Пятница 23 июня 2017 года | 15:13
  • бел / рус
  • eng

Андрэй Казакевіч: Актыўнасць парламента залежыць ад палітычнай волі Лукашэнкі

20.09.2012  |  Политика   |  Адар'я Гуштын, спецыяльна для "ЕўраБеларусі",  
Андрэй Казакевіч: Актыўнасць парламента залежыць ад палітычнай волі Лукашэнкі

Да асноўнага дня галасавання сёлетняй выбарчай кампаніі застаецца тры дні. Аднак інтрыгі, хто пройдзе ў парламент, няма. Новы спіс дэпутатаў быў вядомы яшчэ напачатку рэгістрацыі кандыдатаў.

Служба iнфармацыi “ЕўраБеларусi пацікавіліся ў дырэктара інстытута “Палітычная сфера”, навошта чыноўнікі ідуць у Палату прадстаўнікоў, ці варта чакаць дыскусіяў у новым парламенце і ад каго залежыць ініцыятыўнасць беларускіх дэпутатаў.

- Усё часцей можна пачуць, што дэпутатаў у парламент прызначаюць, а не выбіраюць. Пра гэта кажуць не толькі прадстаўнікі апазіцыйных партыяў, але і выбаршчыкі. На ваш погляд, ці сапраўды існуе механізм прызначэння праўладных кандыдатаў у дэпутаты? Калі так, то за якія дасягненні іх прызначаюць?

- Практыка апошніх гадоў паказвае, што спіс людзей, якія будуць прадстаўляць уладу, фарміруецца яшчэ да выбараў. І гэты спіс потым цалкам зацвярджаецца пасля выбарчымі камісіямі. Таму дэпутаты сапраўды прызначаюцца. Для іх праца ў парламенце – гэта магчымасць атрымліваць ганаровую пенсію і завяршыць сваюпалітычнай кар’еру. Асабліва гэта відавочна для дзеючай Палаты прадстаўнікоў, калі аналізаваць сацыяльны склад дэпутатаў. Для невялікай часткі дэпутатаў праца ў парламенце – гэта магчымасць лабіраваць пэўныя інтарэсы.

- У інтэрв’ю тэлеканалу “Белсат” вы адзначалі, што ў Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу чацвёртага склікання існавала канкурэнцыя паміж праўладнымі групоўкамі. На ваш погляд, ці працягнецца гэтая тэндэнцыя ў парламенце пятага склікання? Ці варта наогул чакаць істотных пераменаў у працы новага парламента?

- Гэта канкурэцыя датычыцца не толькі дэпутатаў, але ў цэлым палітычных элітаў Беларусі. Існуе два меркаванні, якім мусіць быць парламент – бюракратызаваным або мець большае палітычнае значэнне. Казаць пра супрацьстаянне ў сучасным беларускім парламенце вельмі складана. У публічным выглядзе яно не існуе. Узровень палітычнай дыскусіі невысокі. Я звязваю гэта з тым, што большасць дэпутатаў разумеюць, што фактычна парламент выконвае дадатковыя функцыі ў дзяржаўнай сістэме падрыхтоўкі законаў. І яны проста працуюць у гэтым калідоры. Гэты калідор можа быць пашыраны, але гэта залежыць ад палітычнай волі прэзідэнта ці ягонай адміністрацыі. У такім выпадку знойдуцца дэпутаты, якія будуць выкарыстоўваць парламенцкую трыбуну для рэалізацыі сваіх палітычных амбіцый. Але для таго, каб жыццё ў парламенце стала больш актыўным, патрэбна палітычная воля выканаўчай улады. Ці будзе яна, казаць цяжка. Бо дыскусія пра палітычную значнасць і функцыі парламента вядзецца з сярэдзіны 2000-х гадоў. Яна рэгулярна трапляе нават у афіцыйныя выданні, але за гэты перыяд станоўча нічога не змянілася. Наадварот, парламент стаў больш бюракратызаваным. Тут трэба мець на ўвазе, што павышэнне палітычнай ролі парламента будзе мець рызыкі для мадэлі, усталяванай за апошнія дзесяцігоддзі.

