Вторник 21 августа 2018 года | 19:11
  • бел / рус
  • eng

Беларускае сацыяльнае кіно: не ціснуць на жаль, а натхняць

13.07.2018  |  Экономика   |  Яўгенія Бурштын, ЕўраБеларусь,  
Беларускае сацыяльнае кіно: не ціснуць на жаль, а натхняць

Чаму беларускае незалежнае кіно так шчыльна працуе з маргіналізаванымі групамі? Бо адна з яго задач – прадстаўляць гэтых людзей у шырокім грамадстве.

Што значыць быць паспяховым? Хадзіць на прэстыжную працу? Зарабляць вялікія грошы? Мець уплыў у грамадстве? Для кагосьці бадай што так. А для некага быць паспяховым – значыць, рэалізоўваць свае ідэі і рабіць гэты свет лепшым.

Леанід Каліценя: Мы заклікалі глядзець на свет расплюшчанымі вачыма

Сучасная эканоміка ў свеце ўсё больш набывае рысы сацыяльнай. Дзякуючы тэхналогіям у многіх сферах работнікам ужо не трэба працаваць у офісе. Тыя ж тэхналогіі дазваляюць уладкоўвацца на працу і людзям з інваліднасцю. Па ўсёй Беларусі існуюць сацыяльныя прадпрыемствы, якія дазваляюць ім уладкоўвацца на працу і самарэалізоўвацца. Некалькі год таму сацыяльныя прадпрыемствы краіны паспрабавала аб’яднаць праграма CINGO. Гэта не проста каталог вытворчасцей, а праект, які прадугледжвае абмен досведам і тэхналогіямі паміж сацыяльнымі прадпрыемствамі, а таксама набыццё навыкаў за мяжой і супрацоўніцтва з партнёрамі з краін балтыйскага рэгіёну: Польшчы, Літвы, Швецыі, г.д.

Праграма CINGO уключае ў сябе не толькі семінары, сустрэчы, азнаямляльныя візіты ў іншыя краіны. Адным са спосабаў узаемадзеяння “шырокага свету” з сацыяльнымі праблемамі ініцыятыва зрабіла… кіно. І не проста кіно, а незалежнае беларускае – адным словам, сваё.

Праект “Сваё кіно” распавядае пра беларускія аўтарскія фільмы, існаванне якіх як з’явы так доўга ставілі пад сумнеў. Асноўная мэта праекта – змяніць стаўленне шырокай публікі да сучаснага беларускага кіно, дапамагчы айчынным аўтарам знайсці свайго слухача, убачыць тэмы і праблемы, цікавыя тут і цяпер. Паступова – у тым ліку, дзякуючы ініцыятыве “Сваё кіно” – стала зразумела: беларускія аўтарскія стужкі не толькі ёсць, яны – цікавыя, а галоўнае, паказваюць надзённыя праблемы нашага грамадства. Бо незалежныя кінатворцы працуюць з тэмамі, якія могуць здавацца нават маргіналізаванымі, але без якіх нельга ўявіць жыццё грамадства.

Здавалася б, як можна аб’яднаць дзейнасць у развіцці сацыяльных ініцыятыў і мастацтва? Аказваецца, можна, і прыклад, пра які ідзе гаворка, можна аднесці да той самай паспяховасці. Бо хлопцы і дзяўчаты, што працуюць у камандах праектаў CINGO  і “Сваё кіно” , навучыліся развіваць ідэі сацыяльнай эканомікі і адначасова мяняць да яе і яе суб’ектаў стаўленне грамадства.

– Кожны працуе ў сваім абмежаваным свеце – журналіст, рабацяга, чыноўнік – і ўсім здаецца, што свет, які яны бачаць, – гэта і ёсць тая самая “правільная” Беларусь. А ў гэты час нехта ў Століне стварыў прадпрыемства, дзе працуюць 15 людзей з інваліднасцю. Хаця ў глыбінцы ўвогуле не знайсці працоўных месцаў. А хтосьці заснаваў газету, якая перабіла па накладзе раёнку і стала настолькі папулярнай, што яе перавозяць у іншыя гарады, – пералічвае Службе інфармацыі “ЕўраБеларусі” каардынатар праграмы CINGO і праекта “Сваё кіно” Леанід Каліценя.

Леанід Каліценя з дыпломам фестываля "Бульбамуві", які атрымала стужка Віктара Красоўскага "Душы мёртвыя"

Усю гэтую разнастайнасць Леанід і каманда здолелі сабраць і прадтавіць грамадству, і сярод мноства магчымых для гэтага шляхоў яны выбралі самы, бадай, нечаканы – кіно.

