. Рэсурсы сканчаюцца, іх трэба аднекуль браць. І таму яны ўжо зараз ідуць на пакуль што рытарычныя крокі, але яны паказальныя. Вось прыклад з Паркам высокіх тэхналогія: «зноў вернем ільготы, не будзем пераследваць, усё будзе добра». Чаму гэта адбываецца? Лібералізація — гэта даць магчымасць самому грамадству выратаваць сябе. Дайце беларусу магчымасць зарабляць, і ён будзе гэта рабіць. Дайце яму свабоды, і ён скарыстаецца гэтай магчымасцю, каб упарадкаваць сваё жыццё. І вось яны разумеюць сітуацыю, што самі яны не могуць нічога стварыць у прамысловым, прадуктовым, тэхналагічным, эканамічным сэнсе, але могуць даць грамадству больш свабоды, і грамадства само сябе выцягне. І, між іншым, думаюць яны, выцягне і іх таксама.

— Але ж вучаныя ўжо. Яны ж ведюць, што вось далі больш свабоды, далі магчымасць зарабляць, і «вот што этыя сволачы нам у 20-м годзе зрабілі-устроілі, з загонаў вырашылі вырвацца».

— Так, канешне. Таму гэта страшна, і таму яны цяпер шукаюць розных гарантыяў. Не думаю, што наўпрост перамовы з заходнімі краінамі ўжо ідуць, але думкі ў гэтым напрамку мусяць быць. Таксама яны думаюць, якім чынам рухацца да лібералізацыі і адпускання грамадства на «самакармленне» так, каб гэта не пагражала іхняй палітычная ўладзе. Я думаю, што ў іх няма яснай мадэлі, як гэта зрабіць, таму што адпусціць некаторых — гэта не вырашае сітуацыю, адппусціць усіх — немажліва, адпусціць яркіх лідараў — увогуле дрэнны для іх крок. Таму яны ў сітуацыі ваганняў, і да восені гэта будзе адным з галоўных кірункаў гульні беларускай улады. Знайсці нішу, магчымасці для захавання сваёй ўлады і ўзнаўлення легітымізацыі з боку Украіны, часткова з боку Захаду, і пры гэтым вызваленне грамадства, для таго, каб яно ўратавала і краіну, і іх саміх.

— Дарэчы, вось наш глядач нагадвае, што з’явілася навіна, што Беларусь разглядае магчымасць бязвізавага ўезду для суедзяў, маецца на ўвазе Літвы, Польшчы, Латвіі, Эстоніі. Ці можа гэта быць першым крокам для пацяплення?

— Гэта, зноў такі, знакі, якія беларускі рэжым дэманструе Захаду, які ён ўспрымае як партнёра па камункацыі. Ён так і не жадае камунікаваць з беларускай апазіцыя, беларускім грамадствам, але вось Захад для іх — суб’ект камунікацыі. Яны робяць знакі: «мы не такія дрэнныя», але, па сутнасці, гэта нічога не вырашае. Знакі знакамі, але зараз Захад будзе патрабаваць ясных дзеянняў ад беларускага рэжыму, і ўсё ўрэшце ўпіраецца ў пытанне палітычных зняволеных. І тут можа быць абмен, так бы мовіць, усіх на ўсіх. Захад не размяняе частковае зняццё санкцыяў на вызваленне часткі палітзняволеных. Гэтага гандлю ніколі не бывае і зараз не будзе, магчыма толькі сітуацыя, калі ўсе выйдуць, і ўсе санкцыі будуць замарожаныя.

— Усё ж такі «там» ёсць спадзяванні, што пацяпленне, лібералізація дадуць магчымасць уратавацца Лукашэнку, сям’і, рэжыму? І гэта пасля ўсяго, што было зроблена? Пасля рэпрэсій, пасля столькіх палітвязняў, пасля катаванняў, пасля фактына саўдзелу ў вайне супраць Украіны? Канешне, зараз можна гаварыць: «Ай-яй-яй, а хто эта всё наделал? Мы ж тут ні прычом, нічога, што ракеты з беларускай зямлі лятуць па украінскіх гарадах, но мы ж тут ні пры чом. Салдат жа беларускіх няма». Пасля ўсяго гэтага казаць могуць усё, што заўгодна, рабіць вось такія вочы, дурачкамі прыкідвацца. Ці павераць? Ці ўратуе?

