Понедельник 24 апреля 2017 года | 18:04
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

29.03.2015  |  Политика   |  Аляксей Юрыч,  ЕўраБеларусь
Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

Страх, навеяны крывавым разгонам пасля прэзідэнцкай кампаніі 2010 года і падзеямі ва Украіне, вельмі моцна ўкараніўся ў грамадстве.

Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” прагназуе на 2015 год пэўны рост палітычных і сацыяльных акцыяў пратэсту. Агульнанацыянальныя палітычныя акцыі кшталту прэзідэнцкіх выбараў заўсёды актывізавалі частку беларускага грамадства. А падзенне жыццёвага ўзроўню беларусаў хутчэй за ўсё прывядзе да павышэння пратэстнай актыўнасці. Аднак рост колькасці акцыяў наўрад ці прывядзе да павелічэння іхняга ўплыву на палітычныя працэсы ў Беларусі.

Інстытут “Палітычная сфера” правёў даследаванне “Пратэстная актыўнасць ў Беларусі ў 2014 годзе (вулічныя акцыі, выбарчыя пікеты, сацыяльныя канфлікты)”. Па звестках аналітыкаў, у 2014 годзе, за кошт выбарчых пікетаў, адбылося больш публічных акцый, чым у 2013 - м: 81 супраць 64. Але чакалася, што пратэстная актыўнасць беларускіх палітычных актараў вырасце ў большай ступені: на фоне мясцовых выбараў, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў і на тле падзей ва Украіне. Апошнія сыгралі сваю ролю – 17 з 52 публічных акцый (без уліку выбарчых пікетаў) былі прысвечаны ўкраінскім падзеям. У сувязі з гэтымі падзеямі таксама адбылася палітызацыя такіх суб’ектаў, як фанацкія каляфутбольныя субкультуры (вынікі не прымусілі сябе чакаць - на дзейнасць фанацкіх груповак звярнулі больш пільную ўвагу органы ўлады).

Колькасць выяўленых за 2014 год сацыяльных сутыкненняў таксама нязначна вырасла (46 у 2014 годзе, супраць 39 у 2013 годзе), прычым выключна за кошт працоўных канфліктаў: калі ў 2013 г. іх было налічана 11, то ў 2014 годзе - ужо 18, што можа дадаткова сведчыць пра пагаршэнне эканамічнай сітуацыі (хуткі рост цэн і вельмі невысокі рост заробкаў, запазычанасці прадпрыемстваў).

2015 – год прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, калі традыцыйна вырастае актыўнасць палітычных арганізацый, а ўлады імкнуцца звесці сацыяльную напружанасць у грамадстве да мінімуму. Таму ад яго можна чакаць большага, у параўнанні з 2013 і 2014, росту як палітычных, так і сацыяльных выступленняў. Пры гэтым “паспяховаць” (колькасць пазітыўных рашэнняў) у выпадку непалітычных акцый пратэсту можна заўважна вырасці.

Галоўныя тэндэцыі мінулага года і прагнозы на 2015 год Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” каментуе дырэктар Інстытута палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” (Літва) Андрэй Казакевіч.

- Якія тэндэнцыі ў пратэстных настроях беларусаў выявіла даследаванне інстытута “Палітычная сфера”?

- Пратэстная актыўнасць даволі невысокая, прынамсі, у параўнанні з Украінай. Большасць пратэстных акцыяў носяць малаколькасны характар. Абсалютная большасць акцый (калі не лічыць адзіночныя пікеты) не з’яўляюцца палітычнымі, то бок, не звязаныя з палітызацыяй тых ці іншых сфераў жыцця.

Фактычна самі пратэсты выступаюць механізмам звяртання ўвагі мясцовай улады , дырэктараў прадпрыемстваў, кіраўніцтва краіны на сацыяльныя або эканамічныя праблемы.

- Пратэстныя выступленні летась насілі выключна сацыяльны характар. Што гэта азначае?

