|
У Беларусі 51 тысяча малых прадпрыемстваў усіх форм
уласнасьці, зарэгістравана 217 тысяч індывідуальных прадпрымальнікаў. Найбольшая
колькасьць малых прадпрыемстваў – у сфэры гандлю і грамадзкага харчаваньня
(40,2%), у прамысловасьці – 20,9%, у будаўніцтве – 10,3%, у транспарце – 8,2%,
у сельскай гаспадарцы – 4,3%. Большая частка малых прадпрыемстваў
сканцэнтраваная ў Менску (44,1%) і Менскай вобласьці (12,8%).
У Беларусі колькасьць малых і сярэдніх прадпрыемстваў на
тысячу чалавек насельніцтва застаецца вельмі нізкай – 3,3. Для параўнаньня: ва
Ўкраіне іх 5, у Расеі – 6, у Польшчы – 22, у ЗША – 74, у краінах Эўразьвязу –
45.
Дзяржпадтрымку 0,05% малых прадпрыемстваў і ІП атрымалі
Доля малых прадпрыемстваў і індывідуальных прадпрымальнікаў,
якія атрымалі дзяржаўную падтрымку ў 2006-2007 годзе, склала меней за 0,05% ад
іх агульнай колькасьці. Фінансава-крэдытная падтрымка суб'ектаў малога
прадпрымальніцтва не адпавядае сучасным запытам эканомікі Беларусі. Праблема –
у адсутнасьці даступных рэсурсаў, працягласьці працэдур, недастатковай
інфармаванасьці патэнцыйных заёмшчыкаў. Да такой высновы прыйшлі экспэрты
сумеснага праекта Савета па разьвіцьцю прадпрымальніцтва і ПРААН «Фармаваньне
спрыяльных адміністрацыйных, прававых і эканамічных умоваў для разьвіцьця
прадпрымальніцтва шляхам актывізацыі дыялёга дзяржавы і прыватнага сэктара».
Урад гатовы
фінансаваць малы бізнэс з інавацыйных фондаў
На
пачатку жніўня прэм'ер-міністар Беларусі Сяргей Сідорскі на нарадзе па
пытаньнях падаткавай палітыкі заявіў, што ўрад гатовы фінансаваць малы бізнэс з
інавацыйных фондаў: “Калі малыя і сярэднія прадпрыемствы будуць удзельнічаць ў
рэалізацыі дзяржаўных праграм, мы гатовы фінансаваць іх з інавацыйнага фонду”.
Ён таксама падкрэсьліў, што “урад павінен забясьпечыць роўны доступ да тэндэраў
для прадпрыемстваў усіх форм уласнасьці і розных галін”.
Законаў шмат, яшчэ
больш указаў і дэкрэтаў
І дзяржава, і прадпрымальніцкая супольнасьць пэрыядычна
ажыцьцяўляюць захады па разьвіцьці малога і сярэдняга бізнэсу, распрацоўваюць
дакумэнты.
Яшчэ ў 1991 годзе ў Беларусі быў прыняты Закон аб
прадпрымальніцтве ў Рэспубліцы Беларусь, у які восем разоў з таго часу
ўносіліся зьмяненьні і дапаўненьні. Кожны год Савет Міністраў прымае Праграму
дзяржаўнай падтрымкі малога прадпрымальніцтва. У 2006 годзе беларускі ўрад
ухваліў Комплекс мерапрыемстваў па разьвіцьці малога і сярэдняга
прадпрымальніцтва. Згодна з гэтым дакумэнтам, доля малога і сярэдняга бізнэсу
павінна ўзрасьці да 2010 года да 22%, колькасьць занятых у гэтай сфэры – да 25%
эканамічна актыўнага насельніцтва.
Прыкладна ў той жа час бізнэс-супольнасьць паралельна
распрацавала свой дакумэнт – “Нацыянальную плятформу бізнэсу Беларусі”, дзе
вызначыла вострыя вуглы сваіх ўзаемаадносінаў з дзяржавай і выклала сваю
праграму пераходу гэтых адносінаў у партнэрскія.
Яраслаў Раманчук:
«Тое, што адбываеца ў Беларусі з малым бізнэсам
– бязьмежжа, некампэтэнтнасьць улады»
У сьнежні 2007 года актывісты Аб’яднанай грамадзянскай
партыі прапанавалі праект закону “Аб малым і сярэднім прадпрымальніцтве”. Над
ім працавалі эканаміст, кіраўнік Цэнтру Мізэса Яраслаў Раманчук, экс-старшыня
Нацыянальнага банку Станіслаў Багданкевіч, былы намесьнік старшыні
Канстытуцыйнага Суду Валеры Фадзееў, актывісты “Руху за свабоднае разьвіцьцё
прадпрымальніцтва”.