— Ці паверыць беларускае грамадства, ці паверыць народ Беларусі? Не, не паверыць. Яны ведаюць, што ў гэтых людзей (улады) рукі ў крыві. Але, з іншага боку, грамадства адчувае таксама, што яно не мае зараз дастатковых рэсурсаў і дастатковага ўзроўню палітычнай мабілізацыі, каб апракінуць гэты рэжым. Сябар адзін мой кажа, што беларусы — гэта такія людзі, калі ім зрабіць што-небудзь злое, яны адразу не будуць хапацца за вілы, але яны запомняць, і калі прыдзе час, яны вілы дастануць і ў бок табе сунуць. І вось грамадства беларускае рэагуе прыкладна такім чынам, яно можа пайсці на гэта сціснуўшы зубы: «мы яшчэ патрываем вас тут, але час прыйдзе». Гэта будзе такі маўклівы абмен, гэта не дараванне, але згода на некаторы перыяд суіснавання, дзе калі вы нашых адпускаеце, мы згаджаемся на тое, што некаторы час вы яшчэ ўтрымліваеце фармальную ўладу. І, зноў такі, калі прыгадаць гістарычныя прыклады, то вайсковае становішча ў Польшчы скончылася фармальна ў 83-м, нефармальна — у 85-м годзе, і рэжым яшчэ стаяў там 4 гады, амаль да 89-га года, да Малой Канстытуцыі, Круглага стала. І тады, калі рэжым ваеннага становішча сканчаўся, то гэта была сітуацыя стомленнасці абодвух бакоў, польскае грамадства і слабая «Салідарнасць» на той перыяд не маглі перамагчы, а Ярузельскі і ягоныя генералы разумелі, што далейшае працягванне вайсковага становішча — гэта катастрофа для краіны ўвогуле. І, магчыма, у нас зараз вось гэтая сітуація, калі ні адзін, ні другі бок не могуць перамагчы, і патрэбен перыяд — не згоды, але суіснавання, — каб выратаваць незалежнасць і будучыню краіны. Такі сцэнар можа быць успрыняты, у пэўным сэнсе, абедзвума бакамі.

— Андрэй, даваце ўявім сабе сітуацыю, калі, скажам, нават пры жаданні Мінска намякнуць Маскве, што пара бы вашыя войскі ўбраць з тэрыторыі Беларусі, а тыя кажуць: «што-та мы тут не панімаем, што вы нам гаварыце, дзе ёсць, там і астануцца».

— Тут сітуацыя ў тым, што так можа быць, калі Україна зойме пазіцыю, што беларускае пытанне — гэта ўвогуле не нашае пытанне. І не будзе патрабаваць вываду расіскіх войскаў з Беларусіу. У гэтай сітуацыі Беларусь хутчэй за ўсё апынаецца за жалезнай заслонай разам з Расіяй, і тут мы, магчыма, на гады страчваем магчымасці нейкага сацыяльна-палітычнаяга дзеяння, і ўвогуле пытнане незалежнасці Беларусі будзе пад вялікім пытннем. Але тут трэба разумець, што імперыі нанесеная зараз Украінай такая рана, што яна памрэ. І дэструкцыя імперыі будзе закранаць усю імперскую прастору, у тым ліку і тую Беларусь, якая апынецца за жалезнай заслонай разам з Расіяй. І вось калі гэтыя дэструктыўныя працэсы пачнуцца, беларусы канешне будуць глядзець на акупантаў як на віноўнікаў таго, што адбываецца з намі ўсімі, і гэта можа быць фактарам уздыму і прычынай новай хвалі сацыяльна-палітычнага ўздыму беларусаў. Але калі гэта здарыцца пры такім негатыўным сцэнары, вельмі цяжка прагназаваць. Гэта можа заняць 10-15 гадоў.

— Нашыя гледачы пішуць, што сітуацыя, якую ты апісаў: не прабачаць, але сціснуўшы зубы пацярпець, каб выйшлі палітвязні, гэта і ёсць тая самая «перагорнутая старонка», якую вельмі хоча беларускі рэжым. Маўляў, з дулямі ў кішэні дзесяцігоддзямі хадзілі, гэта з аднаго боку, а з другога — кажуць: добра, выйдуць палітвязні, больш за тысячу іх, але колькі людзей за кратамі, якія палітвязнямі не прызнаныя, але сядзяць па палітычных артыкулах.