– Можна было прасоўваць нейкія ідэі, ствараць петыцыі, збіраць подпісы – але гэта не наш шлях. Людзі паспяховыя самі па сабе, а грамадства проста павінна ведаць пра гэта і быць адчувальным да таго, што свет – разнастайны. Хтосьці працуе дзеля прыбытку, а хтосьці – дзеля ідэі, і пры гэтым таксама можа быць паспяховым.

Да таго ж кіно дазваляе паказаць за паўтары гадзіны, гадзіну ці нават за 15 хвілін тое, што нельга выразіць тэкстам. А яшчэ яно, у адрозненне ад тэкста, здольнае захапіць чалавека эмацыйна.

– Мы сталі пры дапамозе кіно задаваць правільны вектар разумення праблем пэўных людзей. Не ў сэнсе “падайце бедным” ці “глядзіце: побач з намі ёсць няшчасныя”, або “у гарадах няма развітай інфраструктуры”. Мы заклікалі глядзець на свет расплюшчанымі вачыма. Бо свет – гэта не толькі праблемы, але і магчымасці, не толькі звычайныя людзі, але і людзі з асаблівымі патрэбамі.

У выніку з’явілася некалькі кароткаметражных фільмаў і серыял. Ва ўсіх іх лёс склаўся па-рознаму. Але ў большасці – паспяхова. Напрыклад, гульнявая стужка Віктара Красоўскага “Душы мёртвыя”, якая распавядае аб праблеме працаўладкавання людзей з інваліднасцю, стала пераможцам кінафестываля “Лістапад” 2016 года ў намінацыі лепшы беларускі кароткі метр, а пасля перамог на фестывалі ў Германіі і некалькі разоў – у Расіі. Цяпер “Душы мёртвыя” ў пракаце ў 55 расійскіх гарадах у рамках праекта Рускага музея.

Дакументальны фільм “Моц матылькоў” Рамана Раманава распавядае пра фестываль незвычайных тэатраў, дзе граюць людзі з інваліднасцю, “Непратаптаны шлях”. Пра гэтую галіну творчасці мала ведаюць у шырокім грамадстве, і чамусьці ўсе думаюць, што гэта гурткі для небарак. Але насамрэч гэта моцны творчы напрамак, і пры дапамозе фільма гэта становіцца відавочна.

Варты ўвагі фільм аднаго з найлепшых беларускіх рэжысёраў Андрэя Кудзіненкі “Фанат”, дзе галоўны герой – чалавек з інваліднасцю. Хаця стужка зусім не пра гэта, а пра тое, што ў чалавека ёсць ідэя, дзякуючы якой ён жыве.

– Калі за рэалізацыю ідэі бярэцца таленавіты рэжысёр, яна становіцца цікавай усім. І гэта шмат у чым паўплывала на беларускае культурнае асяроддзе. Калі яшчэ пяць год таму здымаць фільм аб праблемах людзей з асаблівасцямі – гэта было “ой, ну ўсё зразумела, сацыяльны ролік – журба”, то цяпер нават лепшыя беларускія дакументальныя рэжысёры, як, напрыклад, Віктар Аслюк, Вольга Дашук, працуюць з  гэтай тэмай.

 Такім чынам, магчыма, упершыню атрымалася павярнуць вектар беларускага сацыяльнага кіно на 180 градусаў: цяпер гэта не жаласлівыя гісторыі пра няшчасных людзей, а прыгожыя жыццесцвярджальныя аповесці пра моцных духам асоб, якія натхняюць.

Ядвіга Лукашык: Людзі з абмежаваннямі – супергероі

Пра тое, ці можа быць сацыяльнае кіно масавым і ці не страціць яно сваю вастрыню з выхадам на вялікі экран, Служба інфармацыі “ЕўраБеларусі” гутарыць з менеджаркай праграмы CINGO і праекта “Сваё кіно” Ядвігай Лукашык.

Ядвіга Лукашык

– Сацыяльнае кіно – гэта не толькі пра людзей з інваліднасцю. Гэта і навэлы пра бедных людзей, якія не могуць знайсці працу, і пра маладых бацькоў, што засталіся з дзецьмі без жонак. Гэта пра ўсё, што нас атачае, – гаворыць Ядвіга Лукашык.

Паводле яе слоў, кіно – такі ж самы праект, як іншыя, і для яго дзейнічаюць тыя ж правілы маркетынгу, як і для астатніх праектаў. Хіба што для кожнага жанра кіно трэба ведаць сваю мэтавую аўдыторыю і працаваць менавіта на яе. Сацыяльнае кіно цікавае не толькі рэжысёрскай працай, але і тэматыкай, якую яно закранае. Напрыклад, мэтавая група стужак пра людзей з абмежаваннямі – гэта яны самі і тыя, хто з імі працуе, мае зносіны, а таксама тыя, каму проста падабаецца прыгожае кіно.

