Среда 22 мая 2019 года | 21:04
  • бел / рус
  • eng

"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы

08.05.2019  |  Политика   |  Сяргей Навумчык, Радыё "Свабода",  
"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы

У якой ступені грамадства давярае афіцыйным інфармацыйным крыніцам?

Гутарка Сяргея Навумчыка з кіраўніком Цэнтра еўрапейскай трансфармацыі Андрэем Ягоравым — на Радыё "Свабода".

Сцісла:

  • Расійская інфармацыйная машына накіравана на стварэнне атмасферы страху і няпэўнасці.
  • Кіраўніцтва Беларусі сваёй закрытасцю само правакуе з’яўленне экзатычных версій.
  • З афіцыйных паведамленняў цяжка зразумець рэальную сітуацыю.
  • Адчужанасць улады ад грамадства значна большая, чым была ў савецкі час.
  • Інфармаванасць дэпутатаў у пэўных важных тэмах ненашмат большая, чым у звычайных людзей.

Афіцыйныя СМІ паведамілі са спасылкай на КДБ, што намеснік старшыні Савета бяспекі затрыманы пры спробе атрымаць хабар у 148000 долараў ад нейкай расійскай фірмы, якую пакуль абазначаюць як "Г".

Гэта тое, што маем афіцыйна.

А цяпер версіі, агучаныя ў сеціве — і ў беларускім сегменце, і ў расійскіх (ці прарасійскіх) тэлеграм-каналах.

Намеснік сакратара Савета бяспекі арыштаваны за спробу дзяржаўнага перавароту. Ён быў не адзін, неўзабаве будуць арыштаваныя некалькі супрацоўнікаў спецслужб.

Яшчэ версія: пераварот быў распрацаваны дэталёва аж да фізічнага знішчэння кіраўніка дзяржавы. Прычым змоўнікі хацелі памяняць вектар развіцця ў бок ЕС і НАТА. І ўдзельнічаў у гэтым Віктар Лукашэнка — які нібыта цяпер пад хатнім арыштам: гэта вынікае з таго, што ён не з’явіўся на матакрос, дзе яго чакалі. Ну проста сюжэт палатна расійскага мастака Мікалая Ге "Цар Пётар I дапытвае царэвіча Аляксея Пятровіча ў Пецяргофе".

Іншая версія: не ў бок НАТА, а ў бок Расіі хацелі развярнуць Беларусь змоўнікі ("И не на лавке, а на полу легла Шепчиха, — подхватила баба, стоя у порога..." — Гогаль, "Вій"). А пра пераварот Лукашэнку паведаміў Пуцін на сустрэчы ў Кітаі.

Не, не Пуцін, пішуць іншыя — наадварот, Лукашэнка пасварыўся з Пуціным, запусціў у яго крэслам, калі пачуў, што той прапануе яму, кіраўніку Беларусі, не што іншае, як анексію.

У адказ на пытанне "Нашай Нівы" прэсавая сакратарка Лукашэнкі Наталля Эйсмант параіла не чытаць тэлеграм-каналы, якія пішуць пра нібыта наяўную "змову сілавікоў". Парада добрая, толькі нагадвае дыялог з булгакаўскага твору: "Не чытайце савецкіх газэт!" — "Дык іншых няма!" — "Вось ніякіх і не чытайце!".

— Андрэй, чаму з’яўляюцца такія версіі, чым гэта патлумачыць і ці ўбачылі вы ў гэтых версіях хоць нешта, што было б праўдай?

— ​Колькасць версій множыцца, бо ніякай адкрытай інфармацыі пра дзейнасць беларускай сістэмы ўлады мы не маем. Гэта вельмі закрытая сістэма, і што адбываецца наверсе, мы не можам даведацца. Чыноўнікі не ідуць на кантакты, ім нават забаронена ісці на кантакты з медыя, за імі ўстаноўлена назіранне спецыяльных служб, і ўсе кантакты чыноўнікаў, асабліва найвышэйшага ўзроўню, з незалежнымі структурамі адсякаюцца. І вось такая закрытасць спараджае шмат спекуляцый у выпадку падобных падзей. Гэта з аднаго боку.