- Падчас агітацыйнай кампаній лідары апазіцыйных партыяў і рухаў заяўлялі пра тое, што нам трэба сыходзіць да парламенцкай рэспублікі. Як вы лічыце, наколькі зараз актуальна пра гэта казаць? Ці існуюць перадумовы для такіх зменаў?

- Праверыць перадумовы амаль немагчыма, бо палітычны працэс у Беларусі непразрысты, да таго ж грамадская думка вельмі моцна скажаецца існаваннем аўтарытарнай улады і маніпуляваннем з боку СМІ. Патэнцыял парламенцкай рэспублікі можна будзе ацаніць пры дэмакратычнай форме кіравання. Сама ідэя парламенцкай рэспублікі мне падаецца слушнай. Яна гарантуе існаванне дэмакратычнай дзяржавы. І досвед практычна ўсіх постсавецкіх і посткамуністычных краінаў сведчыць пра тое, што  краіны, якія абралі прэзідэнцкую рэспубліку, скатваюцца да аўтарытарызму. Сітуацыя ва Украіне пасля абрання прэзідэнта Януковіча гэта вельмі добра дэманструе. Асноўная перавага парламецкай мадэлі ў тым, што яна больш надзейна гарантуе  дэмакратычныя стандарты. Асноўны недахоп у тым, што немагчыма прадказаць, наколькі ў выніку дэмакратычных выбараў будзе магчымасць фарміраваць устойлівыя кааліцыі, якія будуць ажыццяўляць уладу. Мы не можам сцвярджаць, што партыі, за якіх прагаласуе большасць, знойдуць паразуменне паміж сабой. Небяспека парламенцкай рэспублікі яшчэ і ў тым, што ўрады могуць быць нестабільнымі, распадацца, не будзе надзейнай большасці той ці іншай палітычнай сілы. Гэта будзе прыводзіць да палітычных крызісаў і агульнай палітычнай нестабільнасці. У выніку гэта не дазволіць праводзіць паслядоўную эканамічную палітыку, што можа прывесці да дэстабілізацыі.

- Кандыдаты ад Ліберальна-дэмакратычнай партыі падчас сваіх выступаў акцэнтавалі ўвагу на тым, што надыйшоў час пераходзіць да змешанай выбарчай сістэмы. Кіраўніцтва “Белай Русі” заяўляла пра стварэнне партыі. Ці можна разглядаць гэтыя сігналы як падрыхтоўку электарату да зменаў выбарчай сістэмы?

- Адпаведныя дыскусіі вядуцца даўно. Ідэя стварэння партыі ўлады не новая. І па плану “Белая Русь” мусіла ператварыцца ў партыю яшчэ да сёлетніх выбараў. Потым было прызнана, што не гатовая ні арганізацыя, ні грамадства ў цэлым. Але трэба разумець, што гэта вельмі вялікая палітычная гульня. Частка палітычнай эліты зацікаўлена ў гэтым, бо гэта дазволіць ім рэалізавацца, мець большы ўплыў, дэцэнтралізаваць уладу. Яны лабіруюць рознымі шляхамі менавіта такі сцэнар: стварэнне партыі ўлады, некалькі лаяльных апазіцыйных партыяў, - гэта нагадвае расійскую мадэль. Іншая частка эліты ў гэтым абсалютна не зацікаўленая, таму што яны шмат страцяць. І асноўнае супрацьдзеянне тут аказвае бюракратыя. Таму што стварэнне партыі ўлады, якая будзе мець прадстаўніцтва ў кожным горадзе, значыць стварэнне паралельнай палітычнай структуры. Зараз усё вырашае вертыкаль, а пасля зменаў ужо будзе існаваць, як мінімум дзве вертыкалі. Адпаведна, гэта значыць пэўную міграцыю палітычных поглядаў ад улады. Відавочна, што рэжым ў гэтым незацікаўлены. Яшчэ адзін фактар, які вызначае баланс паміж гэтымі групамі – гэта пытанне палітычных рызыкаў і нестабільнасці. Любая палітычная рэформа можа прывесці да нечканых палітычных наступстваў.  Сённяшні рэжым гэтага вельмі моцна баіцца і адцягвае гэты момант, асабліва зараз, калі мы маем сур’ёзныя праблемы ў эканоміцы.

