Воскресенье 24 июня 2018 года | 08:04
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

29.03.2015  |  Политика   |  Аляксей Юрыч,  ЕўраБеларусь
Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

Страх, навеяны крывавым разгонам пасля прэзідэнцкай кампаніі 2010 года і падзеямі ва Украіне, вельмі моцна ўкараніўся ў грамадстве.

Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” прагназуе на 2015 год пэўны рост палітычных і сацыяльных акцыяў пратэсту. Агульнанацыянальныя палітычныя акцыі кшталту прэзідэнцкіх выбараў заўсёды актывізавалі частку беларускага грамадства. А падзенне жыццёвага ўзроўню беларусаў хутчэй за ўсё прывядзе да павышэння пратэстнай актыўнасці. Аднак рост колькасці акцыяў наўрад ці прывядзе да павелічэння іхняга ўплыву на палітычныя працэсы ў Беларусі.

Інстытут “Палітычная сфера” правёў даследаванне “Пратэстная актыўнасць ў Беларусі ў 2014 годзе (вулічныя акцыі, выбарчыя пікеты, сацыяльныя канфлікты)”. Па звестках аналітыкаў, у 2014 годзе, за кошт выбарчых пікетаў, адбылося больш публічных акцый, чым у 2013 - м: 81 супраць 64. Але чакалася, што пратэстная актыўнасць беларускіх палітычных актараў вырасце ў большай ступені: на фоне мясцовых выбараў, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў і на тле падзей ва Украіне. Апошнія сыгралі сваю ролю – 17 з 52 публічных акцый (без уліку выбарчых пікетаў) былі прысвечаны ўкраінскім падзеям. У сувязі з гэтымі падзеямі таксама адбылася палітызацыя такіх суб’ектаў, як фанацкія каляфутбольныя субкультуры (вынікі не прымусілі сябе чакаць - на дзейнасць фанацкіх груповак звярнулі больш пільную ўвагу органы ўлады).

Колькасць выяўленых за 2014 год сацыяльных сутыкненняў таксама нязначна вырасла (46 у 2014 годзе, супраць 39 у 2013 годзе), прычым выключна за кошт працоўных канфліктаў: калі ў 2013 г. іх было налічана 11, то ў 2014 годзе - ужо 18, што можа дадаткова сведчыць пра пагаршэнне эканамічнай сітуацыі (хуткі рост цэн і вельмі невысокі рост заробкаў, запазычанасці прадпрыемстваў).

2015 – год прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, калі традыцыйна вырастае актыўнасць палітычных арганізацый, а ўлады імкнуцца звесці сацыяльную напружанасць у грамадстве да мінімуму. Таму ад яго можна чакаць большага, у параўнанні з 2013 і 2014, росту як палітычных, так і сацыяльных выступленняў. Пры гэтым “паспяховаць” (колькасць пазітыўных рашэнняў) у выпадку непалітычных акцый пратэсту можна заўважна вырасці.

Галоўныя тэндэцыі мінулага года і прагнозы на 2015 год Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” каментуе дырэктар Інстытута палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” (Літва) Андрэй Казакевіч.

- Якія тэндэнцыі ў пратэстных настроях беларусаў выявіла даследаванне інстытута “Палітычная сфера”?

- Пратэстная актыўнасць даволі невысокая, прынамсі, у параўнанні з Украінай. Большасць пратэстных акцыяў носяць малаколькасны характар. Абсалютная большасць акцый (калі не лічыць адзіночныя пікеты) не з’яўляюцца палітычнымі, то бок, не звязаныя з палітызацыяй тых ці іншых сфераў жыцця.

Фактычна самі пратэсты выступаюць механізмам звяртання ўвагі мясцовай улады , дырэктараў прадпрыемстваў, кіраўніцтва краіны на сацыяльныя або эканамічныя праблемы.

- Пратэстныя выступленні летась насілі выключна сацыяльны характар. Што гэта азначае?