А з іншага боку, вядома, працуе расійская інфармацыйная машына, накіраваная на стварэнне страху і няўпэўненасці ўнутры беларускага грамадства. І яна прадукуе частку мэсэджаў, дзе неабавязкова спалучаецца адно з другім, бо іх мэта — не данесці інфармацыю ці даць разуменне сітуацыі, а стварыць якраз гэты стан няўпэўненасці, стварыць адчуванне, што Лукашэнка, увогуле ўлада не кантралюе сітуацыю ў Беларусі, і рыхтаваць сітуацыю да магчымай анексіі.

Віктар Лукашэнка — вышэй за прэм’​ера ці ніжэй?

— Зачыненасць улады, пра якую вы сказалі, журналісты асабліва добра бачаць. Я вось думаў, ці можна яе параўнаць з савецкімі часамі канца 1970-х, калі людзі бачылі толькі партрэты членаў Палітбюро ці іх саміх на маўзалеі, а крэмленолагі ў якім-небудзь Вашынгтоне вылічвалі ступень уплыву таго ці іншага члена Палітбюро па тым, наколькі блізка ці далёка ён стаіць ад генеральнага сакратара. І я прыйшоў да высновы, што не зусім адэкватнае такое параўнанне. Бо тады прынамсі можна было вылічыць, што да Брэжнева бліжэйшы быў Суслаў, потым — Кірыленка, потым — Чарненка, а Зімянін вельмі далёка, ну, Зімянін не быў у Палітбюро, а вось Пельшэ быў, але стаяў не блізка. Што цяпер? Абсалютна невядома. Мы разумеем, што ўсім кіруе Лукашэнка, а вось якія рэальныя функцыі таго ж самага Віктара Лукашэнкі? Ці, напрыклад, сакратара Савета бяспекі? І дзе ў гэтым раскладзе знаходзіцца прэм’ер-міністар? Ці ён сапраўды другая асоба, якою мусіць быць паводле Канстытуцыі, ці 42-я — пасля нейкіх невядомых нам супрацоўнікаў апарата Савета бяспекі? Мы не ведаем.

—​ Так, вы маеце рацыю. І скажу болей. Калі выкарыстоўваць вашае параўнанне з СССР, дык сітуацыя ў сучаснай Беларусі значна горшая, бо ў савецкія часы не было такога адчужэння паміж партыйнай уладай і грамадствам. Напрыклад, пісьменнікі, хаця і знаходзіліся пад ціскам, але ўсё ж мелі кантакты з уладамі, маглі атрымліваць нейкую інфармацыю. А ў Беларусі створана татальная адчужанасць улады, і ўсякія кантакты абразаюцца, няма ніякага ператоку людзей з грамадзянскай супольнасці ва ўладу і наадварот. Нават у іншых краінах т.зв. "Еўразійскага саюза" такога няма — калі паглядзім на Казахстан, мы не заўважым такой рэзкай лініі падзелу паміж грамадствам і ўладай. А ў Беларусі гэта ёсць. Ёсць варожасць паміж рознымі часткамі беларускага грамадства. Таму сітуацыя больш складаная, чым у савецкія часы, калі ідзецца пра веданне, што адбываецца ва ўладзе.

І вы таксама маеце рацыю ў тым, што мы не можам ведаць, аналізуючы фармальную структуру пасад, хто валодае рэальнай уладай і як гэтая рэальная ўлада размеркавана. Бо фармальная структура — гэта толькі адна частка функцыявання ўладнай сістэмы. Іншая частка — гэта розныя групы ўнутры улады, якія маюць уплыў на прыняцце рэальных палітычных рашэнняў. Ну і ёсць, вядома, міжасабовыя адносіны і ўзаемазалежнасці ўнутры сістэмы. І гэтыя міжасабовыя сувязі ў аўтарытарнай сістэме набываюць часам вельмі вялікую ролю. Таму казаць рэальна, хто такі той ці іншы чалавек, на што ён уплывае, якія вагары ўлады ён мае — мы не можам.

