Вторник 16 января 2018 года | 12:30
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

29.03.2015  |  Политика   |  Аляксей Юрыч,  ЕўраБеларусь
Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

Страх, навеяны крывавым разгонам пасля прэзідэнцкай кампаніі 2010 года і падзеямі ва Украіне, вельмі моцна ўкараніўся ў грамадстве.

Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” прагназуе на 2015 год пэўны рост палітычных і сацыяльных акцыяў пратэсту. Агульнанацыянальныя палітычныя акцыі кшталту прэзідэнцкіх выбараў заўсёды актывізавалі частку беларускага грамадства. А падзенне жыццёвага ўзроўню беларусаў хутчэй за ўсё прывядзе да павышэння пратэстнай актыўнасці. Аднак рост колькасці акцыяў наўрад ці прывядзе да павелічэння іхняга ўплыву на палітычныя працэсы ў Беларусі.

Інстытут “Палітычная сфера” правёў даследаванне “Пратэстная актыўнасць ў Беларусі ў 2014 годзе (вулічныя акцыі, выбарчыя пікеты, сацыяльныя канфлікты)”. Па звестках аналітыкаў, у 2014 годзе, за кошт выбарчых пікетаў, адбылося больш публічных акцый, чым у 2013 - м: 81 супраць 64. Але чакалася, што пратэстная актыўнасць беларускіх палітычных актараў вырасце ў большай ступені: на фоне мясцовых выбараў, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў і на тле падзей ва Украіне. Апошнія сыгралі сваю ролю – 17 з 52 публічных акцый (без уліку выбарчых пікетаў) былі прысвечаны ўкраінскім падзеям. У сувязі з гэтымі падзеямі таксама адбылася палітызацыя такіх суб’ектаў, як фанацкія каляфутбольныя субкультуры (вынікі не прымусілі сябе чакаць - на дзейнасць фанацкіх груповак звярнулі больш пільную ўвагу органы ўлады).

Колькасць выяўленых за 2014 год сацыяльных сутыкненняў таксама нязначна вырасла (46 у 2014 годзе, супраць 39 у 2013 годзе), прычым выключна за кошт працоўных канфліктаў: калі ў 2013 г. іх было налічана 11, то ў 2014 годзе - ужо 18, што можа дадаткова сведчыць пра пагаршэнне эканамічнай сітуацыі (хуткі рост цэн і вельмі невысокі рост заробкаў, запазычанасці прадпрыемстваў).

2015 – год прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, калі традыцыйна вырастае актыўнасць палітычных арганізацый, а ўлады імкнуцца звесці сацыяльную напружанасць у грамадстве да мінімуму. Таму ад яго можна чакаць большага, у параўнанні з 2013 і 2014, росту як палітычных, так і сацыяльных выступленняў. Пры гэтым “паспяховаць” (колькасць пазітыўных рашэнняў) у выпадку непалітычных акцый пратэсту можна заўважна вырасці.

Галоўныя тэндэцыі мінулага года і прагнозы на 2015 год Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” каментуе дырэктар Інстытута палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” (Літва) Андрэй Казакевіч.

- Якія тэндэнцыі ў пратэстных настроях беларусаў выявіла даследаванне інстытута “Палітычная сфера”?

- Пратэстная актыўнасць даволі невысокая, прынамсі, у параўнанні з Украінай. Большасць пратэстных акцыяў носяць малаколькасны характар. Абсалютная большасць акцый (калі не лічыць адзіночныя пікеты) не з’яўляюцца палітычнымі, то бок, не звязаныя з палітызацыяй тых ці іншых сфераў жыцця.

Фактычна самі пратэсты выступаюць механізмам звяртання ўвагі мясцовай улады , дырэктараў прадпрыемстваў, кіраўніцтва краіны на сацыяльныя або эканамічныя праблемы.

- Пратэстныя выступленні летась насілі выключна сацыяльны характар. Што гэта азначае?