— Канешне, у гэтым прынцыпе «ўсіх на ўсіх» нам трэба казаць не толькі пра палітвязняў, але і ўвогуле пра ўсіх людзей, абвінавачаных па палітычных матывах, уключна з тымі, хто вымушаны быў эміграваць па палітычных матывах. Такія людзі мусяць таксама мець магчымасць вярнуцца. То бок, гэта мусіць закранаць увесь гэты «палітычны актыў».

— А гэта фактычна азначае, што трэба будзе вярнуць магчымасць незалежным СМІ працаваць, аднавіць недзяржаўныя арганізацыі, якія былі закрытыя і прызнаныя «экстрэмісцкімі».

— Альбо даць ім магчымасць зноў перарэгістравацца пад новой назвай. Усе мы, палітычна актыўныя, сёння закладнікі гэтага рэпрэсіўнага рэжыму. І нам, калі ўжо ісці на нейкі абмен, то толькі ўсіх палітычных закладнікаў, уключна палітзняволеных, абмежаваных ў правах медыя, палітычнай эміграцыі і г.д., на зняццё санкцыяў і частковую лібералізацыю сітуацыі ў Беларусі.

— Ну і каротка. Усё ж такі будзе гэта?

— Мы мусім разважаць у сітуаці «калі — то». Калі будзе гэта, то будзе і тое. Калі Украіна будзе патрабаваць вываду расійскіх войскаў з тэрыторыі Беларусі, калі Беларусь апынецца за больш нізкай жалезнай заслонай, чым Расія — то ў такой сітуацыі гэта пачнецца. І я думаю, што калі вайна скончыцца дастаткова хутка, то гэтыя працэссы ўжо будуць бачныя дзесці напрыканцы гэтага года.

— Ну, што ж, будзем спадзявацца, што сапраўды дачакаемся нейкага пацяплення, бо колькі ж можна зіме быць. Дзякуй вялікі.

В «СХОДе» прокомментировали предъявленное Владимиру Мацкевичу обвинение
Policy & Politics
В «СХОДе» прокомментировали предъявленное Владимиру Мацкевичу обвинение
15.04.2022 «Зеркало»

Беларусского философа и методолога Владимира Мацкевича обвиняют по трем статьям Уголовного кодекса, в том числе в создании «экстремистского формирования».

Беларускі рэжым у пастцы: паміж Расіяй і ўласным грамадствам (Відэа і аўдыё)
Policy & Politics
Беларускі рэжым у пастцы: паміж Расіяй і ўласным грамадствам (Відэа і аўдыё)
17.04.2022 «Еўрарадыё»

Чаму беларусі рэжым не спыняецца ў сваёй гульні ў пошук «экстрэмістаў»? Да якой ступені можна «закручваць гайкі» і ці варта разлічваць на хуткае «пацяпленне»?

Владимир Мацкевич: Три тезиса о предстоящем референдуме
Policy & Politics
Владимир Мацкевич: Три тезиса о предстоящем референдуме
07.09.2021 Владимир Мацкевич, философ и методолог

Тезисы были публично озвучены Владимиром Мацкевичам 2 августа 2021 года, за два дня до его ареста.

«Барометр рэвалюцыі» # 46: Першы этап беларускай рэвалюцыі скончаны: яго вынікі (Відэа)
Policy & Politics
«Барометр рэвалюцыі» # 46: Першы этап беларускай рэвалюцыі скончаны: яго вынікі (Відэа)
09.07.2021 «Барометр рэвалюцыі»

Беларуская рэвалюцыя працягваецца, але можна канстатаваць, што першы яе актыўны этап скончаны. Якія яго вынікі і спадчына?

«Барометр революции» # 45: Беларусские контрсанкции — «назло маме отморожу уши» (Видео)
Policy & Politics
«Барометр революции» # 45: Беларусские контрсанкции — «назло маме отморожу уши» (Видео)
01.07.2021 «Барометр революции»

Кому больше вреда от приостановки участия Беларуси в Восточном партнерстве и выхода из договора о реадмиссии — самой Беларуси или Евросоюзу?

Видео
Андрэй Вітушка — аб беларускай медыцыне

Аналітычны праект «Чацвёртая Рэспубліка» — гэта спроба пошуку падстаў і магчымых варыянтаў будучыні Беларусі, разгляд пытанняў пераходу ад існуючай у цяперашні час у краіне палітыка-эканамічнай мадэлі да варыянту сучаснай дэмакратычнай дзяржавы.