Кроплі праўды з вялікай хлусні

—​ А як бы вы ацанілі ступень даверу да афіцыйнай інфармацыі, да заяў той жа спн. Эйсмант з боку грамадства і экспертнай супольнасці? Калі зноў жа прыгадваць СССР, дык ступень даверу да афіцыйнай інфармацыі ў апошнія дзесяцігоддзі была невысокая. Хаця інфармацыя была мінімальная, толькі пра з’езды КПСС ды пленумы ЦК, пра пасяджэнні Палітбюро паведамлялася ўжо толькі пры Гарбачове.

—​ ​Як аналітык я карыстаюся, вядома, неафіцыйнай інфармацыяй. Афіцыйныя паведамленні сканструяваныя так, што з іх наўрад ці можна зразумець рэальную сітуацыю. Яны адлюстроўваюць толькі адзін бок, дэманструючы афіцыйную пазіцыю, тое, як улады хочуць, каб сітуацыя ўспрымалася. А не якая яна ёсць насамрэч. Успрымаецца прыблізна так: "Яны, вядома, нам хлусяць, але з гэтага можна нешта зразумець". Таму аналітыкам, акрамя афіцыйнай інфармацыі, неабходна выкарыстоўваць іншыя крыніцы. Разглядаць сітуацыю ў комплексе. Толькі ў такім выпадку можна штосьці зразумець, і тое не заўсёды. Напрыклад, мне вельмі смешна чытаць развагі некаторых аналітыкаў пра групоўкі ва ўладзе, якія змагаюцца адна з адной: маўляў, адны арыентуюцца на Маскву, другія — на Захад, але ні ў кога насамрэч няма і мінімальнай інфармацыі.

Людзі могуць пайсці на радыкальныя дзеянні

—​ Мы разважалі пра аналітыкаў, пра экспертную супольнасць, пра СМІ, але калі гаварыць пра грамадства, дык у дэмакратычнай праўнай дзяржаве нават такая сітуацыя, якая была вакол расійскага амбасадара Бабіча, ужо выклікала б паседжанне парламенцкай камісіі міжнародных спраў з удзелам міністра замежных спраў ці яго намесніка, і дэпутаты б атрымалі поўную інфармацыю, і потым бы давялі яе да журналістаў, а праз іх — да выбарнікаў (акрамя таго, што ўтрымлівае нейкую дзяржаўную таямніцу). Тое ж самае наконт сітуацыі ў Пекіне — у адкрытым грамадстве кіраўнік дзяржавы быў бы вымушаны растлумачыць парламенту, чаму ён скарэктаваў праграму, што там на праўдзе было з Пуціным, пагатоў калі ўзнікаюць пытанні пра пагрозу анексіі. Тут жа мы бачым іншае — тое, што мы называем "парламент", знаходзіцца прыблізна ў такім жа няведанні, як і дзядзькі ў курылцы мінскага трактарнага завода.

—​ ​Так, на ўзроўні нашага цацачнага парламента няма магчымасці даведацца пра сітуацыю, ну і ўсё грамадства не мае магчымасці даведацца пра падзеі. І гэта вельмі небяспечна. Бо калі людзі бачаць гэтую пагрозу анексіі, калі яны чытаюць гэтыя інтэрнэт-стужкі і тэлеграм-каналы з вельмі супярэчлівай інфармацыяй, гэта можа прывесці да радыкалізацыі грамадства. Прычым атамізаванасць беларускага грамадства адыгрывае дрэнную ролю. Людзі, асэнсоўваючы пагрозу сваім каштоўнасцям, бачачы, што яны адны, што няма іншых, хто б пра гэта клапаціўся, думаючы, што дзяржава ігнаруе іх інтарэсы і гатовая здаць незалежнасць, — гэтыя людзі могуць пайсці на радыкальныя дзеянні, бо яны проста не бачаць іншага выйсця. Неінфармаванне грамадства пра такія вельмі важныя рэчы ў перспектыве можа выліцца ў вельмі небяспечныя дзеянні.