У той жа час мэта ў сацыяльнага кіно крыху іншая, чым проста сабраць грошы. Яно павінна закрануць нешта ў душы гледача – а гэта магчыма не з кожным. Канешне, будзе добра, калі такія стужкі будуць прыносіць касу. Але гэта не з’яўляецца іх першаснай задачай.

– Калі мы не хочам, каб фільм быў пакладзены на паліцу, мы павінны зрабіць гэты фільм добра, каб глядач застаўся з тымі пачуццямі, якія ён хоча захаваць. Павінен адбыцца эмацыйны кантакт з гледачом. Калі мы будзем ціснуць на жаль і выклікаць пачуццё няёмкасці, наўрад ці ён захоча гэта глядзець. Наадварот, гэта сфармуе яго негатыўнае стаўленне да той групы, пра якую ідзе гаворка ў фільме.

У якасці прыкладу Ядвіга прыводзіць амерыканскія фільмы, якія ўмеюць сабраць касу і гледачоў і пры гэтым распавядаюць пра тыя ж праблемы, з якімі сутыкаецца і беларускае грамадства.

– І там людзі прыходзяць у кіно, купляюць поп-корн і глядзяць стужку пра супергерояў, якімі з’яўляюцца людзі з абмежаваннямі. Канешне, мы жывем у іншых умовах, нельга калькаваць паспяховы досвед амерыканцаў і перасаджваць яго на беларускую глебу. Але бясконца ціснуць на жаль – гэта ўжо не працуе.  

Кіно – занадта магутны інструмент, каб яго растрачваць упустую. Але справа ў тым, што людзі, якія працуюць з сацыяльнымі праблемамі, здольныя ўбачыць іх у любой стужцы. А ёсць раўнадушныя масы. І сацыяльнаму кіно трэба зразумець, ці варта заваёўваць новых гледачоў. Але агульнай пілюлі для ўсіх не існуе, таму наперадзе – вялікае поле для эксперыментаў, мяркуе Ядвіга Лукашык.

Другие новости раздела «Экономика»