«Улада разглядае прадпрымальніцтва як дойную карову. Малое
прадпрымальніцтва – гэта перш за ўсё не крыніца падаткавых паступленьняў, а
форма самазанятасьці насельніцтва, гэтыя люді самі сябе забясьпечваюць і не
становяцца нахлебнікамі ў дзяржавы», – кажа кіраўнік працоўнай групы па
распрацоўцы Закону Леў Марголін.
«Тое, што адбываецца ў Беларусі з малым бізнэсам – бязьмежжа,
некампэтэнтнасьць улады, поўнае неразуменьне ролі малога бізнэса ў эканоміцы»,
лічыць кіраўнік аналітычнага цэнтру Мізэса эканаміст Яраслаў Раманчук.
Пры канцы 2006 года «у мэтах ўдасканаленьня дзяржаўнага рэгуляваньня ў
сфэры індывідуальнага прадпрымальніцтва» Аляксандар Лукашэнка падпісаў Указ
№760 «Аб унясеньні дапаўненьняў і зьмяненьняў ва Указ №285». Індывідуальных
прадпрымальнікаў прымушалі перарэгістравацца ў прыватныя ўнітарныя
прадпрыемствы. Згодна з 760-м Указам, з 1 студзеня 2008 года індывідуальным
прадпрымальнікам забаронена мець наёмных работнікаў, акрамя членаў сям'і і
блізкіх сваякоў, у колькасьці ня больш трох чалавек.
Прадпрымальнікі і грамадзкасьць пратэстуюць...
Указ №760 выклікаў хвалю пратэстаў у грамадзтве. У студзені і лютым 2008
года прапрымальнікі, грамадзкія актывісты спрабавалі дамагчыся ад уладаў дазволу
на санкцыянаваныя мітынгі, выйшлі на вуліцу. Былі затрыманы дзесяткі грамадзкіх
актывістаў і прадпрымальнікаў, многія атрымалі па 10 – 15 сутак арышту (Віктар
Крываль з Узды, Анатоль Шумчанка, Віктар Гарбачоў, Аляксандар Макаеў, Уладзімер
Шыла, Віктар Калей, Леанід Невар, Аляксандар Таўстыка ды іншыя). За ўдзел у
прадпрымальніцкіх мітынгах адседзелі і лідар АГП Анатоль Лябедзька, намесьнік
старшыні БНФ Віктар Івашкевіч. Былі заведзеныя і крымінальныя справы (нашумелая
«справа 14-ці»). Прадпрымальнік Сяргей Парсюкевіч і грамадзкі актывіст Андрэй
Кім адбываюць зараз пакараньне па крымінальнай справе (Парсюкевіч асуджаны на
2,5 гады, Кім – на 1,5 гады зьняволеньня).
Прафэсар
Аляксандар Патупа: «Існуе вялікая колькасьць неабгрунтаваных эканамічных актаў»
На думку старшыні Беларускага саюзу прадпрымальнікаў прафэсара Аляксандра
Патупы, у дачыненьні прадпрымальнікаў дзяржава трымае антырынкавую палітыку. Ён
дакладна вызначыў і пачатак «наезду» на прадпрымальнікаў – 1996 год. «Посьпехі сьціпыя.
Антырынкавыя настроі пануюць наверсе. Уладам зьмірыцца з дастаткова высокім
узроўнем свабоды для прадпрымальніка вельмі цяжка. У нас прынята вялікая
колькасьць неапраўданых, неабгрунтаваных эканамічных актаў, да прыкладу,
знакаміты Указ прэзыдэнта №760, які страсануў індывідуальных прадпрымальнікаў
пры канцы мінулага года. І такіх непрадуманых дакумэнтаў маса. Вельмі сьціплыя
магчымасьці атрыманьня сур'ёзных інвэстыцыяў, таму што нізкі ўзровень гарантыяў
для разьвіцьця бізнэсу ў дзяржаве».
Прафэсар Аляксандар Патупа прапанаваў і канкрэтныя стратэгічныя захады,
якія могуць зьмяніць сытуацыю. У першую чаргу, павышэньне дзяржаўных гарантыяў,
прыняцьце абаронных законаў. Неабходна праводзіць нармальныя аналітычныя
абгрунтаваньні эканамічных актаў, абмяркоўваць іх з бізнэс-асацыяцыямі. У
дзяржаўных чыноўнікаў павінна панаваць філязофія канкурэтнасьці. На думку
спадара Патупы, калі ў парлямэнце можна яшчэ штосьці вырашыць, то існаваньне
«указна-дэкрэтнага» заканадаўства (у інтарэсах груповак, якія падсоўваюць
фармулёўкі), перакрыжоўвае ўсе рацыянальныя прапановы і ідэі, – з-за шматлікіх
дэкрэтаў і указаў зьбіты нармальны кантрольна-карэктыровачны мэханізм.
Людміла Корсак
info@eurobelarus.info
|