- Не зусім так. Мела месца і шмат палітычных акцый. Але справа ў тым, што з іх толькі ў чатырох прымала удзел больш за 100 чалавек, а абсалютная большасць мела характар пікетаў з удзелам аднаго ці некалькіх чалавек.  Відавочна, што кантроль за палітыкай, палітычнымі працэсамі, у тым ліку і пратэстамі, з боку ўладаў дастаткова высокі. Таму асаблівага маштабу гэтыя акцыі не набылі. Прычынай таму з’яўляюцца ў тым ліку і падзеі ва Украіне, якія паказалі, што стыхійны пратэст можа прывесці да непрапарцыйнага гвалту. Большасць беларусаў відавочна не хоча, каб падзеі ў Беларусі развіваліся па ўкраінскім сцэнары.

Асноўным фактарам немасавасці пратэсту стаў досыць надзейны кантроль за палітычным жыццём з боку ўладаў, прэвентыўныя захады. Трэба таксама адзначыць, што сапраўды масавых акцыяў, у якіх удзельнічалі б хаця некалькі соцень людзей, зафіксавана вельмі мала, і звязаныя яны з традыцыйным апазіцыйным календаром святкавання пэўных датаў, а з палітычнай сітуацыяй у краіне яны звязаны толькі ўскосна.

- Летась зафіксаваны рост пратэстаў у параўнанні з 2013 годам. Аднак іхняя эфектыўнасць надзвычай нізкая. З чым гэта звязана, з малаколькаснасцю акцыяў?

- Найперш, так. Рост пратэстных настрояў трэба звязваць з мясцовымі выбарамі, што прывяло да павелічэння колькасці пікетаў, іншых дробных акцыяў. А нізкая эфектыўнасць звязаная з тэндэнцыяй памяншэння колькасці ўдзельнікаў, агульным крызісам у апазіцыі. Калі казаць пра палітычныя акцыі, то яны больш адрасаваныя медыям. У сучасных палітычных умовах змена фармату акцый малаверагодная: як толькі такі акцыі прыцягнуць большую ўвагу грамадскасці, то можна чакаць павышэння прэвентыўных захадаў з боку ўлады. 

- На 2015 год, год прэзідэнцкіх выбараў, даследчыкі прагназуюць рост як сацыяльных, так і палітычных пратэстаў. Ці бачныя прыкметы росту пратэстнай актыўнасці?

- Трэба адразу зазначыць, што гэта толькі прагноз. Прадбачыць такія працэсы цяжка, і падзеі могуць разгортвацца па рознаму.  Але існуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў.

Па-першае, значнае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі, рост беспрацоўя, скарачэнне магчымасцей працаўладкавання, падзенне даходаў і агульнае падзенне жыццёвага ўзроўню. Усё гэта павышае сацыяльную напружанасць у грамадстве і,  на нашу думку, мусіць прывесці да пэўнага росту пратэстнай актыўнасці.

Другі фактар – прэзідэнцкія выбары. Удзельнікі кампаніі (палітычныя партыі, кааліцыі, кандыдаты) так ці інакш будуць імкнуцца прыцягнуць да сябе ўвагу і мабілізаваць прыхільнікаў, што можа выліцца ў рост палітычных пратэстных акцый. Малаверагодна, што гэтыя акцыі будуць вельмі масавымі і частымі, але пэўная частка грамадства пад прэзідэнцкую кампанію будзе мабілізавана. Хаця ў гэтай кампаніі апазіцыя выглядае вельмі фрагментаванай, слаба актыўнай, і акцэнт не робіцца на масавыя акцыі. Падзеі  пасля выбараў 2010 года і палітычны крызіс ва Украіне, вельмі моцна уплываюць і на грамадства і на апазіцыйныя арганізацыі, пераш за ўсё ў форме непакою, што масавыя акцыі могуць прывесці да некантраляванага гвалту.

Аднак прэзідэнцкая кампанія і падзенне жыццёвага ўзроўню прывядуць да пэўнага росту пратэстных настрояў. Хаця само па сабе павелічэнне колькасці акцыяў не азначае, што іх уплыў на палітычныя працэсы будзе ўзрастаць і акажацца істотным. Тут варта адзначыць, што ў кантэсце выбарчай кампаніі адкрываецца “акно магчымасця” для непалітычных акцый пратэсту. Імкнучыся такія выступы як мага хутчэй пагасіць, улады будуць больш схільныя ісці на саступкі і кампрамісы. 

- Даследаванне параўновае ступень пратэстных настрояў у Беларусі з перадмайданавай Украінай. Як далёка Беларусь знаходзіцца ад перадмайдаванага незадавальнення?