- З выступаў праўладных кандыдатаў у дэпутаты прагучалі праграмныя пункты, якія не адпавядаюць функцыям дэпутата парламента: рэгуляванне руху грамадскага транспарту ў Мінску, пабудова культурных і спартыўных аб’ектаў у некаторых раёнах сталіцы і г.д. Ці можна назваць гэта наўмысным папулізмам па прыцягненні выбаршчыкаў альбо сённяшнія кандыдаты спраўды не ўсведамляюць спраўднай ролі дэпутата парламента?

- У большасці выпадкаў – гэта спробы прыцягнуць увагу. Кандыдаты выкарыстоўваюць тыя лозунгі, якія зразумелыя электарату. Найлепшы сродак паказаць, што ты можаш нешта зрабіць для людзей, – казаць пра надзённыя, дробныя праблемы.

- Аналітыкі БАЖ, якія займаліся маніторынгамі СМІ, прыйшлі да высновы, што дзяржаўныя медыя наўмысна ігнаруюць выбары і мінімальна падаюць інфармацыю пра парламенцкую кампанію, каб не правакаваць дыскусію і палітычныя развагі ў грамадстве. Ці падзяляеце вы гэты тэзіс, што тэма выбараў замоўчвалася дзяржаўнымі СМІ?

- На мой погляд, інфармацыя падавалася лімітавана. Дзяржаўным медыям было важна не выйсці за ўзровень палітызацыі, не дазволіць мабілізацыю насельніцтва. СМІ трымаюць вузкі калідор, каб людзі ведалі, што адбываюцца выбары, але не надавалі гэтаму зашмат значэння, асабліва, каб выбаршчыкі не накладалі існуючыя праблемы на гэтую выбарчую кампанію.

- Досвед суседніх краінаў паказвае, што з развіццём інфармацыйных тэхналогіяў, кандыдаты актыўна заяўляюць пра сябе ў сеціве, збіраючы сваіх прыхільнікаў у сацыяльных сетках. У выніку з’яўляюцца новыя персоны, раней незаангажаваныя ў палітыку. Напрыклад, бізнэсовец і прафесійны гулец у покер Максім Кац ў Расіі. Ці магчыма з’яўленне такіх персон на беларускай палітычнай прасторы?

- Калі разглядаць палітычную гісторыю Беларусі, то кожныя выбары, асабліва прэзідэнцкія, заўсёды прыводзяць да рэкрутацыі – з’яўляюцца новыя актывісты, грамадзянскія і палітычныя структуры. Натуральна, што роля электронных СМІ і сацыяльных сетак павялічваецца. Але з’яўленне такіх персонаў, як Максім Кац, у Беларусі немагчыма, бо кантроль менавіта за такімі рэчамі у нашай краіне вельмі паслядоўны і жорсткі. Стратэгія была абраная ўладамі яшчэ ў 90-х гадах. Яна накіраваная на тое, каб пазбавіць апазіцыйныя і грамадскія структуры любых крыніцаў унтуранага фінансавання. Таму калі такія людзі будуць з’яўляцца і заяўляць пра свае амбіцыі публічна, то доўга яны не працягнуць. Бізнэса яны пазбавяцца вельмі хутка. Добра яшчэ, калі гэта не скончыцца зняволеннем і рэпрэсіямі.