- Не зусім так. Мела месца і шмат палітычных акцый. Але справа ў тым, што з іх толькі ў чатырох прымала удзел больш за 100 чалавек, а абсалютная большасць мела характар пікетаў з удзелам аднаго ці некалькіх чалавек.  Відавочна, што кантроль за палітыкай, палітычнымі працэсамі, у тым ліку і пратэстамі, з боку ўладаў дастаткова высокі. Таму асаблівага маштабу гэтыя акцыі не набылі. Прычынай таму з’яўляюцца ў тым ліку і падзеі ва Украіне, якія паказалі, што стыхійны пратэст можа прывесці да непрапарцыйнага гвалту. Большасць беларусаў відавочна не хоча, каб падзеі ў Беларусі развіваліся па ўкраінскім сцэнары.

Асноўным фактарам немасавасці пратэсту стаў досыць надзейны кантроль за палітычным жыццём з боку ўладаў, прэвентыўныя захады. Трэба таксама адзначыць, што сапраўды масавых акцыяў, у якіх удзельнічалі б хаця некалькі соцень людзей, зафіксавана вельмі мала, і звязаныя яны з традыцыйным апазіцыйным календаром святкавання пэўных датаў, а з палітычнай сітуацыяй у краіне яны звязаны толькі ўскосна.

- Летась зафіксаваны рост пратэстаў у параўнанні з 2013 годам. Аднак іхняя эфектыўнасць надзвычай нізкая. З чым гэта звязана, з малаколькаснасцю акцыяў?

- Найперш, так. Рост пратэстных настрояў трэба звязваць з мясцовымі выбарамі, што прывяло да павелічэння колькасці пікетаў, іншых дробных акцыяў. А нізкая эфектыўнасць звязаная з тэндэнцыяй памяншэння колькасці ўдзельнікаў, агульным крызісам у апазіцыі. Калі казаць пра палітычныя акцыі, то яны больш адрасаваныя медыям. У сучасных палітычных умовах змена фармату акцый малаверагодная: як толькі такі акцыі прыцягнуць большую ўвагу грамадскасці, то можна чакаць павышэння прэвентыўных захадаў з боку ўлады. 

- На 2015 год, год прэзідэнцкіх выбараў, даследчыкі прагназуюць рост як сацыяльных, так і палітычных пратэстаў. Ці бачныя прыкметы росту пратэстнай актыўнасці?

- Трэба адразу зазначыць, што гэта толькі прагноз. Прадбачыць такія працэсы цяжка, і падзеі могуць разгортвацца па рознаму.  Але існуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў.

Па-першае, значнае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі, рост беспрацоўя, скарачэнне магчымасцей працаўладкавання, падзенне даходаў і агульнае падзенне жыццёвага ўзроўню. Усё гэта павышае сацыяльную напружанасць у грамадстве і,  на нашу думку, мусіць прывесці да пэўнага росту пратэстнай актыўнасці.

Другі фактар – прэзідэнцкія выбары. Удзельнікі кампаніі (палітычныя партыі, кааліцыі, кандыдаты) так ці інакш будуць імкнуцца прыцягнуць да сябе ўвагу і мабілізаваць прыхільнікаў, што можа выліцца ў рост палітычных пратэстных акцый. Малаверагодна, што гэтыя акцыі будуць вельмі масавымі і частымі, але пэўная частка грамадства пад прэзідэнцкую кампанію будзе мабілізавана. Хаця ў гэтай кампаніі апазіцыя выглядае вельмі фрагментаванай, слаба актыўнай, і акцэнт не робіцца на масавыя акцыі. Падзеі  пасля выбараў 2010 года і палітычны крызіс ва Украіне, вельмі моцна уплываюць і на грамадства і на апазіцыйныя арганізацыі, пераш за ўсё ў форме непакою, што масавыя акцыі могуць прывесці да некантраляванага гвалту.

Аднак прэзідэнцкая кампанія і падзенне жыццёвага ўзроўню прывядуць да пэўнага росту пратэстных настрояў. Хаця само па сабе павелічэнне колькасці акцыяў не азначае, што іх уплыў на палітычныя працэсы будзе ўзрастаць і акажацца істотным. Тут варта адзначыць, што ў кантэсце выбарчай кампаніі адкрываецца “акно магчымасця” для непалітычных акцый пратэсту. Імкнучыся такія выступы як мага хутчэй пагасіць, улады будуць больш схільныя ісці на саступкі і кампрамісы. 

