Вторник 18 сентября 2018 года | 23:28
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

29.03.2015  |  Политика   |  Аляксей Юрыч,  ЕўраБеларусь
Андрэй Казакевіч: Iснуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў у Беларусi

Страх, навеяны крывавым разгонам пасля прэзідэнцкай кампаніі 2010 года і падзеямі ва Украіне, вельмі моцна ўкараніўся ў грамадстве.

Інстытут палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” прагназуе на 2015 год пэўны рост палітычных і сацыяльных акцыяў пратэсту. Агульнанацыянальныя палітычныя акцыі кшталту прэзідэнцкіх выбараў заўсёды актывізавалі частку беларускага грамадства. А падзенне жыццёвага ўзроўню беларусаў хутчэй за ўсё прывядзе да павышэння пратэстнай актыўнасці. Аднак рост колькасці акцыяў наўрад ці прывядзе да павелічэння іхняга ўплыву на палітычныя працэсы ў Беларусі.

Інстытут “Палітычная сфера” правёў даследаванне “Пратэстная актыўнасць ў Беларусі ў 2014 годзе (вулічныя акцыі, выбарчыя пікеты, сацыяльныя канфлікты)”. Па звестках аналітыкаў, у 2014 годзе, за кошт выбарчых пікетаў, адбылося больш публічных акцый, чым у 2013 - м: 81 супраць 64. Але чакалася, што пратэстная актыўнасць беларускіх палітычных актараў вырасце ў большай ступені: на фоне мясцовых выбараў, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў і на тле падзей ва Украіне. Апошнія сыгралі сваю ролю – 17 з 52 публічных акцый (без уліку выбарчых пікетаў) былі прысвечаны ўкраінскім падзеям. У сувязі з гэтымі падзеямі таксама адбылася палітызацыя такіх суб’ектаў, як фанацкія каляфутбольныя субкультуры (вынікі не прымусілі сябе чакаць - на дзейнасць фанацкіх груповак звярнулі больш пільную ўвагу органы ўлады).

Колькасць выяўленых за 2014 год сацыяльных сутыкненняў таксама нязначна вырасла (46 у 2014 годзе, супраць 39 у 2013 годзе), прычым выключна за кошт працоўных канфліктаў: калі ў 2013 г. іх было налічана 11, то ў 2014 годзе - ужо 18, што можа дадаткова сведчыць пра пагаршэнне эканамічнай сітуацыі (хуткі рост цэн і вельмі невысокі рост заробкаў, запазычанасці прадпрыемстваў).

2015 – год прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, калі традыцыйна вырастае актыўнасць палітычных арганізацый, а ўлады імкнуцца звесці сацыяльную напружанасць у грамадстве да мінімуму. Таму ад яго можна чакаць большага, у параўнанні з 2013 і 2014, росту як палітычных, так і сацыяльных выступленняў. Пры гэтым “паспяховаць” (колькасць пазітыўных рашэнняў) у выпадку непалітычных акцый пратэсту можна заўважна вырасці.

Галоўныя тэндэцыі мінулага года і прагнозы на 2015 год Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” каментуе дырэктар Інстытута палітычных даследаванняў “Палітычная сфера” (Літва) Андрэй Казакевіч.

- Якія тэндэнцыі ў пратэстных настроях беларусаў выявіла даследаванне інстытута “Палітычная сфера”?

- Пратэстная актыўнасць даволі невысокая, прынамсі, у параўнанні з Украінай. Большасць пратэстных акцыяў носяць малаколькасны характар. Абсалютная большасць акцый (калі не лічыць адзіночныя пікеты) не з’яўляюцца палітычнымі, то бок, не звязаныя з палітызацыяй тых ці іншых сфераў жыцця.

Фактычна самі пратэсты выступаюць механізмам звяртання ўвагі мясцовай улады , дырэктараў прадпрыемстваў, кіраўніцтва краіны на сацыяльныя або эканамічныя праблемы.

- Пратэстныя выступленні летась насілі выключна сацыяльны характар. Што гэта азначае?