Другие новости раздела «Политика»

Ці прымусіць Вільня Мінск адмовіцца ад пабудовы АЭС у Астраўцы? (Аўдыё)
Ці прымусіць Вільня Мінск адмовіцца ад пабудовы АЭС у Астраўцы? (Аўдыё)
Ці адпавядае нацыянальным інтарэсам Беларусі абвяшчэнне БелАЭС пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы? Ці можа Літва прадухіліць яе пабудову? Як рэагуюць на спрэчку іншыя замежныя краіны?
Андрэй Ягораў: Цяпер любыя вучэнні з удзелам Расіі асацыююцца з агрэсіўнымі планамі Масквы (Аўдыё)
Андрэй Ягораў: Цяпер любыя вучэнні з удзелам Расіі асацыююцца з агрэсіўнымі планамі Масквы (Аўдыё)
Ці могуць беларуска-расійскія вайсковыя вучэнні «Захад-2017» стаць чыннікам дэстабілізацыі ў беларуска-заходніх стасунках?
Лукашенко боится массовой миграции беларусов на Запад?
Лукашенко боится массовой миграции беларусов на Запад?
Почему официальный Минск не торопится упрощать визовый режим с ЕС и США?
"Пра сыход Лукашэнкі мы даведаемся з кароткай нататкі ў дзяржаўных СМІ" (Відэа)
"Пра сыход Лукашэнкі мы даведаемся з кароткай нататкі ў дзяржаўных СМІ" (Відэа)
Тыя шматлікія публікацыі, што прадракаюць Лукашэнку сыход ад улады (не мае значэння як) спарадзілі ў частцы беларускага грамадства нейкія сацыяльныя мары, з якіх цяпер шмат хто цешыцца.
Андрэй Ягораў: Машына донарскай дапамогі ў значнай ступені працуе аўтаматычна і без выразных мэтаў
Андрэй Ягораў: Машына донарскай дапамогі ў значнай ступені працуе аўтаматычна і без выразных мэтаў
Чаму за апошнія 10 год сітуацыя з прасоўваннем дэмакратыі амаль не змянілася і ці чакаць ад ЕС і ЗША дапамогі для беларускіх НДА?
Богдан Цывіньскі: Трэба памятаць, што Беларусь – гэта не толькі ўлада, але і супольнасць
Богдан Цывіньскі: Трэба памятаць, што Беларусь – гэта не толькі ўлада, але і супольнасць
Менавіта супольнась з’яўляецца асновай для пабудовы дэмакратыі.
Ці стане Кітай для Мінска супрацьвагай Расіі? (Аўдыё)
Ці стане Кітай для Мінска супрацьвагай Расіі? (Аўдыё)
Наколькі апраўданая стратэгічная стаўка на Кітай? Ці ўсе беларуска-кітайскія праекты ўзаемавыгадныя? Чаму падае таваразварот паміж краінамі? Ці можа Кітай стаць геапалітычнай процівагай Расіі?
Улад Вялічка: Галоўная праблема замежнай дапамогі — празрыстасць інфармацыі пра яе (Відэа)
Улад Вялічка: Галоўная праблема замежнай дапамогі — празрыстасць інфармацыі пра яе (Відэа)
Хто ў Беларусі галоўны "грантасмок"? Што такое замежная дапамога? Хто, каму і навошта спрыяе? Дапамога павялічваецца ці змяншаецца? Наколькі гэта звязанае з пацяпленнем паміж Беларуссю і Захадам?
Пожалеют ли иностранные послы, покидая Беларусь?
Пожалеют ли иностранные послы, покидая Беларусь?
Лукашенко считает, что председательство Беларуси в Центрально-Европейской инициативе открывает новые возможности для более широкого вовлечения в европейские интеграционные процессы.
Андрэй Ягораў: На Захад і на Усход "прадаюцца" розныя пужалкі адносна вучэнняў "Захад-2017" (Аўдыё)
Андрэй Ягораў: На Захад і на Усход "прадаюцца" розныя пужалкі адносна вучэнняў "Захад-2017" (Аўдыё)
Ці могуць стаць беларуска-расійскія вайсковыя вучэнні "Захад-2017" дэстабілізуючым фактарам у беларуска-заходніх адносінах? Як можна параўнаць маштабы гэтых вучэнняў з папярэднімі?
Андрэй Ягораў: Масква не прапануе нічога Мінску, каб прынесці Кіеў у ахвяру нацыянальным інтарэсам
Андрэй Ягораў: Масква не прапануе нічога Мінску, каб прынесці Кіеў у ахвяру нацыянальным інтарэсам