- Даследаванне параўновае ступень пратэстных настрояў у Беларусі з перадмайданавай Украінай. Як далёка Беларусь знаходзіцца ад перадмайдаванага незадавальнення?

- Калі аналізаваць колькасць, то пратэстная актыўнасць ў Беларусі больш чым у 8 разоў ніжэйшая, чым ва Украіне напярэдадні Майдана. Гэта сведчыць за тое, што верагоднасць развіцця палітычнай сітуацыі па ўкраінскім сцэнары невысокая. І шчыльнасць акцыяў меншая, і колькасць удзельнікаў. У Беларусі значна менш каналаў мабілізацыі насельніцтва пад акцыі пратэсту, больш абмежаваныя ўмовы для іх правядзення – усё ў сукупнасці паказвае, што градус напружанасці ў беларускім грамадстве, якая можа выпліснуцца ў масавы пратэст, як мінімум у 8 разоў ніжэйшы, чым ва Украіне.

Другие новости раздела «Политика»

Руководитель МИД Беларуси дал интервью китайскому агентству, разборки Москвы и Минска продолжаются
Руководитель МИД Беларуси дал интервью китайскому агентству, разборки Москвы и Минска продолжаются
Официальный Минск продолжает демонстрацию многовекторности как основы внешней политики — министр иностранных дел Владимир Макей дал интервью китайскому информагентству "Синьхуа".
Хто зможа атрымліваць візы ЗША ў Мінску? (Відэа)
Хто зможа атрымліваць візы ЗША ў Мінску? (Відэа)
Больш не трэба па візу ездзіць у Маскву, Варшаву, Кіеў або Вільню. Амбасада ЗША ў Мінску пашырыла візавыя паслугі для грамадзян Беларусі.
Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год
Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год
Центр правовой трансформации (Lawtrend) и Ассамблея неправительственных демократических организаций подготовили обзор свободы ассоциаций и правового положения НКО в Беларуси в период 2017 года.
Прогноз-2018: нормализация отношений — с Западом, похолодание — с Россией
Прогноз-2018: нормализация отношений — с Западом, похолодание — с Россией
Отношения Беларуси с Россией подвержены цикличности, когда период спокойных отношений сменяется конфликтами.
Неожиданные решения. За счет чего власти Беларуси улучшили имидж страны
Неожиданные решения. За счет чего власти Беларуси улучшили имидж страны
Во внешней политике официального Минска в 2017 году были и минусы, но итоговый результатм по факту можно назвать значимым.
Чым запомніцца 2017 год у Беларусі? (Відэа)
Чым запомніцца 2017 год у Беларусі? (Відэа)
2017 год быў багаты на гучныя падзеі, якія збольшага нічога не змянілі ні для Беларусі, ні для беларусаў.
Миллион беларусов готов идти на митинг. Стоит ли ждать революции в Минске? (Видео)
Миллион беларусов готов идти на митинг. Стоит ли ждать революции в Минске? (Видео)
Миллион беларусов готов идти на митинг, а 200 тысяч — на вооруженное восстание.
Враг моего врага
Враг моего врага
Молчать или не молчать — вот в чем вопрос! Мне как-то довелось писать о молчании философа. Да и просто о молчании довелось писать, не просто молчании, а о "вызывающем молчании".
Лукашэнка будзе кіраваць да 2025 года без выбараў? (Відэа)
Лукашэнка будзе кіраваць да 2025 года без выбараў? (Відэа)
Чаму Аляксандр Лукашэнка не пайшоў па шляху Уладзіміра Пуціна і не павялічыў прэзідэнцкі тэрмін?
Заробкі навукоўцаў у Год навукі не выраслі. Дык што ён даў? (Відэа)
Заробкі навукоўцаў у Год навукі не выраслі. Дык што ён даў? (Відэа)
"Заробкі беларускім навукоўцам сёлета, у Год навукі, не падвысілі".
Імітацыя дэмакратыі — эксперты з Масквы і Мінска пра выбары пры Пуціне і Лукашэнцы
Імітацыя дэмакратыі — эксперты з Масквы і Мінска пра выбары пры Пуціне і Лукашэнцы