Падпісвайцеся на правільны Telegram-канал — "Думаць Беларусь": http://t.me/methodology_by!

Другие новости раздела «Политика»

Андрэй Ягораў: Падчас Еўрапейскіх гульняў можна чакаць і прэвентыўных арыштаў незадаволенных уладай
Андрэй Ягораў: Падчас Еўрапейскіх гульняў можна чакаць і прэвентыўных арыштаў незадаволенных уладай
Беларусь рыхтуецца да Еўрапейскіх гульняў. Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ аб дадатковых захадах бяспекі падчас спартовага мерапрыемства.
Андрей Егоров: Торговля с Украиной важнее личных симпатий или антипатий беларусского руководителя
Андрей Егоров: Торговля с Украиной важнее личных симпатий или антипатий беларусского руководителя
Александр Лукашенко не поехал на инаугурацию нового украинского президента Владимира Зеленского. Официальный Минск в Киеве представлял заместитель премьер-министра Беларуси Игорь Ляшенко.
Дзесяць гадоў з правам перапіскі
Дзесяць гадоў з правам перапіскі
Перспектывы Беларусі ва Усходнім партнёрстве пакуль цмяныя. Дый у Еўропы за 10-годдзе змяніліся прыярытэты — яна хоча бачыць побач з сабой стабільных і надзейных партнёраў, з якімі праблем не будзе.
Отмена смертной казни. Официальный Минск забалтывает проблему
Отмена смертной казни. Официальный Минск забалтывает проблему
Власти Беларуси по-прежнему не видят для себя выгод в отмене высшей меры наказания.
Андрей Егоров: Желание есть, а на практике — стабильность
Андрей Егоров: Желание есть, а на практике — стабильность
Восточному партнерству 10 лет, и все эти годы Беларусь является участником европейской инициативы.
Упрощение визового режима между ЕС и Беларусью: сказка без конца
Упрощение визового режима между ЕС и Беларусью: сказка без конца
Уже без малого пять лет Минск и Брюссель обсуждают два соглашения — по упрощению визового режима и реадмиссии, которые должны быть подписаны в пакете.
Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага
Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага
10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?
Андрэй Ягораў: Дзякуючы Усходняму партнёрству, Беларусь застаецца ў арбіце еўрапейскага ўплыву
Андрэй Ягораў: Дзякуючы Усходняму партнёрству, Беларусь застаецца ў арбіце еўрапейскага ўплыву
Гэтымі днямі ў Бруселі адбываюцца ўрачыстасці, прымеркаваныя да 10-годдзя праграмнай ініцыятывы ЕС "Усходняе партнёрства".
Владимир Мацкевич: Риторика победы в войне — "скрепа", удерживающая население на огромной территории
Владимир Мацкевич: Риторика победы в войне — "скрепа", удерживающая население на огромной территории
В чем смысл агрессивной эксплуатации властями темы победы над фашизмом? И как долго это тема сможет помогать беларусскому руководителю в отношениях с Москвой?
"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы
"Крэсла ў лоб Пуціну" і "хатні арышт Віктара Лукашэнкі": ці варта чытаць тэлеграм-каналы
У якой ступені грамадства давярае афіцыйным інфармацыйным крыніцам?
Егоров: Лукашенко не хочет обострять конфликт с Кремлем, но и для Европы он остается нерукопожатным
Егоров: Лукашенко не хочет обострять конфликт с Кремлем, но и для Европы он остается нерукопожатным
13-14 мая в Брюсселе пройдут мероприятия, посвященные десятилетию программы ЕС "Восточное партнерство".
Стаўкі Расіі значна большыя, чым проста захаванне Беларусі ў сферы свайго ўплыву (Аўдыё)
Стаўкі Расіі значна большыя, чым проста захаванне Беларусі ў сферы свайго ўплыву (Аўдыё)