У часе сустрэчы ва ўкраінскім Чарнобылі, а пасля і ў беларускіх Ляскавічах кіраўнікі Беларусі і Украіны стараліся абмінаць тэму напружанасці ў стасунках з Расіяй.
Владимир Мацкевич: Власть устраивало, что протесты ограничиваются только «декретом о тунеядстве»
Владимир Мацкевич: Власть устраивало, что протесты ограничиваются только «декретом о тунеядстве»
Философ и методолог Владимир Мацкевич дает оценку протестной весне.
Беларусский тупик?
Беларусский тупик?
Начало апреля было ознаменовано не только страшным терактом в соседней России, но и существенными изменениями внешнеполитической обстановки.
"Размова Мацкевіча" з Юрасём Губарэвічам (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Юрасём Губарэвічам (Відэа)
Чарговы запрошаны вядоўцай "Белсата" Уладзімірам Мацкевічам да размовы прадстаўнік беларускай апазіцыі — старшыня Руху "За Свабоду" Юрась Губарэвіч.
Хто "злівае" пратэсты ў Беларусі? (Відэа)
Хто "злівае" пратэсты ў Беларусі? (Відэа)
Чаму пратэсты ў Беларусі не маюць плёну? Палітолаг Андрэй Ягораў не бачыць сёння з боку апазіцыі хоць нейкай стратэгіі.
"Размова Мацкевіча" з Віталём Рымашэўскім (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Віталём Рымашэўскім (Відэа)
Вядоўца "Балсата" філосаф і метадодаг Уладзімір Мацкевіч працягвае выклікац да сабе на размову беларускіх апазыцыйных палітыкаў.
Макей принял участие в заседании СМИД СНГ
Макей принял участие в заседании СМИД СНГ
7 апреля в Ташкенте состоялось очередное заседание Совета министров иностранных дел Содружества Независимых Государств.
Пресс-релиз БНП в связи с очередным раундом диалога в формате Координационной группы ЕС-Беларусь
Пресс-релиз БНП в связи с очередным раундом диалога в формате Координационной группы ЕС-Беларусь
Беларусская национальная платформа ФГО ВП приветствует диалоговый процесс в формате Координационной группы ЕС-Беларусь, третий раунд которого состоялся в Минске 3-4 апреля 2017 года.
"Размова Мацкевіча" з Аляксеем Янукевічам (Відэа)
"Размова Мацкевіча" з Аляксеем Янукевічам (Відэа)
Вядоўца перадачы "Размова" філосаф і метадолаг Уладзімір Мацкевіч працягвае задаваць нязручныя пытанні лідарам беларускай апазіцыі.
Европарламент осудил разгон мирных демонстрантов в Беларуси‍
Европарламент осудил разгон мирных демонстрантов в Беларуси‍
Европарламент принял резолюцию по Беларуси, в которой осуждается разгон мирных демонстрантов на массовых демонстрациях по всей Беларуси на День воли, 25 марта.
Валянціна Кірылава: Свет адчыняе ўсе дзверы на пароль “Шагал-Малевіч-Віцебск”

На конкурс гарадскіх рэкрэацыйных зон “Азбука-УНОВІС” у Віцебску падалі работы 36 чалавек. Роўна столькі, колькі было сяброў легендарнага мастацкага аб’яднання пачатку 20-х гг. мінулага стагоддзя.

Возможности внедрения в регионах Беларуси механизмов обеспечения прав людей с инвалидностью

Центр европейской трансформации подготовил отчет по результатам исследования возможностей внедрения в регионах Беларуси механизмов для обеспечения реализации прав людей с инвалидностью.

Ці прымусіць Вільня Мінск адмовіцца ад пабудовы АЭС у Астраўцы? (Аўдыё)

Ці адпавядае нацыянальным інтарэсам Беларусі абвяшчэнне БелАЭС пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы? Ці можа Літва прадухіліць яе пабудову? Як рэагуюць на спрэчку іншыя замежныя краіны?

Стрим-программа "Горизонт событий. Время Свободы" (Видео и аудио)

Эх, имели бы мы больше свободного времени, вот мы бы тогда!..