- Не зусім так. Мела месца і шмат палітычных акцый. Але справа ў тым, што з іх толькі ў чатырох прымала удзел больш за 100 чалавек, а абсалютная большасць мела характар пікетаў з удзелам аднаго ці некалькіх чалавек.  Відавочна, што кантроль за палітыкай, палітычнымі працэсамі, у тым ліку і пратэстамі, з боку ўладаў дастаткова высокі. Таму асаблівага маштабу гэтыя акцыі не набылі. Прычынай таму з’яўляюцца ў тым ліку і падзеі ва Украіне, якія паказалі, што стыхійны пратэст можа прывесці да непрапарцыйнага гвалту. Большасць беларусаў відавочна не хоча, каб падзеі ў Беларусі развіваліся па ўкраінскім сцэнары.

Асноўным фактарам немасавасці пратэсту стаў досыць надзейны кантроль за палітычным жыццём з боку ўладаў, прэвентыўныя захады. Трэба таксама адзначыць, што сапраўды масавых акцыяў, у якіх удзельнічалі б хаця некалькі соцень людзей, зафіксавана вельмі мала, і звязаныя яны з традыцыйным апазіцыйным календаром святкавання пэўных датаў, а з палітычнай сітуацыяй у краіне яны звязаны толькі ўскосна.

- Летась зафіксаваны рост пратэстаў у параўнанні з 2013 годам. Аднак іхняя эфектыўнасць надзвычай нізкая. З чым гэта звязана, з малаколькаснасцю акцыяў?

- Найперш, так. Рост пратэстных настрояў трэба звязваць з мясцовымі выбарамі, што прывяло да павелічэння колькасці пікетаў, іншых дробных акцыяў. А нізкая эфектыўнасць звязаная з тэндэнцыяй памяншэння колькасці ўдзельнікаў, агульным крызісам у апазіцыі. Калі казаць пра палітычныя акцыі, то яны больш адрасаваныя медыям. У сучасных палітычных умовах змена фармату акцый малаверагодная: як толькі такі акцыі прыцягнуць большую ўвагу грамадскасці, то можна чакаць павышэння прэвентыўных захадаў з боку ўлады. 

- На 2015 год, год прэзідэнцкіх выбараў, даследчыкі прагназуюць рост як сацыяльных, так і палітычных пратэстаў. Ці бачныя прыкметы росту пратэстнай актыўнасці?

- Трэба адразу зазначыць, што гэта толькі прагноз. Прадбачыць такія працэсы цяжка, і падзеі могуць разгортвацца па рознаму.  Але існуюць два фактары, якія могуць уплываць на рост пратэстаў.

Па-першае, значнае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі, рост беспрацоўя, скарачэнне магчымасцей працаўладкавання, падзенне даходаў і агульнае падзенне жыццёвага ўзроўню. Усё гэта павышае сацыяльную напружанасць у грамадстве і,  на нашу думку, мусіць прывесці да пэўнага росту пратэстнай актыўнасці.

Другі фактар – прэзідэнцкія выбары. Удзельнікі кампаніі (палітычныя партыі, кааліцыі, кандыдаты) так ці інакш будуць імкнуцца прыцягнуць да сябе ўвагу і мабілізаваць прыхільнікаў, што можа выліцца ў рост палітычных пратэстных акцый. Малаверагодна, што гэтыя акцыі будуць вельмі масавымі і частымі, але пэўная частка грамадства пад прэзідэнцкую кампанію будзе мабілізавана. Хаця ў гэтай кампаніі апазіцыя выглядае вельмі фрагментаванай, слаба актыўнай, і акцэнт не робіцца на масавыя акцыі. Падзеі  пасля выбараў 2010 года і палітычны крызіс ва Украіне, вельмі моцна уплываюць і на грамадства і на апазіцыйныя арганізацыі, пераш за ўсё ў форме непакою, што масавыя акцыі могуць прывесці да некантраляванага гвалту.

Аднак прэзідэнцкая кампанія і падзенне жыццёвага ўзроўню прывядуць да пэўнага росту пратэстных настрояў. Хаця само па сабе павелічэнне колькасці акцыяў не азначае, што іх уплыў на палітычныя працэсы будзе ўзрастаць і акажацца істотным. Тут варта адзначыць, што ў кантэсце выбарчай кампаніі адкрываецца “акно магчымасця” для непалітычных акцый пратэсту. Імкнучыся такія выступы як мага хутчэй пагасіць, улады будуць больш схільныя ісці на саступкі і кампрамісы. 