Як выглядае "пейзаж пасля бітвы за Бабіча?" Хто перамог, хто прайграў у выніку скандалу вакол расійскага амбасадара? Як Расія будзе праводзіць сваю стратэгічную лінію адносна Беларусі ў новых умовах?
Андрей Егоров: Мало фактов, позволяющих сказать, что планы Кремля поглотить Беларусь несерьезные
Андрей Егоров: Мало фактов, позволяющих сказать, что планы Кремля поглотить Беларусь несерьезные
Путин отозвал посла России в Беларуси Михаила Бабича, новым послом назначен сенатор Дмитрий Мезенцев.
Владимир Мацкевич: Кремль не отказывается от сценария аншлюса Беларуси. Расслабляться не следует
Владимир Мацкевич: Кремль не отказывается от сценария аншлюса Беларуси. Расслабляться не следует
На сайте президента России сегодня вечером опубликован текст указа о назначении нового посла России в Минске Дмитрия Мезенцева — вместо оскандалившегося Михаила Бабича.
Андрей Егоров: Конфликт лежит в противоречиях между Беларусью и Россией
Андрей Егоров: Конфликт лежит в противоречиях между Беларусью и Россией
Кремлевская пропаганда, не умолкая, говорит о возможном отзыве посла России в Беларуси Михаила Бабича.
Мацкевіч: Улады адчуваюць сябе пераможцамі над грамадзянскай супольнасцю і палітычнай апазіцыяй
Мацкевіч: Улады адчуваюць сябе пераможцамі над грамадзянскай супольнасцю і палітычнай апазіцыяй
"Улады адчуваюць сябе пераможцамі над грамадзянскай супольнасцю і палітычнай апазіцыяй дзесьці з 2006 года", — кажа філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч.
Коммерсантъ: "Беларусский "Крымнаш" все ближе" (Аудио)
Коммерсантъ: "Беларусский "Крымнаш" все ближе" (Аудио)
Отношения России и Беларуси вновь обострились: Минск начал плановые работы на нефтепроводе "Дружба", в результате чего под вопросом оказался транзит российской нефти в Европу.
Что делать: три главных пункта
Что делать: три главных пункта
Что бы я ни писал, с кем бы ни разговаривал о положении дел в стране, везде слышу один и тот же вопрос в нескольких вариантах: "А что ты предлагаешь?", "Что делать?", "Есть ли у тебя стратегия?"
Письмо к Лукашенко: философ заявил об угрозе аннексии со стороны России
Письмо к Лукашенко: философ заявил об угрозе аннексии со стороны России
Философ Владимир Мацкевич объяснил в интервью Deutsche Welle, что побудило его написать резонансное письмо президенту Беларуси об угрозе со стороны России и почему он говорит о возможной аннексии.
Крыжы ў Курапатах, мініраванні крам — ад чаго адцягваюць нашу ўвагу? (Відэа і аўдыё)
Крыжы ў Курапатах, мініраванні крам — ад чаго адцягваюць нашу ўвагу? (Відэа і аўдыё)
Знос крыжоў у Курапатах, лжэмініраванне гандлёвых цэнтраў, пераслед незалежнага прафсаюза гарнякоў, вобшук у офісе “Белсат” і затрыманні актывістаў — усе гэтыя падзеі звязаныя.
«Пропал страх и появилась уверенность»

Участники кампании «Повестка 50» представили собственные концепции проектов для решения проблем людей с инвалидностью в своих городах.

Doing Crypto Index: первый проект FlyUni Labs

Представляем вашему вниманию Doing Crypto Index — первый проект лаборатории Летучего университета FlyUni Labs.

Улад Вялічка — пра ўдзел Беларусі ва Усходнім партнёрстве: трэба больш жадаць і намагацца большага

10 год удзелу Беларусі ва Усходнім партнёрстве. Што гэта дало нашай краіне? Як складваліся адносіны з ЕС? Якімі магчымасцямі Беларусь да гэтага часу не скарысталася? Чаго чакаць надалей?

Методолог Мацкевич: "Чернобыльский шлях" нужно сохранить, отвязавшись от протестов (Видео)

Три десятка лет истории проведения "Чернобыльского шляха", приуроченного к годовщине катастрофы на Чернобыльской АЭС, делают его культурным достоянием Беларуси.