- Не зусім так. Мела месца і шмат палітычных акцый. Але справа ў тым, што з іх толькі ў чатырох прымала удзел больш за 100 чалавек, а абсалютная большасць мела характар пікетаў з удзелам аднаго ці некалькіх чалавек.  Відавочна, што кантроль за палітыкай, палітычнымі працэсамі, у тым ліку і пратэстамі, з боку ўладаў дастаткова высокі. Таму асаблівага маштабу гэтыя акцыі не набылі. Прычынай таму з’яўляюцца ў тым ліку і падзеі ва Украіне, якія паказалі, што стыхійны пратэст можа прывесці да непрапарцыйнага гвалту. Большасць беларусаў відавочна не хоча, каб падзеі ў Беларусі развіваліся па ўкраінскім сцэнары.

Асноўным фактарам немасавасці пратэсту стаў досыць надзейны кантроль за палітычным жыццём з боку ўладаў, прэвентыўныя захады. Трэба таксама адзначыць, што сапраўды масавых акцыяў, у якіх удзельнічалі б хаця некалькі соцень людзей, зафіксавана вельмі мала, і звязаныя яны з традыцыйным апазіцыйным календаром святкавання пэўных датаў, а з палітычнай сітуацыяй у краіне яны звязаны толькі ўскосна.

- Летась зафіксаваны рост пратэстаў у параўнанні з 2013 годам. Аднак іхняя эфектыўнасць надзвычай нізкая. З чым гэта звязана, з малаколькаснасцю акцыяў?

- Найперш, так. Рост пратэстных настрояў трэба звязваць з мясцовымі выбарамі, што прывяло да павелічэння колькасці пікетаў, іншых дробных акцыяў. А нізкая эфектыўнасць звязаная з тэндэнцыяй памяншэння колькасці ўдзельнікаў, агульным крызісам у апазіцыі. Калі казаць пра палітычныя акцыі, то яны больш адрасаваныя медыям. У сучасных палітычных умовах змена фармату акцый малаверагодная: як толькі такі акцыі прыцягнуць большую ўвагу грамадскасці, то можна чакаць павышэння прэвентыўных захадаў з боку ўлады. 

- На 2015 год, год прэзідэнцкіх выбараў, даследчыкі прагназуюць рост як сацыяльных, так і палітычных пратэстаў. Ці бачныя прыкметы росту пратэстнай актыўнасці?

- Трэба адразу зазначыць, што гэта толькі прагноз. Прадбачыць такія працэсы цяжка, і падзеі могуць разгортвацца па рознаму.  Але існуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў.

Па-першае, значнае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі, рост беспрацоўя, скарачэнне магчымасцей працаўладкавання, падзенне даходаў і агульнае падзенне жыццёвага ўзроўню. Усё гэта павышае сацыяльную напружанасць у грамадстве і,  на нашу думку, мусіць прывесці да пэўнага росту пратэстнай актыўнасці.

Другі фактар – прэзідэнцкія выбары. Удзельнікі кампаніі (палітычныя партыі, кааліцыі, кандыдаты) так ці інакш будуць імкнуцца прыцягнуць да сябе ўвагу і мабілізаваць прыхільнікаў, што можа выліцца ў рост палітычных пратэстных акцый. Малаверагодна, што гэтыя акцыі будуць вельмі масавымі і частымі, але пэўная частка грамадства пад прэзідэнцкую кампанію будзе мабілізавана. Хаця ў гэтай кампаніі апазіцыя выглядае вельмі фрагментаванай, слаба актыўнай, і акцэнт не робіцца на масавыя акцыі. Падзеі  пасля выбараў 2010 года і палітычны крызіс ва Украіне, вельмі моцна уплываюць і на грамадства і на апазіцыйныя арганізацыі, пераш за ўсё ў форме непакою, што масавыя акцыі могуць прывесці да некантраляванага гвалту.

Аднак прэзідэнцкая кампанія і падзенне жыццёвага ўзроўню прывядуць да пэўнага росту пратэстных настрояў. Хаця само па сабе павелічэнне колькасці акцыяў не азначае, што іх уплыў на палітычныя працэсы будзе ўзрастаць і акажацца істотным. Тут варта адзначыць, што ў кантэсце выбарчай кампаніі адкрываецца “акно магчымасця” для непалітычных акцый пратэсту. Імкнучыся такія выступы як мага хутчэй пагасіць, улады будуць больш схільныя ісці на саступкі і кампрамісы. 