- Даследаванне параўновае ступень пратэстных настрояў у Беларусі з перадмайданавай Украінай. Як далёка Беларусь знаходзіцца ад перадмайдаванага незадавальнення?

- Калі аналізаваць колькасць, то пратэстная актыўнасць ў Беларусі больш чым у 8 разоў ніжэйшая, чым ва Украіне напярэдадні Майдана. Гэта сведчыць за тое, што верагоднасць развіцця палітычнай сітуацыі па ўкраінскім сцэнары невысокая. І шчыльнасць акцыяў меншая, і колькасць удзельнікаў. У Беларусі значна менш каналаў мабілізацыі насельніцтва пад акцыі пратэсту, больш абмежаваныя ўмовы для іх правядзення – усё ў сукупнасці паказвае, што градус напружанасці ў беларускім грамадстве, якая можа выпліснуцца ў масавы пратэст, як мінімум у 8 разоў ніжэйшы, чым ва Украіне.

Другие новости раздела «Политика»

Ці адважацца ўлады Беларусі на рэформы ў мясцовым самакіраванні, якое самі і ліквідавалі?
Ці адважацца ўлады Беларусі на рэформы ў мясцовым самакіраванні, якое самі і ліквідавалі?
Беларусь застаецца адзінай еўрапейскай дзяржавай, якая не ўваходзіць у Савет Еўропы і не падпісала Еўрапейскую Хартыю мясцовага самакіравання.
Еўрасаюз аслабіў патрабаванні аб правах чалавека ў Беларусі (Відэа)
Еўрасаюз аслабіў патрабаванні аб правах чалавека ў Беларусі (Відэа)
Да канца года Беларусь і Еўрасаюз падпішуць пагадненне аб прыярытэтах партнёрства — "дарожную мапу" развіцця стасункаў.
Владимир Мацкевич: "Дело профсоюзов" давно поставлено на поток
Владимир Мацкевич: "Дело профсоюзов" давно поставлено на поток
24 августа судья Советского района Минска Марина Федорова огласила приговор по "делу профсоюзов".
Лукашэнку — 64. Ці задумваецца ён пра пенсію? (Відэа)
Лукашэнку — 64. Ці задумваецца ён пра пенсію? (Відэа)
Сёння дзень народзінаў у нязменнага кіраўніка Беларусі. Як пачуваецца імяніннік, як сёння адчувае сябе краіна, якой ён валадарыць, і ці задумваецца ён пра сыход на пенсію?
Андрей Егоров: Минск может и сломать успешную карьеру спецпредставителя Путина
Андрей Егоров: Минск может и сломать успешную карьеру спецпредставителя Путина
Миссия Бабича — стать надзирателем в Минске и понизить ранг беларусского руководителя, не более того, считает глава Центра европейской трансформации.
Владимир Мацкевич: Путин не смог убедить Лукашенко, но смог надавить
Владимир Мацкевич: Путин не смог убедить Лукашенко, но смог надавить
Дважды официальный Минск отказывал в агремане Михаилу Бабичу, но на третий раз, в Сочи, Лукашенко уступил.
Окруженные демократией. Как власть готовит сценарий для выборов 2019 года
Окруженные демократией. Как власть готовит сценарий для выборов 2019 года
На официальном сайте президента дан вольный пересказ выступления Лукашенко при назначении новых членов правительства.
Улады вырашылі пазбавіць прафсаюз лідараў (Відэа)
Улады вырашылі пазбавіць прафсаюз лідараў (Відэа)
Чатыры гады гэтак званае "хатняе хіміі", спагнанне больш за 47 тыс. рублёў на карысць дзяржавы і забарона займаць кіроўныя пасады цягам найбліжэйшых пяці гадоў.
Парадокс двух абсурдов. Почему смена правительства в Беларуси ничего не значит
Парадокс двух абсурдов. Почему смена правительства в Беларуси ничего не значит
"Президент сменил правительство". Что означают эти слова?
Заявление БНП в связи с волной обысков в редакциях беларусских СМИ и задержаний журналистов
Заявление БНП в связи с волной обысков в редакциях беларусских СМИ и задержаний журналистов
9 августа 2018 года Беларусская национальная платформа гражданского общества выступила с заявлением в связи с волной обысков в редакциях беларусских СМИ и задержаний журналистов.