- Калі аналізаваць колькасць, то пратэстная актыўнасць ў Беларусі больш чым у 8 разоў ніжэйшая, чым ва Украіне напярэдадні Майдана. Гэта сведчыць за тое, што верагоднасць развіцця палітычнай сітуацыі па ўкраінскім сцэнары невысокая. І шчыльнасць акцыяў меншая, і колькасць удзельнікаў. У Беларусі значна менш каналаў мабілізацыі насельніцтва пад акцыі пратэсту, больш абмежаваныя ўмовы для іх правядзення – усё ў сукупнасці паказвае, што градус напружанасці ў беларускім грамадстве, якая можа выпліснуцца ў масавы пратэст, як мінімум у 8 разоў ніжэйшы, чым ва Украіне.

Другие новости раздела «Политика»

Заява БНП у сувязі з сітуацыяй з’яўлення рэстаранна-забаўляльнага комплекса ў Курапатах
Заява БНП у сувязі з сітуацыяй з’яўлення рэстаранна-забаўляльнага комплекса ў Курапатах
Беларуская нацыянальная платформа грамадзянскай супольнасці выступіла з заявай у сувязі з сітуацыяй будаўніцтва і дзейнасці рэстаранна-забаўляльнага комплекса ў ахоўнай зоне ўрочышча Курапаты.
Чем придется расплачиваться Лукашенко за преференции Кремля?
Чем придется расплачиваться Лукашенко за преференции Кремля?
Какие проблемы между Беларусью и Россией требуют вмешательства лидеров государств?
Поможет ли России футбольная "косметика"?
Поможет ли России футбольная "косметика"?
Футбольные дивиденды глобально на имидж Кремля не повлияют, хотя чемпионат мира помогает России избежать полного превращения в страну-изгоя.
Ці бачыць Мінск у Кітаі новага "старэйшага брата" замест Расіі (Аўдыё)
Ці бачыць Мінск у Кітаі новага "старэйшага брата" замест Расіі (Аўдыё)
Што і пры якіх умовах Кітай будзе падтрымліваць у Беларусі, у чым інтарэсы і намеры Пекіна ў нашым рэгіёне і ці будзе сёння Кітай ніякім чынам палітычна заступацца за Беларусь?
Лукашэнка прапануе стварыць "IT-экасістэму" ШАС (Відэа)
Лукашэнка прапануе стварыць "IT-экасістэму" ШАС (Відэа)
Нявызначанасць у сучасным свеце сталася новаю "нармальнасцю". Пра гэта Аляксандр Лукашэнка заявіў на пасяджэнні Савета кіраўнікоў дзяржаў Шанхайскай арганізацыі супрацы ў кітайскім Цындаа.
Андрей Егоров: Беларусь исчерпала ресурс сближения с Западом
Андрей Егоров: Беларусь исчерпала ресурс сближения с Западом
Официальный Минск пытается выжать из Запада всю возможную помощь на сопротивление "российскому давлению".
Каму патрэбны БРСМ? (Відэа)
Каму патрэбны БРСМ? (Відэа)
43-ці з‘езд БРСМ. Удзельнікі атрымалі з гэтай нагоды ўрачыстае пасланне ад кіраўніка дзяржавы. Што наказаў Лукашэнка сваім маладзёнам і ці патрэбны ўвогуле Беларусі БРСМ?
Андрей Егоров: В беларусско-российских отношениях постоянно существует множество сложных вопросов
Андрей Егоров: В беларусско-российских отношениях постоянно существует множество сложных вопросов
Какие противоречия раздирают союзников и потребует ли Кремль от Минска большей лояльности?
Отмена статьи 193-1: непослушный "третий сектор" власти будут наказывать рублем
Отмена статьи 193-1: непослушный "третий сектор" власти будут наказывать рублем
Государство хочет и впредь держать политизированную общественность под колпаком.
"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)
Якая наша бліжэйшая будучыня паміж Расіяй і Захадам, якія нашы перспектывы ў іншых сферах і што больш можа натхніць беларусаў — ВКЛ ці IT-тэхналогіі?
Макей угрожает? Беларусь-Литва: некритическая зависимость
Макей угрожает? Беларусь-Литва: некритическая зависимость
Конфликт между странами приобрел затяжной характер, и выхода пока не видно.
Андрей Егоров: 90% независимых организаций могут оказаться под уголовным преследованием