Уладзімір Пуцін пацвердзіў свой удзел у выбарах прэзідэнта ў 2018 годзе. Пра гэта ён сказаў 6 снежня на сустрэчы з ветэранамі і працаўнікамі аўтазавода ГАЗ.
Восточное упорство
Восточное упорство
Саммит Восточного партнерства: стагнация или шаг вперед?
Усходняе партнёрства: праблемы ёсць, але ініцыятыва працуе (Фота)
Усходняе партнёрства: праблемы ёсць, але ініцыятыва працуе (Фота)
Саміт Усходняга партнёрства, які прайшоў у Бруселі 24 лістапада, выклікаў досыць крытычныя ацэнкі. Ці сапраўды ініцыятыва перажывае крызіс і якія прагнозы для краін-удзельніц?
Политологи: Минские соглашения по Украине изначально были обречены на провал
Политологи: Минские соглашения по Украине изначально были обречены на провал
Минские соглашения, которые должны были помочь разрешить ситуацию на востоке Украины, уже не раз подвергались критике.
Почему Минск не спешит развивать сотрудничество с ЕС
Почему Минск не спешит развивать сотрудничество с ЕС
Евросоюз, как показал Саммит Восточного партнерства, готов к более тесной кооперации с Беларусью, но готова ли она? И что могли бы выиграть беларусы от более тесного сотрудничества с ЕС?
В Бельгии провели протест против участия Беларуси в Саммите Восточного партнерства (Видео)
В Бельгии провели протест против участия Беларуси в Саммите Восточного партнерства (Видео)
"Лукашенко — троянский конь Кремля" — под таким лозунгом в Брюсселе прошел пикет против участия Беларуси в Саммите Восточного партнерства, который начнется уже сегодня.
Потеряет ли Беларусь статус миротворца?
Потеряет ли Беларусь статус миротворца?
О последствиях последних скандалов, связанных с Украиной, философ и методолог Владимир Мацкевич.
Андрэй Ягораў: Макей лепей прадставіць Беларусь у Бруселі, чым Лукашэнка
Андрэй Ягораў: Макей лепей прадставіць Беларусь у Бруселі, чым Лукашэнка
Дэлегацыю Беларусі на Саміце Усходняга партнёрства, які адбудзецца 24 лістапада, ачоліць міністр замежных спраў Уладзімір Макей.
Мікалай Кванталіяні: Мы не маем ілюзій, што пасля саміту Усходняга партнёрства нешта зменіцца
Мікалай Кванталіяні: Мы не маем ілюзій, што пасля саміту Усходняга партнёрства нешта зменіцца
На думку новага нацыянальнага каардынатара ФГС УП, беларуска-еўрапейскія адносіны перажываюць віток умоўнай лібералізацыі. Але ці будзе ён доўгім?
Саміт Усходняга партнёрства: ці збіраецца ЕС прапанаваць афіцыйнаму Мінску чарговы пернік? (Відэа)
Саміт Усходняга партнёрства: ці збіраецца ЕС прапанаваць афіцыйнаму Мінску чарговы пернік? (Відэа)
Як толькі ні акрэслівалі геапалітычную пазіцыю нашай краіны. І мост паміж Усходам ды Захадам, і новая перамоўная пляцоўка, і акоп, у якім мы сядзім з тымі, хто ў гэты момант крэдытуе нашую дзяржаву.
“Павестка 50” у Шчучыне: ад страху да актыўнай супольнасці (ФОТА)

Для таго, каб мясцовыя павесткі працавалі, людзям з інваліднасцю неабходна быць актыўнымі ў працэсах прыняцця рашэнняў і вырашэння праблем.

Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год

Центр правовой трансформации (Lawtrend) и Ассамблея неправительственных демократических организаций подготовили обзор свободы ассоциаций и правового положения НКО в Беларуси в период 2017 года.

Летучий университет запускает дистанционное обучение. Комментарий Татьяны Водолажской

Никто не будет отрицать, что сегодня фраза "тот, кто владеет информацией, владеет миром" актуальна как никогда. Хорошее образование, самосовершенствование — залог успешности в жизни.

Заробкі настаўнікаў: выжываць ці вучыць? (Відэа)

Ва Украіне істотна падвышаюць заробкі настаўнікаў. А што ў Беларусі? І ці можа падвышэнне заробкаў педагогам падвысіць узровень адукацыі?