Беларускае сацыяльнае кіно: не ціснуць на жаль, а натхняць
Беларускае сацыяльнае кіно: не ціснуць на жаль, а натхняць
Чаму беларускае незалежнае кіно так шчыльна працуе з маргіналізаванымі групамі? Бо адна з яго задач – прадстаўляць гэтых людзей у шырокім грамадстве.
Беларусы звыкліся спраўляцца з усім без дапамогі. У бізнесе гэта не працуе
Беларусы звыкліся спраўляцца з усім без дапамогі. У бізнесе гэта не працуе
Здаецца, у Беларусі адбываецца выбух моды на сацыяльныя стартапы, адзін толькі Social Weekend спраўна выпускае партыі новых праектаў раз на некалькі месяцаў. Але ці шмат з іх застаюцца жыццяздольнымі?
Обвал рубля, счастливый случай: как беларусы надеются избавиться от кредитного бремени
Уладзімір Кавалкін: Беларусь стабільна знаходзіцца ў апошняй палове найбольш карумпаваных краін
Уладзімір Кавалкін: Беларусь стабільна знаходзіцца ў апошняй палове найбольш карумпаваных краін
Наша краіна можа падзяліцца “досведам” стварэння адміністратыўных бар’ераў і закрытай ды непразрыстай сістэмы дзяржзакупак.
Власти Беларуси мечтают о "нефтяном прорыве" (Видео)
Власти Беларуси мечтают о "нефтяном прорыве" (Видео)
В то время, как узбеки собирают хлопок для блага родины, беларусы слушают медовые речи нового министра природных ресурсов и охраны окружающей среды.
Як распачаць сацыяльны бізнес?
Як распачаць сацыяльны бізнес?
Калі ў галаве ёсць шэраг бізнес-ідэй адносна таго, як зрабіць свет лепшым і дапамагчы бліжняму, вам у дапамогу існуе некалькі праграм і конкурс, які стартуе ўжо сёння!
Вадим Иосуб: Декрет о тунеядцах тихо похоронят, поуправлять зарплатами тоже не получится
Вадим Иосуб: Декрет о тунеядцах тихо похоронят, поуправлять зарплатами тоже не получится
Зарплата увеличится с ростом экономики, распоряжениями поднимать ее бессмысленно.
Публичная лекция Сергея Козловского "Философия блокчейн: всемирное доверие без посредников" (Видео)
Публичная лекция Сергея Козловского "Философия блокчейн: всемирное доверие без посредников" (Видео)
3 июня 2016 года в Летучем университете состоялась публичная лекция "Философия блокчейн: всемирное доверие без посредников".
Почему Европа воротит нос от беларусских товаров?
Почему Европа воротит нос от беларусских товаров?
И как Лукашенко может наказать европейцев за то, что «влезть туда труднее, чем верблюду пройти сквозь игольное ушко»?
За март ЗВР Беларуси снизились на 6,2 миллиона долларов
За март ЗВР Беларуси снизились на 6,2 миллиона долларов
По состоянию на 1 апреля золотовалютные резервы страны составили 5 016,1 млн. долларов США (в эквиваленте).
Россельхознадзор готов ввести санкции еще против трех беларусских предприятий
Россельхознадзор готов ввести санкции еще против трех беларусских предприятий
Сейчас ограничения действуют в отношении 12 молочных предприятий, восьми мясокомбинатов и трех птицефабрик Беларуси.
Премьер-министр Беларуси пообещал к концу 2017 года выполнить задачу "по 500"
Премьер-министр Беларуси пообещал к концу 2017 года выполнить задачу "по 500"
Напомним, в ноябре прошлого года Александр Лукашенко поручил вернуть среднюю зарплату на уровень 500 долларов в 2017 году. Министр экономики заявил, что такая зарплата - "крайне тяжелая задача".
Россельхознадзор обвиняет Беларусь в реэкспорте пищевой продукции
Россельхознадзор обвиняет Беларусь в реэкспорте пищевой продукции
Причина недовольства российской стороны кроется в росте объемов экспорта.
Беларусским программистам, возможно, разрешат выполнять заказы без регистрации ИП
Беларусским программистам, возможно, разрешат выполнять заказы без регистрации ИП
Проект президентского указа «О регулировании деятельности физических лиц» предлагает позволит программистам выполнять заказы без регистрации в качестве индивидуального предпринимателя.
Россия увеличит поставки нефти в Беларусь только после получения долга за газ
Россия увеличит поставки нефти в Беларусь только после получения долга за газ
Россия увеличит поставки нефти в Беларусь с 13 апреля только после получения платежа за газ, заявил вице-премьер РФ Аркадий Дворкович.
Доллар и евро сегодня подорожали
Доллар и евро сегодня подорожали
Доллар и евро на торгах 4 апреля подорожали.
Россия рефинансирует долговые обязательства Беларуси
Россия рефинансирует долговые обязательства Беларуси
Россия готова рефинансировать долговые обязательства Беларуси в размере 750-800 млн долларов.
Velcom повышает тарифы на услуги связи с 12 апреля
Velcom повышает тарифы на услуги связи с 12 апреля
Увеличение стоимости составит 9% и коснется звонков, абонентской платы, SMS, MMS, интернет-тарифов, тарифов на исходящие международные звонки.
Государственный долг Беларуси уменьшился на 4,1%
Государственный долг Беларуси уменьшился на 4,1%
При этом внешний госдолг Беларуси в феврале уменьшился лишь на 0,2% до $13,6 млрд, сообщает пресс-служба Министерства финансов.
Базовая арендная величина в Беларуси увеличена до Br15,2
Базовая арендная величина в Беларуси увеличена до Br15,2
Ранее базовая арендная величина составляла Br13,6.
Ларыса Шчарбачэвіч: Мы будзем развівацца ўстойліва

У Валожыне прадставілі чарнавік мясцовай павесткі і падвялі вынікі рэалізацыі міні-праекта ў рамках кампаніі “Павестка-50”.

Обзор "Свобода ассоциаций и правовое положение некоммерческих организаций в Беларуси" за 2017 год

Центр правовой трансформации (Lawtrend) и Ассамблея неправительственных демократических организаций подготовили обзор свободы ассоциаций и правового положения НКО в Беларуси в период 2017 года.

"Размова Мацкевіча" з Андрэем Ягоравым пра будучыню Беларусі (Відэа)

Якая наша бліжэйшая будучыня паміж Расіяй і Захадам, якія нашы перспектывы ў іншых сферах і што больш можа натхніць беларусаў — ВКЛ ці IT-тэхналогіі?

Первая беларусская газета с дополненной реальностью

Все хотят жить в нормальной, хорошей, счастливой стране. Кто-то эмигрирует в страну, которую считает нормальной, кто-то добивается того, чтобы эта страна стала нормальной.