Гісторык Захар Шыбека лічыць, што праваронілі цудоўную гістарычную падставу для сьвятканьняў на дзяржаўным узроўні ў Беларусі.
Шыбека: Праваронілі, не асэнсавалі гэту падзею. Гэта
чарговая наша прыкрасьць. Мы павінны сьвяткаваць ужо таму, што падзея
адбылася на нашай зямлі. Мы маем можа нават больш падставаў, чым
летувісы. А мы, беларусы, такія тактоўныя, сьціплыя, рахманыя, што
ўступаем усё лепшае суседзям. Гэтым тлумачыцца наша абыякавасьць да
гісторыі. Гэта зьвязана і з постацьцю Міндоўга. Гісторыкі спрачаюцца
пра яго паходжаньне. Ёсьць віна й гісторыкаў, што мы не сьвяткуем. Але
не цалкам. Трэба, каб гістарычны факт адпаведным чынам інтэрпрэтаваўся
з пазыцыяў беларускай дзяржаўнасьці.
Захар Шыбека, дарэчы, за Міндоўга падняў келіх віна й асабіста адзначыў 755-ю гадавіну каранацыі ў Наваградку.
Беларускія пісьменьнікі прыклалі нямала намаганьняў, каб постаць
Міндоўга ўзбагаціла гістарычную сьвядомасьць беларусаў. Пра Міндоўга
пісалі й Вольга Іпатава, і Кастусь Тарасаў, і Ўладзімер Арлоў.
Арлоў: Я не прыхільнік думкі, што ВКЛ была выключна
беларуская дзяржава. Гэта была дзяржава некалькіх народаў. Але
старабеларуская культура й мова ў гэтай дзяржаве панавалі. Дык можна
казаць, што дзяржаўнае жыцьцё ў ВКЛ адбывалася ў беларускіх
нацыянальных формах. Наваградак быў першай сталіцай нашых продкаў. З
горкаю ўсьмешкаю можна глядзець рэпартаж па БТ. Дзяўчынка,
неабцяжараная ведамі, як і яе рэдкатары, шчабятала, што ў Вільнюсе было
сьвята прысьвечанае каранацыі Міндоўга ў Наўгардукасе. Ёй няўцям, што
гаворка пра наш Наваградак. Думаю, прыйдзе час, калі каранацыя Міндоўга
будзе адзначацца ў адпаведныя дні ў Наваградку ня менш шырока, чым у
Летуве. Тэатралізаванае шоў, рыцарскія баі... Гэта прыцягне турыстаў.
Вядома, выкліча незадавальненьне ў суседзяў, але, думаю, перажывуць.
Беларускі гісторык Сяргей Вітушка жыве ў Вільні. Вось ягоны назіраньні.
Вітушка: Ведаю, што на прыватным узроўні
арганізоўваліся сьвяткаваньні каранацыі Міндоўга. У Крэўскім замку, у
Наваградку з ініцыятывы грамадзкіх арганізацыяў, найперш летувіскіх.
Беларусы маглі б таксама сьвяткаваць. Але не дасьпелі да гэтага, хоць у
падручніках ёсьць. Не сутыкаецца акадэмічная навука з дзяржаўнай
пазыцыяй. У Летуве кожны гістарычны факт выкарыстоўваецца напоўніцу.
Культ Міндоўга, ВКЛ існаваў у савецкай Летуве ўсе гады. А ў савецкай
Беларусі ўсё было наадварот. Летувіскія фэадалы захапілі беларускі
народ. Беларускіх фэадалаў не было ў прынцыпе паводле іх канцэпцыі.
Беларусь адчувае, што не дагнаць палякаў, летувісаў з іх гістарычнымі
помнікамі, датамі, дык хоць дагонім і перагонім з лядовымі палацамі.
Варта дадаць, што падчас сьвяткаваньняў з нагоды каранацыі Міндоўга
ў якасьці Дня дзяржавы Летувы ордэнам "За заслугі перад Летувой" быў
адзначаны рэктар Эўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта Анатоль
Міхайлаў. Узнагароду ўручаў асабіста прэзідэнт Летувы Валдас Адамкус.
Спасылка