Мінск не адмовіцца ад расійскіх баз проста так (Відэа)
Мінск не адмовіцца ад расійскіх баз проста так (Відэа)
Гэта яго казырныя карты ў перамовах з Крамлём, упэўненыя эксперты.
У Беларусі з’явіцца намеснік Пуціна (Відэа)
У Беларусі з’явіцца намеснік Пуціна (Відэа)
Былому прэм’еру Чачні Міхаілу Бабічу, чыя кандыдатура разглядаецца на пасаду новага амбасадара Расіі ў Беларусі, прапанавалі стаць яшчэ і адмысловым прадстаўніком Уладзіміра Пуціна ў нашай краіне.
Новый посол России в Беларуси может остаться без агремана
Новый посол России в Беларуси может остаться без агремана
Официальный Минск не комментирует ситуацию с назначением нового посла России в Беларуси, однако эксперты полагают, что Москве все же придется найти другую кандидатуру.
Повторят ли Федынич и Комлик историю Беляцкого?
Повторят ли Федынич и Комлик историю Беляцкого?
Каким будет приговор по делу лидеров независимого профсоюза РЭП?
Як Лукашэнка прытуліў у Беларусі «клан Бакіева» (Відэа)
Як Лукашэнка прытуліў у Беларусі «клан Бакіева» (Відэа)
Міністэрства замежных справаў Кыргызстана выклікала афіцыйнага прадстаўніка Беларусі — часовага паверанага Сяргея Іванова — для перадачы ноты пратэсту.
Минск и Москва видят на должности посла России совершенно разных людей
Минск и Москва видят на должности посла России совершенно разных людей
Согласование кандидатуры нового посла России в Беларуси грозит еще больше подпортить отношения Москвы с Минском.
Крэмль крывадушнічае, калі кажа пра роўныя ўмовы ў ЕАЭС (Відэа)
Крэмль крывадушнічае, калі кажа пра роўныя ўмовы ў ЕАЭС (Відэа)
Нафтагазавыя войны — ужо частка расійска-беларускага жыцця. Магчыма, хутка баталіі спыняцца. Бо мае паўстаць адзіны рынак, у тым ліку — энергетычны.
Лукашэнка "намаляваў партрэт" ідэальнага беларускага чыноўніка (Відэа)
Лукашэнка "намаляваў партрэт" ідэальнага беларускага чыноўніка (Відэа)
Сучаснае мастацтва і партрэты сучаснасці. Але пакуль тут няма партрэта беларускага чыноўніка, які намаляваў Аляксандр Лукашэнка.
Срок безвизового пребывания иностранцев в Беларуси увеличивается с пяти до 30 дней
Срок безвизового пребывания иностранцев в Беларуси увеличивается с пяти до 30 дней
В Беларуси с 24 июля введен 30-дневный безвизовый режим для иностранцев из большинства стран мира.
Андрэй Ягораў: Знешнепалітычны імідж Беларусі робіцца больш пазітыўным
Андрэй Ягораў: Знешнепалітычны імідж Беларусі робіцца больш пазітыўным
Тэрмін бязвізавага знаходжання замежных грамадзян у Беларусі павялічаны да 30 сутак пры ўмове іх уезду ў краіну і наступнага выезду праз дзяржаўную мяжу ў Нацыянальным аэрапорце "Мінск".
Ларыса Шчарбачэвіч: Мы будзем развівацца ўстойліва

У Валожыне прадставілі чарнавік мясцовай павесткі і падвялі вынікі рэалізацыі міні-праекта ў рамках кампаніі “Павестка-50”.

Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год

Центр правовой трансформации (Lawtrend) и Ассамблея неправительственных демократических организаций подготовили обзор свободы ассоциаций и правового положения НКО в Беларуси в период 2017 года.

"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)

Якая наша бліжэйшая будучыня паміж Расіяй і Захадам, якія нашы перспектывы ў іншых сферах і што больш можа натхніць беларусаў — ВКЛ ці IT-тэхналогіі?

Окруженные демократией. Как власть готовит сценарий для выборов 2019 года

На официальном сайте президента дан вольный пересказ выступления Лукашенко при назначении новых членов правительства.