- Даследаванне параўновае ступень пратэстных настрояў у Беларусі з перадмайданавай Украінай. Як далёка Беларусь знаходзіцца ад перадмайдаванага незадавальнення?

- Калі аналізаваць колькасць, то пратэстная актыўнасць ў Беларусі больш чым у 8 разоў ніжэйшая, чым ва Украіне напярэдадні Майдана. Гэта сведчыць за тое, што верагоднасць развіцця палітычнай сітуацыі па ўкраінскім сцэнары невысокая. І шчыльнасць акцыяў меншая, і колькасць удзельнікаў. У Беларусі значна менш каналаў мабілізацыі насельніцтва пад акцыі пратэсту, больш абмежаваныя ўмовы для іх правядзення – усё ў сукупнасці паказвае, што градус напружанасці ў беларускім грамадстве, якая можа выпліснуцца ў масавы пратэст, як мінімум у 8 разоў ніжэйшы, чым ва Украіне.

Другие новости раздела «Политика»

Владимир Мацкевич: Власть устраивало, что протесты ограничиваются только «декретом о тунеядстве»
Владимир Мацкевич: Власть устраивало, что протесты ограничиваются только «декретом о тунеядстве»
Философ и методолог Владимир Мацкевич дает оценку протестной весне.
Беларусский тупик?
Беларусский тупик?
Начало апреля было ознаменовано не только страшным терактом в соседней России, но и существенными изменениями внешнеполитической обстановки.
"Размова Мацкевіча" з Юрасём Губарэвічам (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Юрасём Губарэвічам (Відэа)
Чарговы запрошаны вядоўцай "Белсата" Уладзімірам Мацкевічам да размовы прадстаўнік беларускай апазіцыі — старшыня Руху "За Свабоду" Юрась Губарэвіч.
Хто "злівае" пратэсты ў Беларусі? (Відэа)
Хто "злівае" пратэсты ў Беларусі? (Відэа)
Чаму пратэсты ў Беларусі не маюць плёну? Палітолаг Андрэй Ягораў не бачыць сёння з боку апазіцыі хоць нейкай стратэгіі.
"Размова Мацкевіча" з Віталём Рымашэўскім (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Віталём Рымашэўскім (Відэа)
Вядоўца "Балсата" філосаф і метадодаг Уладзімір Мацкевіч працягвае выклікац да сабе на размову беларускіх апазыцыйных палітыкаў.
Макей принял участие в заседании СМИД СНГ
Макей принял участие в заседании СМИД СНГ
7 апреля в Ташкенте состоялось очередное заседание Совета министров иностранных дел Содружества Независимых Государств.
Пресс-релиз БНП в связи с очередным раундом диалога в формате Координационной группы ЕС-Беларусь
Пресс-релиз БНП в связи с очередным раундом диалога в формате Координационной группы ЕС-Беларусь
Беларусская национальная платформа ФГО ВП приветствует диалоговый процесс в формате Координационной группы ЕС-Беларусь, третий раунд которого состоялся в Минске 3-4 апреля 2017 года.
"Размова Мацкевіча" з Аляксеем Янукевічам (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Аляксеем Янукевічам (Відэа)
Вядоўца перадачы "Размова" філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч працягвае задаваць нязручныя пытанні лідарам беларускай апазіцыі.
Европарламент осудил разгон мирных демонстрантов в Беларуси‍
Европарламент осудил разгон мирных демонстрантов в Беларуси‍
Европарламент принял резолюцию по Беларуси, в которой осуждается разгон мирных демонстрантов на массовых демонстрациях по всей Беларуси на День воли, 25 марта.
На "нормандской" встрече в Минске  будут обсуждаться вопросы безопасности и гуманитарные
На "нормандской" встрече в Минске будут обсуждаться вопросы безопасности и гуманитарные
Об этом заявила представитель Украины в гуманитарной подгруппе трехсторонней контактной группы Ирина Геращенко.
Эканамічнае супрацоўніцтва Беларусі і ЕС немагчыма разглядаць асобна ад пытанняў правоў чалавека
Эканамічнае супрацоўніцтва Беларусі і ЕС немагчыма разглядаць асобна ад пытанняў правоў чалавека