Андрей Егоров: 90% независимых организаций могут оказаться под уголовным преследованием
8 мая лидерам Беларусского профсоюза РЭП Геннадию Федыничу и Игорю Комлику предъявлено окончательное обвинение в уклонении от уплаты налогов в особо крупном размере.
Сбор подписей в защиту украинского режиссера Олега Сенцова
Сбор подписей в защиту украинского режиссера Олега Сенцова
Беларусская правозащитница Татьяна Гацура-Яворская начала кампанию по сбору подписей под обращением к российским властям в связи с бессрочной голодовкой политзаключенного Олега Сенцова.
Отдаст ли Лукашенко власть местным советам?
Отдаст ли Лукашенко власть местным советам?
В Беларуси собираются повысить роль местных советов депутатов в решении актуальных вопросов социально-экономического развития регионов и системе государственного управления.
Андрэй Ягораў: Беларусь могуць выключыць з Балонскага працэсу
Андрэй Ягораў: Беларусь могуць выключыць з Балонскага працэсу
22-24 траўня ў Парыжы пройдзе юбілейная канферэнцыя міністраў адукацыі краін Еўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі.
Улад Вялічка: У армянскіх падзеях беларускія ўлады бачаць, што палітычныя эксперыменты небяспечныя
Улад Вялічка: У армянскіх падзеях беларускія ўлады бачаць, што палітычныя эксперыменты небяспечныя
Улады Беларусі не ведаюць, як разумець падзеі ў Ерэване. Як рэвалюцыя ў Арменіі паўплывае на беларуска-армянскія дачыненні ды стасункі Ерэвану з Масквою?
Прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці прынялі ўдзел у сустрэчы Каардынацыйнай групы ЕС-Беларусь
Прадстаўнікі грамадзянскай супольнасці прынялі ўдзел у сустрэчы Каардынацыйнай групы ЕС-Беларусь
26-27 красавіка 2018 года ў Мінску адбылося ўжо пятае па ліку пасяджэнне Каардынацыйнай групы ЕС-Беларусь.
Шэнгенскія візы для беларусаў могуць не патаннець, а падаражэць
Шэнгенскія візы для беларусаў могуць не патаннець, а падаражэць
27 красавіка завяршыўся візіт у Мінск дэлегацыі Еўрапейскага Саюза. Чыноўнікі з Бруселя ўдзельнічалі ў пятым пасяджэнні Каардынацыйнай групы ЕС-Беларусь.
Владимир Мацкевич: Лукашенко рассматривает свое правление как достаточно успешное
Владимир Мацкевич: Лукашенко рассматривает свое правление как достаточно успешное
Премьер-министр Армении, экс-президент Серж Саргсян в понедельник заявил об уходе в отставку.
Андрей Егоров: Ресурс символических шагов в отношениях Беларуси и ЕС исчерпан
Андрей Егоров: Ресурс символических шагов в отношениях Беларуси и ЕС исчерпан
Самое время поднимать вопросы политического содержания в вопросах отношений ЕС и стран Восточного партнерства, считает директор Центра европейской трансформации Андрей Егоров.
Імкнуцца стаць на месца чалавека з інваліднасцю. У Століне прэзентавалі маніторынг дасяжнасці

28 траўня ў горадзе прайшла прэзентацыя вынікаў праекту “Роўныя Роўным”, які быў прысвечаны маніторынгу безбар’ернага асяроддзя ў горадзе.

Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год

Центр правовой трансформации (Lawtrend) и Ассамблея неправительственных демократических организаций подготовили обзор свободы ассоциаций и правового положения НКО в Беларуси в период 2017 года.

"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)

Якая наша бліжэйшая будучыня паміж Расіяй і Захадам, якія нашы перспектывы ў іншых сферах і што больш можа натхніць беларусаў — ВКЛ ці IT-тэхналогіі?

Первая беларусская газета с дополненной реальностью

Все хотят жить в нормальной, хорошей, счастливой стране. Кто-то эмигрирует в страну, которую считает нормальной, кто-то добивается того, чтобы эта страна стала нормальной.