У дыялогу беларускай дзяржавы і Еўрасаюза з удзелам грамадзянскай супольнасці змяніўся фармат, але актуалізаваліся праблемы 2010 года.
Партыя БНФ прапануе дэпутатам стварыць парламенцкую камісію па расследванні падзеяў 25 сакавіка
Партыя БНФ прапануе дэпутатам стварыць парламенцкую камісію па расследванні падзеяў 25 сакавіка
Партыя БНФ 4 красавіка перадала звароты да депутатаў Палаты прадстаўнікоў з прапановай стварыць парламенцкую каміссію по расследванні падзеяў 25 сакавіка.
Официальный Минск заявляет об урегулировании всех споров с Россией
Официальный Минск заявляет об урегулировании всех споров с Россией
Переговоры Александра Лукашенко и Владимира Путина длились более пяти часов сначала "один на один", а затем в расширенном составе.
Минюст вынес предупреждения ОГП и БНФ и грозит "другими мерами ответственности"
Минюст вынес предупреждения ОГП и БНФ и грозит "другими мерами ответственности"
Объединенная гражданская партия и БНФ получили предупреждения Минюста за преждевременное анонсирование акции протеста на День Воли.
Уладзімір Мацкевіч: Анлайны замінаюць хлусні і рэпрэсіям з боку ўлады (Відэа)
Уладзімір Мацкевіч: Анлайны замінаюць хлусні і рэпрэсіям з боку ўлады (Відэа)
Філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч разам з вядучым, паэтам Усеваладам Сцебуракам паразважалі пра адпрацаваныя "тэхналогіі хлусні" ўладаў Беларусі дзеля рэпрэсій.
В Кремле сообщили детали встречи Путина и Лукашенко
В Кремле сообщили детали встречи Путина и Лукашенко
Президент РФ Владимир Путин встретится в понедельник с президентом Беларуси Александром Лукашенко, главы государств обсудят спорные вопросы в формате "один на один".
Владимир Мацкевич: Чем быстрее "Союзное государство" будет денонсировано, тем лучше для Беларуси
Владимир Мацкевич: Чем быстрее "Союзное государство" будет денонсировано, тем лучше для Беларуси
"Союзное государство" не только мешает установить цивилизованные отношения с Европой, но мешает нормальным отношениям Беларуси и России.
Посол Суриков: вопрос размещения в Беларуси российской военной базы никогда не стоял
Посол Суриков: вопрос размещения в Беларуси российской военной базы никогда не стоял
Посол России в Беларуси Александр Суриков заявляет, что вопрос размещения в Беларуси российской военной базы никогда не стоял.
«Надо закрыть глаза на репрессии, так как с Лукашенко у нас общие интересы» - польский эксперт
«Надо закрыть глаза на репрессии, так как с Лукашенко у нас общие интересы» - польский эксперт
Если будет удар из России, то его должна принять Беларусь, а не Польша, считает польский эксперт Анджей Таляга.
Начался трехдневный официальный визит Лукашенко в Туркмению
Начался трехдневный официальный визит Лукашенко в Туркмению
В аэропорту Ашхабада главу Беларуси встретил заместитель премьер-министра – министр иностранных дел Туркмении.
Што не так у Беларусі з акадэмічнымі свабодамі і правамі студэнтаў?

Балонскія каштоўнасці ў нашай краіне не спяшаюцца рэалізаваць, а ўсё, што зроблена ў рэфармаванні сістэмы адукацыі, паступова пераўтвараецца ў анахранізм.

Социальная база программ трансформаций в Беларуси

Представляем вашему вниманию отчет по результатам социологического исследования "Социальная база программ трансформаций в Беларуси".

Беларусский тупик?

Начало апреля было ознаменовано не только страшным терактом в соседней России, но и существенными изменениями внешнеполитической обстановки.

"Дело "Белого легиона". Мы не должны молчать!

У каждого человека в биографии найдется воспоминание о группе, коллективе, сообществе, которые оставили след на всю жизнь.